Visuele ondersteuning bij plannen

In het kort

Plannen is voor veel kinderen een uitdaging. Ze weten vaak wel wat ze moeten doen, maar niet wanneer, hoe of in welke volgorde.

Visuele ondersteuning helpt door taken, tijd en stappen zichtbaar te maken. Daardoor ontstaat meer overzicht en wordt plannen minder ingewikkeld.


Inleiding

"Begin gewoon even."

Voor sommige kinderen klinkt dat als een eenvoudige opdracht.

Voor andere kinderen juist niet.

Want waar moet je beginnen? Wat moet eerst? Hoeveel tijd kost het? En hoe weet je of je klaar bent?

Plannen vraagt veel van het brein.

Kinderen moeten overzicht houden, vooruitdenken en verschillende taken met elkaar combineren.

Juist daarom kan plannen lastig zijn.


Voorbeeld uit de praktijk

Milan zit in groep 8.

Hij heeft een spreekbeurt, huiswerk voor rekenen en een boekverslag dat over twee weken af moet zijn.

Toch begint hij nergens aan.

Niet omdat hij lui is.

Maar omdat alle taken tegelijk in zijn hoofd rondzwerven.

Samen maken zijn ouders een visuele planning waarin elke taak wordt opgedeeld in kleine stappen.

Plotseling lukt het wel.

Niet omdat het werk minder werd.

Maar omdat het overzicht zichtbaar werd.


Centrale vraag

Hoe helpt visuele ondersteuning kinderen bij het ontwikkelen van planningsvaardigheden?


Hoofdstuk 1 – Waarom vinden sommige kinderen plannen lastig?

Plannen is een executieve functie.

Kinderen moeten hierbij:

  • vooruitdenken;
  • overzicht houden;
  • prioriteiten stellen;
  • tijd inschatten;
  • taken verdelen.

Deze vaardigheden ontwikkelen zich geleidelijk.

Niet ieder kind ontwikkelt ze in hetzelfde tempo.


Hoofdstuk 2 – Hoe herken je problemen met plannen?

Kinderen kunnen:

  • opdrachten vergeten;
  • te laat beginnen;
  • alles op het laatste moment doen;
  • overzicht verliezen;
  • taken onderschatten;
  • snel stress ervaren;
  • niet weten waar ze moeten beginnen.

Vaak begrijpen deze kinderen de opdracht prima.

Het plannen ervan is de uitdaging.


Hoofdstuk 3 – Waarom helpt visuele ondersteuning?

Visuele ondersteuning maakt zichtbaar:

  • wat er gedaan moet worden;
  • wanneer iets moet gebeuren;
  • hoeveel werk er nog ligt;
  • welke stap eerst komt.

Daardoor hoeft een kind minder informatie in het hoofd vast te houden.

Dat geeft rust.


Hoofdstuk 4 – Visuele planningen

Een visuele planning laat taken letterlijk zien.

Bijvoorbeeld:

  • een dagplanning;
  • een weekplanning;
  • een huiswerkplanning;
  • een takenoverzicht.

Veel kinderen hebben meer aan een zichtbaar overzicht dan aan mondelinge afspraken.


Hoofdstuk 5 – Taken opdelen in kleine stappen

Grote opdrachten kunnen overweldigend zijn.

Visuele ondersteuning helpt door opdrachten op te delen in kleine, haalbare stappen.

Een spreekbeurt wordt bijvoorbeeld:

  1. Onderwerp kiezen
  2. Informatie zoeken
  3. Tekst schrijven
  4. Oefenen
  5. Presenteren

Plotseling wordt de opdracht overzichtelijk.


Hoofdstuk 6 – Tijd zichtbaar maken

Veel kinderen hebben moeite met tijdsinschatting.

Visuele hulpmiddelen kunnen helpen om tijd zichtbaar te maken.

Denk aan:

  • tijdlijnen;
  • aftelklokken;
  • planners;
  • tijdschema's.

Hierdoor wordt tijd concreter en beter te begrijpen.


Hoofdstuk 7 – Voor welke kinderen helpt dit extra?

Visuele ondersteuning bij plannen helpt vaak bij kinderen met:

  • ADHD of ADD;
  • autisme;
  • werkgeheugenproblemen;
  • hooggevoeligheid;
  • executieve functieproblemen;
  • beelddenken.

Ook veel andere kinderen profiteren van meer overzicht.


Tot slot

Plannen is geen vaardigheid die vanzelf ontstaat.

Veel kinderen hebben tijd, oefening en ondersteuning nodig.

Visuele ondersteuning helpt doordat taken, stappen en tijd zichtbaar worden gemaakt.

Daardoor ontstaat meer overzicht, minder stress en meer zelfstandigheid.


Meer lezen

  • Visuele ondersteuning bij executieve functies
  • Visuele ondersteuning bij organiseren
  • Visuele ondersteuning bij zelfstandig werken
  • Visuele ondersteuning bij tijdmanagement
  • Visuele ondersteuning en werkgeheugen
  • Executieve functies bij kinderen
  • Visuele ondersteuning in onderwijs en leren