Visuele ondersteuning bij ADHD

In het kort

Kinderen met ADHD hebben vaak moeite met overzicht houden, plannen, organiseren, instructies onthouden en zelfstandig werken.

Visuele ondersteuning helpt doordat informatie zichtbaar blijft. Hierdoor hoeven kinderen minder te onthouden en ontstaat meer rust in het hoofd.

Voor veel kinderen met ADHD kan visuele ondersteuning een belangrijk hulpmiddel zijn bij leren en dagelijkse activiteiten.


Inleiding

Kinderen met ADHD horen vaak dat ze beter moeten opletten.

Dat ze rustiger moeten werken.

Dat ze dingen niet moeten vergeten.

Maar veel kinderen met ADHD doen juist ontzettend hun best.

Hun uitdaging zit vaak niet in motivatie, maar in het verwerken en organiseren van informatie.

Wanneer alles tegelijkertijd op hen afkomt, raakt het overzicht snel verloren.

Visuele ondersteuning kan helpen om orde te scheppen in die hoeveelheid informatie.


Voorbeeld uit de praktijk

Tim zit in groep 6.

Hij begrijpt de lesstof goed, maar vergeet regelmatig opdrachten, materialen en afspraken.

Tijdens het zelfstandig werken kijkt hij voortdurend om zich heen en weet hij soms niet meer waar hij gebleven was.

Zijn leerkracht introduceert een visueel stappenplan en een checklist voor zelfstandig werken.

Binnen enkele weken werkt Tim rustiger en zelfstandiger.

Niet omdat zijn ADHD verdwenen is.

Maar omdat hij minder informatie tegelijkertijd hoeft vast te houden.


Centrale vraag

Hoe helpt visuele ondersteuning kinderen met ADHD bij leren en functioneren?


Hoofdstuk 1 – Wat is ADHD?

ADHD staat voor Attention Deficit Hyperactivity Disorder.

Kinderen met ADHD kunnen moeite hebben met:

  • aandacht richten;
  • aandacht vasthouden;
  • plannen;
  • organiseren;
  • impulscontrole;
  • werkgeheugen;
  • tijdsbesef.

Niet ieder kind met ADHD heeft dezelfde kenmerken.


Hoofdstuk 2 – Waarom helpt visuele ondersteuning?

Veel informatie wordt mondeling aangeboden.

Kinderen met ADHD moeten deze informatie onthouden terwijl zij tegelijkertijd bezig zijn met de taak zelf.

Dat vraagt veel van het werkgeheugen.

Visuele ondersteuning helpt doordat informatie zichtbaar blijft.

Kinderen kunnen terugkijken wanneer dat nodig is.


Hoofdstuk 3 – ADHD en werkgeheugen

Werkgeheugenproblemen komen regelmatig voor bij kinderen met ADHD.

Hierdoor kunnen kinderen:

  • instructies vergeten;
  • stappen overslaan;
  • de draad kwijt raken;
  • opdrachten niet afmaken.

Visuele ondersteuning vermindert deze belasting.


Hoofdstuk 4 – ADHD en executieve functies

Veel kinderen met ADHD hebben moeite met executieve functies.

Denk aan:

  • plannen;
  • organiseren;
  • taakinitiatie;
  • tijdmanagement;
  • zelfcontrole.

Visuele ondersteuning helpt om deze vaardigheden te ondersteunen.


Hoofdstuk 5 – Visuele ondersteuning in de klas

In de klas kunnen verschillende hulpmiddelen helpen.

Bijvoorbeeld:

  • dagplanningen;
  • stappenplannen;
  • checklists;
  • taakkaarten;
  • visuele instructies;
  • timers.

Hierdoor weten kinderen beter wat er van hen verwacht wordt.


Hoofdstuk 6 – Visuele ondersteuning thuis

Ook thuis kan visuele ondersteuning veel verschil maken.

Bijvoorbeeld bij:

  • ochtendroutines;
  • huiswerk;
  • sportactiviteiten;
  • bedtijd;
  • afspraken.

Een zichtbaar overzicht vermindert vaak discussies en herinneringen.


Hoofdstuk 7 – ADHD en tijd

Veel kinderen met ADHD hebben moeite met tijd.

Zij kunnen:

  • tijd onderschatten;
  • tijd vergeten;
  • te laat beginnen;
  • deadlines missen.

Visuele timers, planners en tijdlijnen kunnen helpen om tijd zichtbaar te maken.


Hoofdstuk 8 – ADHD en leren

Visuele ondersteuning kan helpen bij:

  • rekenen;
  • automatiseren;
  • begrijpend lezen;
  • klokkijken;
  • zelfstandig werken.

Door informatie zichtbaar te maken ontstaat meer inzicht en overzicht.


Hoofdstuk 9 – Welke vormen van visuele ondersteuning helpen?

Veelgebruikte vormen zijn:

  • pictogrammen;
  • checklists;
  • stappenplannen;
  • planners;
  • timers;
  • schema's;
  • overzichtskaarten;
  • visuele leermiddelen.

Welke ondersteuning het beste werkt, verschilt per kind.


Tot slot

Kinderen met ADHD hebben vaak niet méér uitleg nodig, maar duidelijkere uitleg.

Visuele ondersteuning helpt om informatie zichtbaar, overzichtelijk en toegankelijk te maken.

Daardoor ontstaat meer rust, meer zelfstandigheid en meer ruimte om te laten zien wat een kind werkelijk kan.


Meer lezen

  • Visuele ondersteuning bij executieve functies
  • Visuele ondersteuning en werkgeheugen
  • Visuele ondersteuning bij plannen
  • Visuele ondersteuning bij organiseren
  • Visuele ondersteuning bij zelfstandig werken
  • ADHD en leren
  • Visuele ondersteuning in onderwijs en leren