- In het kort
- Inleiding
- Voorbeeld uit de praktijk
- Centrale vraag
- Hoofdstuk 1 – Wat is probleemoplossend denken?
- Hoofdstuk 2 – Hoe herken je problemen met probleemoplossend denken?
- Hoofdstuk 3 – Waarom helpt visuele ondersteuning?
- Hoofdstuk 4 – Problemen opdelen in kleine stappen
- Hoofdstuk 5 – Probleemoplossend denken en executieve functies
- Hoofdstuk 6 – Probleemoplossend denken en emoties
- Hoofdstuk 7 – Probleemoplossend denken op school
- Hoofdstuk 8 – Voor welke kinderen helpt dit extra?
- Hoofdstuk 9 – Praktische voorbeelden van visuele ondersteuning
- Tot slot
- Meer lezen
Visuele ondersteuning bij probleemoplossend denken
In het kort
Probleemoplossend denken helpt kinderen om situaties te analyseren, oplossingen te bedenken en keuzes te maken.
Voor sommige kinderen is dit lastig.
Zij raken snel gefrustreerd wanneer iets niet lukt, blijven hangen in één oplossing of weten niet hoe ze verder moeten.
Visuele ondersteuning helpt doordat denkstappen zichtbaar worden gemaakt.
Inleiding
Iedereen loopt weleens vast.
Een moeilijke rekensom.
Een ruzie op het schoolplein.
Een opdracht die anders uitpakt dan verwacht.
Sommige kinderen zoeken direct naar een oplossing.
Andere kinderen blokkeren, raken boos of geven op.
Dat betekent niet dat ze niet slim genoeg zijn.
Probleemoplossend denken is een vaardigheid die zich ontwikkelt.
Visuele ondersteuning kan helpen om kinderen stap voor stap te leren nadenken over oplossingen.
Voorbeeld uit de praktijk
Emma zit in groep 6.
Wanneer een rekensom niet lukt, roept ze vaak direct:
"Ik kan dit niet."
Haar leerkracht introduceert een denkkaart met de vragen:
- Wat is het probleem?
- Wat weet ik al?
- Welke oplossingen zijn er?
- Welke oplossing probeer ik eerst?
Langzaam leert Emma om minder snel op te geven.
Niet omdat alles makkelijker wordt.
Maar omdat ze een route krijgt om verder te denken.
Centrale vraag
Hoe helpt visuele ondersteuning kinderen bij probleemoplossend denken?
Hoofdstuk 1 – Wat is probleemoplossend denken?
Probleemoplossend denken betekent dat kinderen:
- een probleem herkennen;
- informatie verzamelen;
- oplossingen bedenken;
- keuzes maken;
- gevolgen overzien;
- evalueren wat werkt.
Deze vaardigheid speelt een rol bij leren én bij sociale situaties.
Hoofdstuk 2 – Hoe herken je problemen met probleemoplossend denken?
Kinderen kunnen:
- snel opgeven;
- steeds dezelfde oplossing proberen;
- boos worden wanneer iets niet lukt;
- hulp vragen voordat ze zelf nadenken;
- vastlopen bij veranderingen;
- moeite hebben met keuzes maken.
Vaak ontbreekt een duidelijke strategie.
Hoofdstuk 3 – Waarom helpt visuele ondersteuning?
Wanneer een probleem groot voelt, raken kinderen het overzicht kwijt.
Visuele ondersteuning helpt doordat denkstappen zichtbaar worden.
Daardoor weten kinderen beter hoe ze een probleem kunnen aanpakken.
Hoofdstuk 4 – Problemen opdelen in kleine stappen
Veel problemen worden overzichtelijker wanneer kinderen leren kijken naar:
- Wat is het probleem?
- Wat weet ik al?
- Wat kan ik proberen?
- Wat werkte?
Hierdoor ontstaat structuur.
Hoofdstuk 5 – Probleemoplossend denken en executieve functies
Deze vaardigheid hangt samen met:
- flexibiliteit;
- planning;
- werkgeheugen;
- zelfcontrole;
- taakinitiatie.
Visuele ondersteuning helpt deze functies samen te brengen.
Hoofdstuk 6 – Probleemoplossend denken en emoties
Wanneer kinderen gefrustreerd raken, wordt nadenken moeilijker.
Visuele ondersteuning helpt om eerst rust en overzicht terug te brengen.
Daardoor ontstaat ruimte om oplossingen te zoeken.
Hoofdstuk 7 – Probleemoplossend denken op school
Op school gebruiken kinderen deze vaardigheid bij:
- rekenen;
- begrijpend lezen;
- schrijven;
- samenwerken;
- projecten;
- conflicten oplossen.
Visuele hulpmiddelen ondersteunen dit proces.
Hoofdstuk 8 – Voor welke kinderen helpt dit extra?
Visuele ondersteuning bij probleemoplossend denken helpt vaak bij kinderen met:
- ADHD of ADD;
- autisme;
- hoogbegaafdheid;
- hooggevoeligheid;
- executieve functieproblemen;
- werkgeheugenproblemen.
Maar ook veel andere kinderen hebben baat bij een duidelijke denkstructuur.
Hoofdstuk 9 – Praktische voorbeelden van visuele ondersteuning
Denk aan:
- denkkaarten;
- oplossingskaarten;
- stappenplannen;
- keuzekaarten;
- reflectiekaarten;
- schema's;
- overzichtskaarten.
Deze hulpmiddelen helpen kinderen om zelfstandiger oplossingen te bedenken.
Tot slot
Probleemoplossend denken is een vaardigheid die kinderen kunnen leren.
Veel kinderen hebben daarbij behoefte aan structuur en begeleiding.
Visuele ondersteuning helpt om denkprocessen zichtbaar te maken.
Daardoor ontstaat meer zelfvertrouwen, meer flexibiliteit en meer zelfstandigheid.
Meer lezen
- Visuele ondersteuning bij flexibiliteit
- Visuele ondersteuning bij zelfcontrole
- Visuele ondersteuning bij emotieregulatie
- Visuele ondersteuning bij executieve functies
- Visuele ondersteuning bij zelfstandig werken
- Visuele ondersteuning en werkgeheugen
- Visuele ondersteuning in onderwijs en leren
