Visuele ondersteuning bij schrijven

In het kort

Schrijven vraagt veel verschillende vaardigheden tegelijk. Kinderen moeten ideeën bedenken, woorden kiezen, zinnen maken, spelling toepassen en de tekst structureren.

Voor sommige kinderen verloopt dit proces moeizaam. Ze weten vaak wel wat ze willen vertellen, maar krijgen het niet goed op papier.

Visuele ondersteuning helpt door structuur, overzicht en houvast te bieden tijdens het schrijven.


Inleiding

"Ik weet niet wat ik moet schrijven."

Veel kinderen zeggen dit zodra ze een schrijfopdracht krijgen.

Opvallend genoeg kunnen ze vaak wél uitgebreid vertellen wat ze denken.

Zodra er geschreven moet worden, lijkt alles ineens verdwenen.

Dat is niet vreemd.

Schrijven doet een beroep op taal, geheugen, planning, concentratie en creativiteit tegelijk.

Visuele ondersteuning kan helpen om orde te scheppen in al die informatie.


Voorbeeld uit de praktijk

Daan zit in groep 7.

Voor een spreekbeurt kan hij enthousiast vertellen over voetbal.

Maar wanneer hij een werkstuk moet schrijven, blijft zijn blad leeg.

Zijn leerkracht laat hem eerst een woordweb maken.

Daarna zet hij zijn ideeën in een eenvoudig schrijfschema.

Voor het eerst lukt het hem om zijn gedachten stap voor stap uit te werken.

Niet omdat hij meer weet.

Maar omdat hij overzicht krijgt.


Centrale vraag

Hoe helpt visuele ondersteuning kinderen bij het leren schrijven?


Hoofdstuk 1 – Waarom vinden sommige kinderen schrijven lastig?

Schrijven vraagt veel vaardigheden tegelijk.

Kinderen moeten:

  • ideeën bedenken;
  • informatie ordenen;
  • woorden kiezen;
  • zinnen formuleren;
  • spelling toepassen;
  • overzicht houden.

Wanneer één van deze onderdelen lastig is, kan schrijven veel energie kosten.


Hoofdstuk 2 – Schrijven begint met ideeën ordenen

Veel kinderen lopen niet vast bij het schrijven zelf.

Ze lopen vast bij de voorbereiding.

Ze weten niet:

  • waar ze moeten beginnen;
  • welke informatie belangrijk is;
  • hoe ze structuur moeten aanbrengen.

Visuele ondersteuning helpt om eerst overzicht te creëren.


Hoofdstuk 3 – Waarom helpt visuele ondersteuning?

Visuele ondersteuning maakt zichtbaar:

  • wat er geschreven moet worden;
  • welke onderdelen nodig zijn;
  • welke volgorde logisch is;
  • wat al klaar is.

Daardoor wordt schrijven overzichtelijker.


Hoofdstuk 4 – Woordwebben en mindmaps

Een woordweb helpt kinderen om ideeën te verzamelen.

Kinderen zien:

  • welke informatie ze al hebben;
  • welke onderwerpen bij elkaar horen;
  • welke ideeën nog ontbreken.

Hierdoor wordt schrijven minder overweldigend.


Hoofdstuk 5 – Schrijfschema's gebruiken

Een schrijfschema biedt structuur.

Bijvoorbeeld:

Inleiding

Waar gaat het over?

Middenstuk

Wat wil ik vertellen?

Slot

Wat is mijn conclusie?

Daardoor weten kinderen beter hoe zij hun tekst kunnen opbouwen.


Hoofdstuk 6 – Schrijven en werkgeheugen

Tijdens het schrijven moeten kinderen veel informatie tegelijk vasthouden.

Ze denken na over:

  • inhoud;
  • spelling;
  • zinsbouw;
  • leestekens.

Dat vraagt veel van het werkgeheugen.

Visuele ondersteuning helpt doordat ideeën zichtbaar blijven.


Hoofdstuk 7 – Schrijven en executieve functies

Schrijven doet ook een beroep op:

  • plannen;
  • organiseren;
  • taakinitiatie;
  • zelfcontrole.

Visuele ondersteuning helpt om deze processen te ondersteunen.


Hoofdstuk 8 – Voor welke kinderen helpt dit extra?

Visuele ondersteuning bij schrijven helpt vaak bij kinderen met:

  • dyslexie;
  • TOS;
  • ADHD of ADD;
  • autisme;
  • werkgeheugenproblemen;
  • executieve functieproblemen;
  • beelddenken.

Maar ook veel andere kinderen profiteren van meer structuur.


Hoofdstuk 9 – Praktische voorbeelden van visuele ondersteuning

Denk aan:

  • woordwebben;
  • mindmaps;
  • schrijfschema's;
  • stappenplannen;
  • checklisten;
  • voorbeeldteksten;
  • overzichtskaarten.

Deze hulpmiddelen helpen kinderen om hun ideeën beter te organiseren.


Tot slot

Schrijven gaat over veel meer dan woorden op papier zetten.

Kinderen moeten informatie ordenen, keuzes maken en structuur aanbrengen.

Visuele ondersteuning helpt om dit proces overzichtelijk en behapbaar te maken.

Daardoor ontstaat meer schrijfplezier, meer zelfvertrouwen en vaak ook een betere tekst.


Meer lezen

  • Visuele ondersteuning bij woordenschat
  • Visuele ondersteuning bij spelling
  • Visuele ondersteuning bij begrijpend lezen
  • Visuele ondersteuning en werkgeheugen
  • Visuele ondersteuning bij executieve functies
  • Visuele ondersteuning bij zelfstandig werken
  • Visuele ondersteuning in onderwijs en leren