Sommige kinderen luisteren aandachtig naar uitleg, maar weten enkele minuten later niet meer wat ze moeten doen. Vaak heeft dit niet te maken met motivatie of intelligentie, maar met de manier waarop informatie wordt verwerkt.
Visuele ondersteuning helpt doordat instructies zichtbaar blijven. Kinderen kunnen terugkijken naar stappen, voorbeelden en schema's, waardoor zij zelfstandiger kunnen werken.
"Ik heb het net nog uitgelegd."
Veel ouders en leerkrachten herkennen deze gedachte.
Een kind lijkt goed te luisteren, maar vraagt korte tijd later opnieuw wat de bedoeling is. Soms worden stappen vergeten, opdrachten verkeerd uitgevoerd of blijft een kind wachten tot iemand opnieuw helpt.
Dat kan frustrerend zijn.
Voor volwassenen lijkt het soms alsof een kind niet goed heeft opgelet.
In werkelijkheid kan er sprake zijn van problemen met instructieverwerking.
Lars zit in groep 6.
De leerkracht legt uit hoe de rekenopdracht gemaakt moet worden.
Tijdens de uitleg knikt Lars en lijkt alles duidelijk.
Zodra de klas zelfstandig aan het werk gaat, kijkt hij om zich heen.
Hij weet niet meer welke stap eerst moet.
Wanneer de leerkracht een stappenkaart naast zijn werk legt, lukt het ineens veel beter.
Niet omdat de opdracht eenvoudiger werd.
Maar omdat de instructie zichtbaar bleef.
Hoe helpt visuele ondersteuning kinderen die moeite hebben met het verwerken van instructies?
Instructieverwerking is het proces waarbij een kind:
Dit lijkt eenvoudig, maar vraagt veel verschillende vaardigheden tegelijk.
Een kind moet luisteren, onthouden, plannen en uitvoeren.
Wanneer één van deze onderdelen lastig is, kunnen problemen ontstaan.
Kinderen kunnen:
Vaak begrijpen deze kinderen de uitleg wel, maar lukt het niet om alle informatie vast te houden.
Het werkgeheugen speelt een belangrijke rol bij instructieverwerking.
Kinderen moeten de uitleg tijdelijk onthouden terwijl zij aan de opdracht beginnen.
Wanneer het werkgeheugen snel vol raakt, verdwijnen delen van de instructie voordat het kind deze heeft uitgevoerd.
Daardoor ontstaan fouten of onzekerheid.
Lees ook:
Visuele ondersteuning zorgt ervoor dat informatie zichtbaar blijft.
Een kind hoeft daardoor niet alles te onthouden.
Het kan terugkijken naar:
Dit vermindert de belasting van het werkgeheugen en vergroot de zelfstandigheid.
Maken zichtbaar welke stap eerst komt en wat daarna volgt.
Geven overzicht tijdens het uitvoeren van taken.
Laten zien hoe een opdracht eruit moet zien.
Ondersteunen kinderen die informatie beter verwerken via beelden.
Geeft overzicht en voorspelbaarheid gedurende de dag.
In de klas krijgen kinderen dagelijks veel mondelinge informatie.
Denk aan:
Voor sommige kinderen is het moeilijk om al deze informatie vast te houden.
Visuele ondersteuning helpt om belangrijke informatie zichtbaar en beschikbaar te houden.
Daarom worden stappenplannen, dagplanningen en voorbeeldkaarten steeds vaker ingezet in het onderwijs.
Visuele ondersteuning bij instructieverwerking kan vooral helpen bij kinderen met:
Deze kinderen hebben vaak baat bij meer structuur, overzicht en zichtbare informatie.
Wanneer een kind moeite heeft met instructieverwerking, betekent dit niet dat het niet wil luisteren of niet slim genoeg is.
Vaak vraagt het verwerken van mondelinge informatie simpelweg meer ondersteuning.
Door instructies zichtbaar te maken ontstaat meer overzicht, minder frustratie en meer zelfstandigheid.
Voor veel kinderen maakt dat een groot verschil in hun dagelijks leren.
