Visuele ondersteuning bij organiseren

In het kort

Organiseren betekent dat kinderen overzicht houden over materialen, taken, afspraken en informatie.

Voor sommige kinderen is dit vanzelfsprekend. Andere kinderen raken regelmatig spullen kwijt, vergeten opdrachten of verliezen het overzicht.

Visuele ondersteuning helpt door structuur zichtbaar te maken. Daardoor weten kinderen beter wat er van hen verwacht wordt en kunnen zij zelfstandiger functioneren.


Inleiding

De gymtas ligt nog thuis.

Het huiswerk ligt op school.

De rekenmap zit in de verkeerde tas.

En de agenda is nergens te vinden.

Voor veel ouders klinkt dit bekend.

Sommige kinderen lijken voortdurend spullen kwijt te raken of overzicht te verliezen.

Vaak heeft dit niet te maken met onwil of slordigheid.

Organiseren is een vaardigheid die zich ontwikkelt en waarbij sommige kinderen extra ondersteuning nodig hebben.


Voorbeeld uit de praktijk

Emma zit in groep 7.

Bijna dagelijks vergeet ze iets.

Een keer haar gymspullen, dan weer haar huiswerk of een brief voor school.

Haar ouders worden er moedeloos van en Emma zelf ook.

Samen maken ze een visuele checklist voor haar schooltas.

Elke ochtend controleert ze dezelfde lijst.

Binnen enkele weken wordt er veel minder vergeten.

Niet omdat Emma ineens veranderd is.

Maar omdat het overzicht zichtbaar is geworden.


Centrale vraag

Hoe helpt visuele ondersteuning kinderen bij het ontwikkelen van organisatievaardigheden?

Hoofdstuk 1 – Wat is organiseren?

Organiseren betekent dat je overzicht houdt over wat nodig is om een taak goed uit te voeren.

Kinderen moeten bijvoorbeeld:

  • materialen verzamelen;
  • spullen opbergen;
  • afspraken onthouden;
  • taken voorbereiden;
  • overzicht houden.

Dit vraagt verschillende executieve functies die zich nog volop ontwikkelen.


Hoofdstuk 2 – Hoe herken je problemen met organiseren?

Kinderen kunnen:

  • spullen kwijt raken;
  • materialen vergeten;
  • een rommelige werkplek hebben;
  • moeite hebben met overzicht;
  • opdrachten niet compleet uitvoeren;
  • vaak afhankelijk zijn van herinneringen van anderen.

Vaak willen deze kinderen het wel goed doen, maar ontbreekt het overzicht.


Hoofdstuk 3 – Waarom helpt visuele ondersteuning?

Visuele ondersteuning maakt zichtbaar wat anders alleen in het hoofd moet gebeuren.

Kinderen zien:

  • wat zij nodig hebben;
  • wat zij moeten meenemen;
  • welke stappen belangrijk zijn;
  • waar spullen horen.

Hierdoor wordt organiseren concreter en overzichtelijker.


Hoofdstuk 4 – Checklists en overzichtslijsten

Checklists zijn één van de krachtigste vormen van visuele ondersteuning.

Kinderen kunnen controleren:

  • zit alles in mijn tas?
  • heb ik mijn huiswerk?
  • heb ik mijn gymspullen?
  • heb ik alle materialen?

Hierdoor hoeven zij minder te vertrouwen op hun geheugen.


Hoofdstuk 5 – Structuur zichtbaar maken

Veel kinderen profiteren van vaste routines.

Visuele ondersteuning helpt door structuur zichtbaar te maken.

Bijvoorbeeld met:

  • dagschema's;
  • weekplanningen;
  • vaste opbergplekken;
  • labels;
  • kleurcodes.

Dit maakt verwachtingen duidelijker.


Hoofdstuk 6 – Organiseren op school

Op school moeten kinderen steeds meer zelfstandig regelen.

Denk aan:

  • huiswerk;
  • agenda gebruik;
  • materialen beheren;
  • projecten plannen.

Visuele ondersteuning helpt om deze verantwoordelijkheden overzichtelijk te maken.


Hoofdstuk 7 – Organiseren thuis

Ook thuis kunnen visuele hulpmiddelen veel verschil maken.

Denk aan:

  • een ochtendroutine;
  • een checklist voor de schooltas;
  • een overzicht van sportspullen;
  • een weekplanning voor activiteiten.

Hierdoor ontstaat meer zelfstandigheid en minder discussie.


Hoofdstuk 8 – Voor welke kinderen helpt dit extra?

Visuele ondersteuning bij organiseren helpt vaak bij kinderen met:

  • ADHD of ADD;
  • autisme;
  • werkgeheugenproblemen;
  • executieve functieproblemen;
  • hooggevoeligheid;
  • beelddenken.

Ook veel andere kinderen hebben baat bij meer overzicht en structuur.


Tot slot

Organiseren is een vaardigheid die zich ontwikkelt.

Sommige kinderen hebben daarbij meer ondersteuning nodig dan anderen.

Visuele ondersteuning helpt doordat belangrijke informatie zichtbaar wordt gemaakt.

Daardoor ontstaat meer overzicht, minder frustratie en meer zelfstandigheid.

Voor veel kinderen is dat een belangrijke stap richting zelfvertrouwen en succes op school.


Meer lezen

  • Visuele ondersteuning bij executieve functies
  • Visuele ondersteuning bij plannen
  • Visuele ondersteuning bij taakinitiatie
  • Visuele ondersteuning bij zelfstandig werken
  • Visuele ondersteuning en werkgeheugen
  • Executieve functies bij kinderen
  • Visuele ondersteuning in onderwijs en leren