Schoolstart bij een kind met moeite met executieve functies: zo help je jouw kind goed op weg

"Mijn kind weet best wat het moet doen, maar het lukt gewoon niet."

De eerste schoolweken zijn begonnen.

Misschien merk je dat jouw kind iedere ochtend haast heeft, spullen vergeet, niet weet waar het moet beginnen of veel hulp nodig heeft bij eenvoudige taken.

Soms lijkt het alsof jouw kind ongemotiveerd of slordig is.

Maar vaak ligt de oorzaak ergens anders.

Veel kinderen die moeite hebben met executieve functies vinden juist de eerste weken van een nieuw schooljaar extra lastig.

Direct antwoord op de vraag

Executieve functies zijn de regelfuncties van het brein.

Ze helpen een kind om te plannen, organiseren, aandacht vast te houden, emoties te reguleren, flexibel te denken en taken af te maken.

Tijdens de eerste schoolweken worden al deze vaardigheden tegelijk aangesproken.

Daardoor kost de schoolstart sommige kinderen veel meer energie dan je aan de buitenkant ziet.

Misschien herken je dit...

Jouw kind:

• vergeet regelmatig spullen;
• weet niet waar het moet beginnen;
• raakt snel het overzicht kwijt;
• stelt taken uit;
• heeft moeite met plannen;
• raakt gefrustreerd wanneer iets niet lukt;
• komt steeds tijd tekort.

Veel van deze signalen worden ten onrechte uitgelegd als luiheid of desinteresse.

Waarom zijn de eerste schoolweken zo lastig?

Een nieuw schooljaar vraagt veel nieuwe vaardigheden.

Een kind moet:

• nieuwe routines leren;
• instructies onthouden;
• materialen organiseren;
• zelfstandig werken;
• schakelen tussen verschillende vakken;
• omgaan met veranderingen;
• plannen en vooruitdenken.

Juist deze vaardigheden vallen onder de executieve functies.

Wanneer deze nog volop in ontwikkeling zijn, kunnen de eerste schoolweken behoorlijk overweldigend zijn.

Gedrag is een signaal

Een kind dat blijft treuzelen of steeds iets vergeet, doet dat meestal niet expres.

Vaak lukt het gewoon nog niet om alle stappen in het hoofd te organiseren.

Door achter het gedrag te kijken, zie je een kind dat ondersteuning nodig heeft in plaats van meer druk.

Gedrag laat zien welke vaardigheid nog volop in ontwikkeling is.

Kijk verder dan alleen plannen

Binnen mijn Kompas van Leren kijk ik daarom nooit alleen naar plannen of organiseren.

Ik kijk ook naar:

• werkgeheugen;
• prikkelverwerking;
• emotieregulatie;
• aandacht en concentratie;
• motivatie;
• de manier waarop een kind leert.

Juist die samenhang maakt duidelijk waarom een kind vastloopt.

Hoe kun je jouw kind helpen?

Maak de dag voorspelbaar

Vaste routines geven rust.

Geef één opdracht tegelijk

Zo blijft het overzicht behouden.

Gebruik een visuele planning

Een checklist of stappenplan maakt taken overzichtelijk.

Help bij het organiseren

Leg samen spullen klaar en maak vaste plekken.

Geef complimenten voor de inspanning

Executieve functies ontwikkelen zich stap voor stap. Waardeer de inzet, niet alleen het resultaat.

Wanneer is extra aandacht verstandig?

Blijven plannen, organiseren en zelfstandig werken ook na de eerste schoolweken veel moeite kosten?

Bespreek dit dan met de leerkracht.

Samen kun je bekijken welke ondersteuning jouw kind helpt om zelfstandiger te worden.

Samenvatting

Kinderen met moeite met executieve functies hebben vaak meer tijd nodig om hun draai te vinden in een nieuw schooljaar.

Met structuur, duidelijke verwachtingen en praktische ondersteuning help je jouw kind om meer overzicht, rust en zelfvertrouwen te ontwikkelen.

Herken je meerdere signalen?

Misschien herken je ook:

• Mijn kind vergeet steeds zijn spullen.
• Mijn kind heeft moeite met plannen en organiseren.
• Mijn kind heeft een zwak werkgeheugen.
• Mijn kind is na school heel moe.
• Mijn kind heeft moeite met de ochtendspits.

Lees ook

• Schoolstart bij een zwak werkgeheugen.
• Schoolstart bij ADHD.
• Schoolstart bij ADD.
• Hoe help je je kind weer in een leerritme na de zomervakantie?

Meer verdieping

Lees ook mijn kennisbankartikelen over:

• Executieve functies
• Plannen en organiseren
• Werkgeheugen
• Concentratie

Praktische ondersteuning

Wil je beter begrijpen waarom jouw kind moeite heeft met plannen, organiseren of zelfstandig werken?

Bekijk dan ook mijn uitlegposters, gratis downloads, praktische leermiddelen en het Kompas van Leren.