- In het kort
- Inleiding
- Voorbeeld uit de praktijk
- Centrale vraag
- Hoofdstuk 1 – Wat is tijdsbesef?
- Hoofdstuk 2 – Hoe herken je problemen met tijdsbesef?
- Hoofdstuk 3 – Waarom helpt visuele ondersteuning?
- Hoofdstuk 4 – Dagplanning en weekplanning
- Hoofdstuk 5 – Tijd zichtbaar maken
- Hoofdstuk 6 – Tijdsbesef en executieve functies
- Hoofdstuk 7 – Tijdsbesef en klokkijken
- Hoofdstuk 8 – Voor welke kinderen helpt dit extra?
- Hoofdstuk 9 – Tijd zichtbaar maken in het dagelijks leven
- Tot slot
- Meer lezen
Visuele ondersteuning bij tijdsbesef
In het kort
Tijdsbesef ontwikkelt zich niet vanzelf bij ieder kind.
Sommige kinderen hebben moeite om tijd te overzien, te plannen of in te schatten hoe lang iets duurt. Daardoor ontstaan regelmatig problemen met klokkijken, afspraken, huiswerk en dagelijkse routines.
Visuele ondersteuning helpt doordat tijd zichtbaar wordt gemaakt. Hierdoor krijgen kinderen meer grip op tijd en ontstaat meer overzicht.
Inleiding
"Nog vijf minuten."
Voor veel kinderen is dat duidelijk.
Voor andere kinderen zegt het eigenlijk niets.
Zij weten niet hoe lang vijf minuten duurt, wanneer die voorbij zijn of hoeveel tijd er nog over is.
Tijd is onzichtbaar.
Je kunt het niet vastpakken, niet zien en niet bewaren.
Juist daarom hebben sommige kinderen moeite om tijd te begrijpen.
Visuele ondersteuning kan helpen om tijd concreet en zichtbaar te maken.
Voorbeeld uit de praktijk
Mats zit in groep 6.
Elke ochtend ontstaat dezelfde discussie.
Hij denkt dat hij nog genoeg tijd heeft om te spelen, terwijl hij eigenlijk bijna naar school moet.
Ook bij huiswerk maken raakt hij regelmatig verrast door de tijd.
Wanneer zijn ouders gaan werken met een visuele dagplanning en een timer, begint hij beter te begrijpen hoe tijd verloopt.
Niet omdat de tijd verandert.
Maar omdat tijd zichtbaar wordt.
Centrale vraag
Hoe helpt visuele ondersteuning kinderen bij het ontwikkelen van tijdsbesef?
Hoofdstuk 1 – Wat is tijdsbesef?
Tijdsbesef is het vermogen om tijd te begrijpen en ermee om te gaan.
Kinderen leren bijvoorbeeld:
- dag en nacht herkennen;
- volgorde van gebeurtenissen begrijpen;
- tijdsduur inschatten;
- afspraken onthouden;
- plannen voor de toekomst.
Deze ontwikkeling verloopt geleidelijk.
Niet ieder kind ontwikkelt tijdsbesef in hetzelfde tempo.
Hoofdstuk 2 – Hoe herken je problemen met tijdsbesef?
Kinderen kunnen:
- vaak te laat komen;
- moeite hebben met wachten;
- geen idee hebben hoe lang iets duurt;
- steeds verrast zijn door de tijd;
- moeite hebben met plannen;
- problemen hebben met klokkijken;
- opdrachten niet op tijd af krijgen.
Vaak lijkt het alsof een kind ongeorganiseerd is.
In werkelijkheid ontbreekt soms het inzicht in tijd.
Hoofdstuk 3 – Waarom helpt visuele ondersteuning?
Tijd is abstract.
Kinderen kunnen tijd niet zien.
Visuele ondersteuning helpt door tijd zichtbaar te maken.
Daardoor ontstaat meer begrip voor:
- hoeveel tijd er is;
- hoeveel tijd voorbij is;
- hoeveel tijd nog overblijft.
Dit maakt tijd concreter.
Hoofdstuk 4 – Dagplanning en weekplanning
Een dagplanning helpt kinderen om overzicht te krijgen.
Ze zien:
- wat er gaat gebeuren;
- wanneer activiteiten plaatsvinden;
- welke volgorde wordt gevolgd.
Hierdoor ontstaat meer voorspelbaarheid en rust.
Ook weekplanningen kunnen helpen om gebeurtenissen in de tijd te plaatsen.
Hoofdstuk 5 – Tijd zichtbaar maken
Verschillende hulpmiddelen kunnen tijd zichtbaar maken.
Denk aan:
- visuele timers;
- aftelklokken;
- tijdlijnen;
- dagschema's;
- weekoverzichten.
Hierdoor wordt tijd minder abstract.
Hoofdstuk 6 – Tijdsbesef en executieve functies
Tijdsbesef hangt nauw samen met executieve functies.
Kinderen gebruiken tijdsbesef bij:
- plannen;
- organiseren;
- taakinitiatie;
- zelfstandig werken;
- prioriteiten stellen.
Wanneer tijd beter wordt begrepen, verlopen deze vaardigheden vaak ook beter.
Hoofdstuk 7 – Tijdsbesef en klokkijken
Klokkijken is meer dan het aflezen van een klok.
Kinderen moeten ook begrijpen wat tijd betekent.
Een kind kan technisch leren klokkijken, maar toch moeite hebben met tijdsbesef.
Daarom is aandacht voor beide vaardigheden belangrijk.
Hoofdstuk 8 – Voor welke kinderen helpt dit extra?
Visuele ondersteuning bij tijdsbesef helpt vaak bij kinderen met:
- ADHD of ADD;
- autisme;
- werkgeheugenproblemen;
- executieve functieproblemen;
- hooggevoeligheid;
- beelddenken.
Ook veel andere kinderen hebben baat bij een zichtbare aanpak van tijd.
Hoofdstuk 9 – Tijd zichtbaar maken in het dagelijks leven
Ouders kunnen thuis veel doen om tijd zichtbaar te maken.
Bijvoorbeeld door:
- routines zichtbaar te maken;
- een weekplanning op te hangen;
- activiteiten af te strepen;
- timers te gebruiken;
- samen vooruit te kijken naar afspraken.
Daardoor leren kinderen stap voor stap beter omgaan met tijd.
Tot slot
Tijdsbesef is een belangrijke vaardigheid die invloed heeft op leren, plannen en zelfstandig functioneren.
Voor sommige kinderen blijft tijd lang abstract en ongrijpbaar.
Visuele ondersteuning helpt doordat tijd zichtbaar wordt gemaakt.
Daardoor ontstaat meer overzicht, meer rust en meer grip op de dag.
Meer lezen
- Visuele ondersteuning bij klokkijken
- Visuele ondersteuning bij plannen
- Visuele ondersteuning bij executieve functies
- Visuele ondersteuning bij zelfstandig werken
- Tijd en tijdsbesef
- In NO TIME leren klokkijken
- Visuele ondersteuning in onderwijs en leren
