Kind dat moeite heeft met starten na schoolvakantie

Schoolstart

Ina Terra

van inaterra.nl

Schoolstart

08/10/2026

4 min

Mijn kind heeft moeite met afscheid nemen op school: wat helpt?

08/10/2026

4 min

Iedere ochtend opnieuw tranen bij de deur

De schooltas is gepakt. Jullie zijn op tijd op school. Alles lijkt goed te gaan.

Totdat het moment komt waarop jij weggaat.

Je kind begint te huilen, klampt zich aan je vast of zegt ineens:

"Ik wil niet dat je weggaat."

Voor ouders kan dat behoorlijk lastig zijn. Je wilt jouw kind troosten, maar tegelijkertijd weet je dat de schooldag moet beginnen.

Zeker aan het begin van een nieuw schooljaar kan afscheid nemen tijdelijk moeilijker zijn.

Een nieuwe klas, een andere leerkracht, nieuwe verwachtingen en een ander ritme kunnen ervoor zorgen dat een kind eerst opnieuw veiligheid en vertrouwen moet opbouwen.

Waarom is afscheid nemen ineens zo moeilijk?

Soms ging afscheid nemen vorig schooljaar prima en begint de spanning na de zomervakantie ineens opnieuw.

Dat hoeft niet vreemd te zijn.

Tijdens de vakantie was jij misschien wekenlang veel in de buurt. Daarna moet jouw kind ineens weer iedere dag de overstap maken van thuis naar school.

Daar komt bij dat er op school veel veranderd kan zijn.

Een andere leerkracht.

Een nieuw lokaal.

Andere kinderen in de groep.

Nieuwe regels.

Misschien zelfs een heel nieuwe school.

Voor sommige kinderen is dat een kleine verandering. Voor andere kinderen vraagt het veel aanpassing.

Moeite met afscheid nemen kan er verschillend uitzien

Niet ieder kind begint te huilen.

Je kunt bijvoorbeeld merken dat jouw kind:

's ochtends treuzelt;
buikpijn krijgt voordat jullie vertrekken;
niet uit de auto wil;
zich aan jou vastklampt;
bij de deur begint te huilen;
steeds opnieuw vraagt wanneer je terugkomt;
thuis al zegt dat het morgen niet naar school wil;
heel stil wordt bij het afscheid;
alleen naar binnen wil wanneer jij meegaat;
iedere ochtend opnieuw bevestiging nodig heeft.

Probeer dan niet alleen naar het gedrag te kijken.

Vraag jezelf af:

Wat maakt het afscheid voor mijn kind moeilijk?

Wat kun je doen?

1. Maak de ochtend voorspelbaar

Een rustige ochtend helpt.

Probeer iedere schooldag ongeveer dezelfde volgorde aan te houden:

opstaan → aankleden → ontbijten → tandenpoetsen → tas pakken → naar school.

Hoe minder onverwachte dingen er gebeuren, hoe meer ruimte er overblijft om met de spanning van het afscheid om te gaan.

2. Vertel vooraf wat er gaat gebeuren

Voor sommige kinderen helpt het om precies te weten wat ze kunnen verwachten.

Bijvoorbeeld:

"We fietsen naar school. We hangen samen je jas op. Daarna geef ik je een knuffel, ga jij naar de juf en ga ik naar huis. Vanmiddag kom ik je weer ophalen."

Dat geeft duidelijkheid.

3. Maak een vast afscheidsritueel

Een afscheidsritueel hoeft helemaal niet groot te zijn.

Bijvoorbeeld:

een knuffel → een kus → "Veel plezier, tot vanmiddag" → zwaaien → weggaan.

Doe het iedere dag ongeveer hetzelfde.

Een voorspelbaar afscheid geeft houvast.

4. Rek het afscheid niet eindeloos

Wanneer jouw kind verdrietig is, is het verleidelijk om nog even te blijven.

Nog een knuffel.

Nog één keer uitleggen.

Nog even wachten totdat het huilen stopt.

Maar daardoor kan het afscheidsmoment juist steeds groter worden.

Een kort, warm en duidelijk afscheid geeft vaak meer rust.

5. Erken dat het moeilijk is

Je hoeft niet te zeggen:

"Er is helemaal niets om bang voor te zijn."

Je kunt ook zeggen:

"Ik zie dat je het moeilijk vindt om afscheid te nemen."

Daarmee laat je merken dat je het gevoel ziet zonder dat je de spanning groter maakt.

6. Straal vertrouwen uit

Kinderen kijken naar volwassenen om te bepalen of een situatie veilig is.

Probeer daarom rust en vertrouwen uit te stralen, ook wanneer jij het zelf lastig vindt om jouw verdrietige kind achter te laten.

Je kunt bijvoorbeeld zeggen:

"Ik weet dat je het spannend vindt. De juf is bij je en vanmiddag kom ik je weer halen."

7. Bespreek met de leerkracht wat helpt

Wanneer afscheid nemen iedere ochtend moeilijk is, bespreek dit dan met de leerkracht.

Misschien kan jouw kind bij binnenkomst meteen een klein taakje krijgen.

De stoelen goed zetten.

Iets naar de kast brengen.

Een boekje pakken.

Een duidelijke eerste activiteit kan helpen om de overgang van afscheid naar school kleiner te maken.

8. Vraag na hoe het daarna gaat

Dit is belangrijke informatie.

Een kind kan bij de deur enorm verdrietig zijn en vijf minuten later vrolijk spelen.

Dat betekent niet dat het verdriet bij het afscheid niet echt was. Maar het vertelt je wel dat jouw kind zich daarna blijkbaar kan herstellen.

Blijft jouw kind ook gedurende de schooldag erg gespannen of verdrietig? Dan is het belangrijk om verder te kijken.

Wanneer verdient het extra aandacht?

De eerste schooldagen of -weken mogen spannend zijn.

Maar bespreek het met school wanneer je merkt dat de spanning niet afneemt of juist steeds groter wordt.

Bijvoorbeeld wanneer jouw kind langere tijd:

dagelijks veel spanning ervaart;
vaak lichamelijke klachten heeft voor school;
slecht slaapt door zorgen over school;
helemaal niet meer naar school wil;
gedurende de schooldag verdrietig blijft;
zich steeds verder terugtrekt;
weinig plezier meer ervaart.

Dan kan er meer spelen dan alleen moeite met afscheid nemen.

Kijk achter het afscheid

Binnen het Kompas van Leren zou ik moeite met afscheid nemen vooral bekijken vanuit Emoties & motivatie.

Voelt jouw kind zich veilig?

Heeft het vertrouwen in de nieuwe leerkracht?

Is het onzeker over de nieuwe groep?

Maar ook andere thema's kunnen meespelen.

Een kind dat snel overprikkeld raakt, kan bijvoorbeeld opzien tegen een drukke klas. Een kind dat veranderingen moeilijk vindt, kan langer nodig hebben om aan de nieuwe situatie te wennen.

Daarom kijk ik liever niet alleen naar:

"Hoe zorg ik ervoor dat mijn kind stopt met huilen?"

maar naar:

"Wat heeft mijn kind nodig om zich veilig genoeg te voelen om afscheid te kunnen nemen?"

Dat geeft een heel ander vertrekpunt.