Visuele ondersteuning bij verhaalsommen

In het kort

Verhaalsommen vragen meer dan alleen rekenvaardigheden. Kinderen moeten lezen, begrijpen, informatie selecteren, een strategie kiezen en vervolgens de som oplossen.

Voor veel kinderen zit de grootste uitdaging niet in het rekenen zelf, maar in het begrijpen van de vraag.

Visuele ondersteuning helpt door informatie zichtbaar en overzichtelijk te maken.


Inleiding

"Maar ik kan die som wel."

Veel kinderen zeggen dit wanneer zij vastlopen bij verhaalsommen.

En vaak hebben ze gelijk.

Wanneer dezelfde som zonder tekst wordt aangeboden, lukt het ineens wel.

Dat komt omdat verhaalsommen verschillende vaardigheden tegelijk aanspreken.

Kinderen moeten niet alleen rekenen, maar ook taal begrijpen, informatie verwerken en bepalen welke gegevens belangrijk zijn.

Voor sommige kinderen is dat een flinke uitdaging.


Voorbeeld uit de praktijk

Ryan zit in groep 6.

Hij maakt gewone rekensommen vaak goed.

Toch haalt hij lage scores bij verhaalsommen.

Wanneer zijn moeder samen met hem naar een som kijkt, blijkt dat hij niet weet welke informatie belangrijk is.

Ze leren hem om belangrijke woorden te markeren en een eenvoudige tekening te maken van de situatie.

Langzaam worden de verhaalsommen overzichtelijker.

Niet omdat hij beter leert rekenen.

Maar omdat hij beter leert begrijpen wat er gevraagd wordt.


Centrale vraag

Hoe helpt visuele ondersteuning kinderen bij het oplossen van verhaalsommen?


Hoofdstuk 1 – Waarom zijn verhaalsommen lastig?

Verhaalsommen doen een beroep op meerdere vaardigheden tegelijk.

Kinderen moeten:

  • de tekst lezen;
  • begrijpen wat er gebeurt;
  • belangrijke informatie selecteren;
  • een rekenstrategie kiezen;
  • de som oplossen;
  • controleren of het antwoord logisch is.

Wanneer één van deze stappen lastig is, kan een kind vastlopen.


Hoofdstuk 2 – Verhaalsommen vragen taal én rekenen

Veel ouders denken dat verhaalsommen vooral rekenen zijn.

In werkelijkheid speelt taal vaak een grote rol.

Kinderen moeten begrijpen:

  • wat er wordt gevraagd;
  • welke informatie belangrijk is;
  • welke informatie minder belangrijk is;
  • welke bewerking nodig is.

Daarom hebben sommige kinderen met sterke rekenvaardigheden toch moeite met verhaalsommen.


Hoofdstuk 3 – Waarom helpt visuele ondersteuning?

Visuele ondersteuning helpt kinderen om informatie te ordenen.

In plaats van alles in het hoofd te houden, kunnen zij informatie zichtbaar maken.

Dat zorgt voor:

  • meer overzicht;
  • minder stress;
  • betere concentratie;
  • minder fouten.


Hoofdstuk 4 – Informatie zichtbaar maken

Een belangrijke stap is het zichtbaar maken van de informatie uit de tekst.

Kinderen kunnen bijvoorbeeld:

  • belangrijke woorden markeren;
  • getallen omcirkelen;
  • gegevens in een schema zetten;
  • informatie onder elkaar noteren.

Daardoor wordt duidelijker wat relevant is.


Hoofdstuk 5 – Tekenen helpt denken

Veel kinderen begrijpen een situatie beter wanneer zij deze tekenen.

Een eenvoudige schets kan helpen om:

  • hoeveelheden te vergelijken;
  • verhoudingen te zien;
  • de situatie beter te begrijpen.

Voor beelddenkers is dit vaak een krachtige strategie.


Hoofdstuk 6 – Stappenplannen bij verhaalsommen

Een visueel stappenplan kan kinderen ondersteunen.

Bijvoorbeeld:

  1. Lees de som rustig.
  2. Onderstreep belangrijke informatie.
  3. Bepaal wat gevraagd wordt.
  4. Kies een strategie.
  5. Los de som op.
  6. Controleer je antwoord.

Hierdoor wordt het proces overzichtelijker.


Hoofdstuk 7 – Verhaalsommen en werkgeheugen

Tijdens een verhaalsom moeten kinderen veel informatie tegelijk vasthouden.

Dat vraagt veel van het werkgeheugen.

Kinderen met een kwetsbaar werkgeheugen kunnen hierdoor sneller vastlopen.

Visuele ondersteuning helpt doordat informatie zichtbaar blijft.


Hoofdstuk 8 – Verhaalsommen en getalbegrip

Kinderen met een sterk getalbegrip herkennen sneller welke bewerking nodig is.

Zij begrijpen beter hoe getallen zich tot elkaar verhouden.

Daarom hangen verhaalsommen vaak samen met:

  • getalbegrip;
  • automatiseren;
  • hoofdrekenen.


Hoofdstuk 9 – Voor welke kinderen helpt dit extra?

Visuele ondersteuning bij verhaalsommen helpt vaak bij kinderen met:

  • dyslexie;
  • dyscalculie;
  • ADHD of ADD;
  • autisme;
  • werkgeheugenproblemen;
  • executieve functieproblemen;
  • beelddenken.

Maar ook veel andere kinderen profiteren van meer overzicht.


Tot slot

Verhaalsommen zijn veel meer dan rekenen alleen.

Kinderen moeten taal begrijpen, informatie verwerken en een strategie kiezen.

Visuele ondersteuning helpt om deze stappen zichtbaar te maken.

Daardoor ontstaat meer overzicht, meer begrip en meer vertrouwen bij het oplossen van verhaalsommen.


Meer lezen

  • Visuele ondersteuning bij rekenen
  • Visuele ondersteuning bij getalbegrip
  • Visuele ondersteuning bij hoofdrekenen
  • Visuele ondersteuning bij automatiseren
  • Visuele ondersteuning en werkgeheugen
  • Werkgeheugen en rekenen
  • Visuele ondersteuning in onderwijs en leren