Waarom lukt concentreren ineens zo moeilijk?

Na weken vakantie zit jouw kind ineens weer uren in de klas.

Luisteren naar de leerkracht, zelfstandig werken, opdrachten afmaken, andere kinderen negeren en ondertussen onthouden wat er allemaal moet gebeuren.

Dat vraagt behoorlijk wat van een kind.

Misschien merk je dat jouw kind na de zomervakantie:

• snel afdwaalt;
• uit het raam zit te kijken;
• niet lijkt te luisteren;
• opdrachten niet afmaakt;
• veel beweegt;
• steeds opnieuw uitleg nodig heeft;
• snel afgeleid is;
• thuis vertelt dat werken op school niet lukt.

Dat betekent niet automatisch dat er een concentratieprobleem is.

Concentreren kost energie en na de zomervakantie moet die vaardigheid vaak weer worden opgebouwd.

Concentratie staat niet op zichzelf

Wanneer een kind zich moeilijk kan concentreren, kijken we vaak alleen naar aandacht.

Maar er kan veel meer meespelen.

Een kind kan bijvoorbeeld moeite hebben met concentreren omdat:

• het moe is;
• er veel prikkels in de klas zijn;
• de instructie te lang duurt;
• het werkgeheugen vol raakt;
• de opdracht te moeilijk of juist te makkelijk is;
• het niet weet waar het moet beginnen;
• het spanning ervaart;
• het veel beweging nodig heeft;
• het nog moet wennen aan het nieuwe schoolritme.

Daarom is de vraag niet alleen:

"Waarom concentreert mijn kind zich niet?"

Maar vooral:

"Wat maakt concentreren op dit moment moeilijk?"

1. Geef je kind tijd om weer te wennen

Na de vakantie hoeft een kind niet direct weer hetzelfde concentratieniveau te hebben als vóór de vakantie.

De eerste schoolweken draaien ook om opnieuw wennen aan routines en verwachtingen.

Geef dat proces tijd.

2. Zorg voor voldoende rust

Een vermoeid brein kan moeilijker aandacht vasthouden.

Merk je dat jouw kind na school volledig uitgeput is? Dan kan dat een aanwijzing zijn dat de schooldag veel energie vraagt.

Voldoende slaap, rustige middagen en niet te veel activiteiten kunnen helpen.

➡️ Lees ook: Mijn kind is na school heel moe.

3. Maak opdrachten kleiner

"Maak je huiswerk" is een grote opdracht.

Maak er kleine stappen van:

1. Pak je boek.
2. Kijk welke opdracht je moet maken.
3. Maak eerst drie sommen.
4. Neem daarna even pauze.

Een duidelijke eerste stap maakt beginnen makkelijker.

4. Verminder afleiding

Sommige kinderen kunnen prima werken terwijl er van alles om hen heen gebeurt.

Andere kinderen merken ieder geluidje op.

Kijk daarom eens naar de omgeving.

Is er veel geluid?

Ligt er veel op tafel?

Staat de televisie aan?

Loopt iedereen steeds langs?

Een rustige werkplek kan al veel verschil maken.

5. Gebruik visuele ondersteuning

Niet alles hoeft mondeling.

Een eenvoudig stappenplan, een checklist of pictogrammen kunnen helpen om de aandacht bij een taak te houden.

Je kind hoeft dan niet tegelijkertijd te luisteren, onthouden én uitvoeren.

6. Houd rekening met het werkgeheugen

Soms lijkt een kind niet geconcentreerd, terwijl het eigenlijk de draad is kwijtgeraakt.

Bijvoorbeeld wanneer de leerkracht meerdere instructies achter elkaar geeft.

De eerste opdracht wordt onthouden.

De tweede misschien ook nog.

Maar bij de derde is de eerste alweer verdwenen.

Korte instructies en één stap tegelijk kunnen dan veel beter werken.

7. Laat je kind bewegen

Stilzitten en concentreren zijn niet voor ieder kind hetzelfde.

Sommige kinderen kunnen juist beter nadenken wanneer ze tussendoor bewegen.

Even naar buiten, iets halen, springen of een korte beweegpauze kan helpen om daarna opnieuw de aandacht te richten.

8. Kijk ook naar motivatie

Een kind dat uren geconcentreerd met LEGO kan bouwen, maar na twee minuten afdwaalt bij rekenen, laat iets interessants zien.

Het kán zich blijkbaar concentreren.

De vraag wordt dan:

Wat is er anders aan deze taak?

Misschien is het werk te moeilijk, te makkelijk, onduidelijk of weinig betekenisvol voor jouw kind.

Wanneer moet je verder kijken?

Een paar weken wennen aan school is normaal.

Maar blijft jouw kind langere tijd veel moeite houden met concentreren of ontstaan er problemen met leren, gedrag of zelfvertrouwen? Bespreek dan met de leerkracht wat jullie allebei zien.

Kijk daarbij niet alleen naar concentratie.

Kijk naar het totaalplaatje.

Concentratie bekeken vanuit het Kompas van Leren

Binnen mijn Kompas van Leren kan moeite met concentreren bij verschillende thema's terugkomen.

Informatieverwerking
Kan jouw kind de uitleg volgen en onthouden?

Automatiseren & executieve functies
Kan jouw kind beginnen, de aandacht vasthouden en een taak afmaken?

Energie & prikkelverwerking
Is er voldoende energie en kan jouw kind alle prikkels verwerken?

Emoties & motivatie
Voelt jouw kind zich veilig en gemotiveerd om aan de taak te beginnen?

Manier van denken & ontwikkeling
Past de manier waarop iets wordt aangeboden bij hoe jouw kind leert?

Juist daarom bestaat er niet één oplossing voor concentratieproblemen.

Eerst begrijpen wat er gebeurt, daarna kun je kijken wat helpt.

Lees ook

• 10 praktische tips voor een ontspannen schoolstart
• Hoe help je je kind weer in een leerritme na de zomervakantie?
• Mijn kind is na school heel moe
• Mijn kind is na school boos of overprikkeld
• Schoolstart bij een zwak werkgeheugen
• Schoolstart bij ADHD
• Mijn kind heeft moeite met plannen en organiseren na de vakantie

Gratis e-book over Schoolstart

Wil je jouw kind tijdens de eerste schoolweken met meer rust en vertrouwen begeleiden?

Download dan mijn gratis e-book Een fijne schoolstart. Daarin lees je onder andere over informatie verwerken, executieve functies, prikkelverwerking, emoties en verschillende manieren van leren.