Wat is visuele ondersteuning?

In het kort

Visuele ondersteuning betekent dat informatie zichtbaar wordt gemaakt. In plaats van alleen te luisteren naar uitleg, krijgt een kind ook iets te zien dat helpt om informatie te begrijpen, te onthouden en toe te passen.

Voor veel kinderen zorgt visuele ondersteuning voor meer overzicht, minder stress en meer succeservaringen tijdens het leren.


Inleiding

Sommige kinderen lijken uitleg steeds opnieuw nodig te hebben.

Ze luisteren aandachtig, knikken alsof ze het begrijpen en weten vervolgens toch niet wat ze moeten doen. Anderen raken de draad kwijt zodra er meerdere stappen achter elkaar gegeven worden.

Dat kan frustrerend zijn. Voor ouders, leerkrachten én kinderen.

Toch heeft dit niet altijd te maken met motivatie, intelligentie of concentratie. Veel kinderen verwerken informatie beter wanneer zij deze niet alleen horen, maar ook kunnen zien.

Daar komt visuele ondersteuning om de hoek kijken.


Voorbeeld uit de praktijk

Daan zit in groep 5.

Wanneer de leerkracht een opdracht uitlegt, lijkt hij goed te luisteren. Toch vraagt hij regelmatig opnieuw wat hij moet doen zodra het zelfstandig werken begint.

Wanneer de leerkracht de stappen van de opdracht op het bord zet, verandert er iets. Daan kijkt regelmatig terug naar het stappenplan en kan veel zelfstandiger aan het werk.

Niet omdat de uitleg anders werd.

Maar omdat de informatie zichtbaar bleef.


Centrale vraag

Wat is visuele ondersteuning en waarom helpt het sommige kinderen beter te leren?

Hoofdstuk 1 – Wat betekent visuele ondersteuning?

Visuele ondersteuning betekent dat informatie zichtbaar wordt gemaakt.

Kinderen krijgen niet alleen mondelinge uitleg, maar ook een visuele vorm van dezelfde informatie.

Denk bijvoorbeeld aan:

  • pictogrammen;
  • stappenplannen;
  • checklists;
  • schema's;
  • voorbeeldkaarten;
  • kleuren;
  • dagplanningen;
  • tijdlijnen;
  • visuele leermiddelen.

Hierdoor wordt informatie concreter, overzichtelijker en makkelijker toegankelijk.


Hoofdstuk 2 – Waarom werkt visuele ondersteuning?

Tijdens het leren moeten kinderen vaak meerdere dingen tegelijk doen.

Ze moeten luisteren, informatie verwerken, onthouden en uitvoeren.

Voor sommige kinderen raakt het werkgeheugen hierdoor snel vol.

Wanneer informatie zichtbaar blijft, hoeft een kind minder informatie tegelijkertijd vast te houden in het hoofd.

Dat geeft rust.

Daardoor ontstaat meer ruimte om te begrijpen, oefenen en leren.


Hoofdstuk 3 – Voor welke kinderen helpt visuele ondersteuning?

Visuele ondersteuning kan voor alle kinderen nuttig zijn.

Sommige kinderen hebben er extra veel baat bij.

Bijvoorbeeld kinderen met:

  • beelddenken;
  • ADHD of ADD;
  • autisme;
  • hooggevoeligheid;
  • dyslexie;
  • dyscalculie;
  • NT2;
  • TOS;
  • werkgeheugenproblemen;
  • problemen met executieve functies.

Voor deze kinderen kan visuele ondersteuning een belangrijke sleutel zijn om leren toegankelijker te maken.


Hoofdstuk 4 – Welke vormen van visuele ondersteuning zijn er?

Visuele ondersteuning kan op veel manieren worden ingezet.

Structuur en planning

  • dagplanning;
  • weekplanning;
  • pictogrammen;
  • checklists.

Leren en instructie

  • stappenplannen;
  • voorbeeldkaarten;
  • schema's;
  • instructiekaarten.

Rekenen en taal

  • 100-velden;
  • tafelkaarten;
  • woordkaarten;
  • visuele hulpmiddelen.

Tijd en overzicht

  • tijdlijnen;
  • oefenklokken;
  • tijdschema's.


Hoofdstuk 5 – Visuele ondersteuning thuis en op school

Visuele ondersteuning wordt veel gebruikt in het onderwijs, maar kan ook thuis een groot verschil maken.

Kinderen weten beter wat er van hen verwacht wordt en kunnen zelfstandiger werken.

Vaak blijkt dat een kind niet meer uitleg nodig heeft, maar duidelijkere uitleg.

Door informatie zichtbaar te maken ontstaat meer overzicht, minder frustratie en meer succeservaringen.


Tot slot

Visuele ondersteuning helpt kinderen om informatie beter te begrijpen, te onthouden en toe te passen.

Voor sommige kinderen maakt het het verschil tussen vastlopen en tot leren komen.

Door informatie zichtbaar te maken ontstaat meer rust, overzicht en zelfstandigheid.

Dat is precies waarom visuele ondersteuning steeds vaker wordt ingezet in onderwijs, begeleiding en thuis.


Meer lezen

  • Visuele ondersteuning in onderwijs en leren
  • Waarom werkt visuele ondersteuning?
  • Visuele ondersteuning en werkgeheugen
  • Visuele ondersteuning bij executieve functies
  • Visuele ondersteuning bij rekenen
  • Visuele ondersteuning bij ADHD
  • Visuele ondersteuning bij autisme