- In het kort
- Inleiding
- Voorbeeld uit de praktijk
- Centrale vraag
- Hoofdstuk 1 – Wat is TOS?
- Hoofdstuk 2 – Waarom helpt visuele ondersteuning?
- Hoofdstuk 3 – Visuele ondersteuning bij instructies
- Hoofdstuk 4 – Visuele ondersteuning bij taalbegrip
- Hoofdstuk 5 – Visuele ondersteuning bij communicatie
- Hoofdstuk 6 – TOS en werkgeheugen
- Hoofdstuk 7 – TOS en leren
- Hoofdstuk 8 – TOS en executieve functies
- Hoofdstuk 9 – Welke vormen van visuele ondersteuning helpen?
- Tot slot
- Meer lezen
Visuele ondersteuning bij TOS
In het kort
Kinderen met een taalontwikkelingsstoornis (TOS) hebben moeite met het begrijpen, verwerken of gebruiken van taal.
Omdat veel informatie op school mondeling wordt aangeboden, kunnen zij belangrijke informatie missen.
Visuele ondersteuning helpt doordat informatie zichtbaar wordt gemaakt. Hierdoor wordt taal begrijpelijker en ontstaat meer overzicht.
Inleiding
Veel kinderen met TOS horen de woorden wel, maar begrijpen niet altijd precies wat ermee bedoeld wordt.
Ze kunnen moeite hebben met instructies, gesprekken, verhalen of nieuwe begrippen.
Daardoor worden dagelijkse situaties soms ingewikkelder dan ze lijken.
Niet omdat een kind niet slim genoeg is.
Maar omdat taal een grotere uitdaging vormt.
Visuele ondersteuning kan helpen om taal concreter en toegankelijker te maken.
Voorbeeld uit de praktijk
Jesse zit in groep 4.
De leerkracht legt uit wat de kinderen moeten doen.
Terwijl zijn klasgenoten beginnen, blijft Jesse zitten.
Niet omdat hij niet wil werken.
Hij heeft slechts een deel van de uitleg begrepen.
Wanneer de leerkracht een stappenkaart met afbeeldingen gebruikt, weet Jesse ineens precies wat er van hem verwacht wordt.
Niet omdat de opdracht verandert.
Maar omdat de informatie zichtbaar wordt.
Centrale vraag
Hoe helpt visuele ondersteuning kinderen met een taalontwikkelingsstoornis bij leren en communiceren?
Hoofdstuk 1 – Wat is TOS?
TOS staat voor taalontwikkelingsstoornis.
Kinderen met TOS hebben moeite met het verwerken, begrijpen of gebruiken van taal.
Dit kan invloed hebben op:
- woordenschat;
- taalbegrip;
- zinsopbouw;
- communicatie;
- leren op school;
- sociale contacten.
TOS heeft niets te maken met intelligentie.
Hoofdstuk 2 – Waarom helpt visuele ondersteuning?
Veel informatie wordt mondeling aangeboden.
Bij kinderen met TOS kan een deel van die informatie verloren gaan.
Visuele ondersteuning zorgt ervoor dat informatie zichtbaar blijft.
Kinderen kunnen terugkijken en krijgen meer tijd om informatie te verwerken.
Hoofdstuk 3 – Visuele ondersteuning bij instructies
Instructies vormen vaak een uitdaging voor kinderen met TOS.
Vooral wanneer:
- meerdere stappen tegelijk worden uitgelegd;
- veel taal wordt gebruikt;
- informatie snel wordt gegeven.
Visuele ondersteuning helpt met:
- stappenplannen;
- pictogrammen;
- voorbeeldkaarten;
- schema's.
Hierdoor worden instructies duidelijker.
Hoofdstuk 4 – Visuele ondersteuning bij taalbegrip
Taal wordt makkelijker wanneer woorden gekoppeld worden aan beelden.
Kinderen kunnen hierdoor:
- nieuwe woorden beter begrijpen;
- verbanden zien;
- begrippen onthouden;
- informatie sneller verwerken.
Visuele ondersteuning versterkt het taalbegrip.
Hoofdstuk 5 – Visuele ondersteuning bij communicatie
Ook communicatie kan ondersteund worden met beelden.
Denk aan:
- pictogrammen;
- foto's;
- keuzekaarten;
- dagplanningen;
- sociale verhalen.
Hierdoor wordt het makkelijker om verwachtingen en boodschappen over te brengen.
Hoofdstuk 6 – TOS en werkgeheugen
Veel kinderen met TOS ervaren ook uitdagingen rondom het werkgeheugen.
Mondelinge informatie moet worden onthouden terwijl deze tegelijkertijd verwerkt wordt.
Visuele ondersteuning helpt doordat informatie zichtbaar blijft.
Daardoor wordt het werkgeheugen minder belast.
Hoofdstuk 7 – TOS en leren
Taal speelt een rol bij vrijwel alle vakken.
Kinderen met TOS kunnen daardoor uitdagingen ervaren bij:
- rekenen;
- begrijpend lezen;
- spelling;
- wereldoriëntatie;
- zelfstandig werken.
Visuele ondersteuning helpt om leerstof toegankelijker te maken.
Hoofdstuk 8 – TOS en executieve functies
Kinderen met TOS kunnen ook moeite hebben met:
- plannen;
- organiseren;
- taakinitiatie;
- zelfstandig werken.
Wanneer instructies zichtbaar worden gemaakt, ontstaat meer overzicht.
Hoofdstuk 9 – Welke vormen van visuele ondersteuning helpen?
Veelgebruikte vormen zijn:
- pictogrammen;
- stappenplannen;
- schema's;
- overzichtskaarten;
- dagplanningen;
- checklists;
- visuele leermiddelen.
Welke vorm het beste werkt, verschilt per kind.
Tot slot
Kinderen met TOS hebben vaak meer tijd en ondersteuning nodig om taal te verwerken.
Visuele ondersteuning helpt doordat informatie zichtbaar, overzichtelijk en toegankelijk wordt gemaakt.
Daardoor ontstaat meer begrip, meer zelfstandigheid en meer vertrouwen in leren en communiceren.
Meer lezen
- Visuele ondersteuning bij NT2
- Visuele ondersteuning bij instructieverwerking
- Visuele ondersteuning en werkgeheugen
- Visuele ondersteuning bij zelfstandig werken
- Visuele ondersteuning bij taalontwikkeling
- TOS en leren
- Visuele ondersteuning in onderwijs en leren
