- In het kort
- Inleiding
- Voorbeeld uit de praktijk
- Centrale vraag
- Hoofdstuk 1 – Wat zijn overgangen?
- Hoofdstuk 2 – Waarom zijn overgangen soms lastig?
- Hoofdstuk 3 – Waarom helpt visuele ondersteuning?
- Hoofdstuk 4 – Voorbereiden op veranderingen
- Hoofdstuk 5 – Visuele timers bij overgangen
- Hoofdstuk 6 – Overgangen thuis
- Hoofdstuk 7 – Overgangen op school
- Hoofdstuk 8 – Overgangen en executieve functies
- Hoofdstuk 9 – Voor welke kinderen helpt dit extra?
- Tot slot
- Meer lezen
Visuele ondersteuning bij overgangen
In het kort
Overgangen zijn momenten waarop kinderen moeten schakelen van de ene activiteit naar de andere.
Voor sommige kinderen verloopt dit vanzelf. Andere kinderen ervaren spanning, weerstand of frustratie wanneer een activiteit stopt of verandert.
Visuele ondersteuning helpt doordat veranderingen voorspelbaar worden gemaakt. Hierdoor ontstaat meer rust en duidelijkheid.
Inleiding
"Nog vijf minuten, dan gaan we weg."
"Ruim je speelgoed maar op."
"We gaan stoppen met de tablet."
Voor veel kinderen zijn dit gewone momenten.
Voor andere kinderen zijn het juist de lastigste momenten van de dag.
Zij raken boos, verdrietig of gespannen wanneer iets verandert.
Dat heeft niet altijd te maken met koppigheid.
Vaak kost schakelen simpelweg veel energie.
Voorbeeld uit de praktijk
Milan van acht jaar speelt graag met Lego.
Wanneer zijn moeder zegt dat het tijd is om te eten, reageert hij vaak boos.
Hij wil nog niet stoppen.
Zijn moeder gaat werken met een visuele timer en een dagschema waarop zichtbaar is wat er daarna gebeurt.
Na verloop van tijd verlopen deze momenten rustiger.
Niet omdat Milan ineens van veranderingen houdt.
Maar omdat hij beter voorbereid is.
Centrale vraag
Hoe helpt visuele ondersteuning kinderen bij het omgaan met overgangen?
Hoofdstuk 1 – Wat zijn overgangen?
Overgangen zijn momenten waarop kinderen moeten schakelen.
Bijvoorbeeld:
- van spelen naar eten;
- van thuis naar school;
- van pauze naar les;
- van schermtijd naar bedtijd;
- van de ene opdracht naar de andere.
Voor veel kinderen zijn dit vanzelfsprekende momenten.
Voor anderen niet.
Hoofdstuk 2 – Waarom zijn overgangen soms lastig?
Tijdens een overgang moeten kinderen:
- stoppen met wat zij doen;
- hun aandacht verplaatsen;
- omgaan met verandering;
- zich voorbereiden op iets nieuws.
Dat vraagt veel van het brein.
Vooral kinderen die behoefte hebben aan voorspelbaarheid kunnen hier moeite mee hebben.
Hoofdstuk 3 – Waarom helpt visuele ondersteuning?
Visuele ondersteuning maakt zichtbaar:
- wat er nu gebeurt;
- wat er straks gebeurt;
- wanneer een activiteit stopt;
- wat daarna volgt.
Hierdoor worden veranderingen minder onverwacht.
Hoofdstuk 4 – Voorbereiden op veranderingen
Veel kinderen schakelen makkelijker wanneer zij vooraf weten wat eraan komt.
Een visueel overzicht kan helpen om:
- activiteiten aan te kondigen;
- veranderingen zichtbaar te maken;
- verwachtingen duidelijk te maken.
Daardoor ontstaat meer rust.
Hoofdstuk 5 – Visuele timers bij overgangen
Visuele timers helpen kinderen om te zien hoeveel tijd nog beschikbaar is.
Daardoor wordt het einde van een activiteit voorspelbaar.
Veel kinderen accepteren een overgang makkelijker wanneer zij deze zien aankomen.
Hoofdstuk 6 – Overgangen thuis
Thuis ontstaan veel dagelijkse overgangen.
Bijvoorbeeld:
- opstaan;
- eten;
- huiswerk;
- schermtijd;
- bedtijd.
Visuele ondersteuning helpt om deze momenten overzichtelijker te maken.
Hoofdstuk 7 – Overgangen op school
Ook op school moeten kinderen regelmatig schakelen.
Denk aan:
- wisselen van vak;
- overgang naar zelfstandig werken;
- overgang naar de pauze;
- overgang naar huis.
Een visuele dagplanning helpt kinderen om deze veranderingen beter te overzien.
Hoofdstuk 8 – Overgangen en executieve functies
Overgangen hangen samen met verschillende executieve functies.
Bijvoorbeeld:
- flexibiliteit;
- aandacht;
- emotieregulatie;
- taakinitiatie.
Kinderen die moeite hebben met deze vaardigheden ervaren vaak meer spanning tijdens veranderingen.
Hoofdstuk 9 – Voor welke kinderen helpt dit extra?
Visuele ondersteuning bij overgangen helpt vaak bij kinderen met:
- ADHD of ADD;
- autisme;
- hooggevoeligheid;
- werkgeheugenproblemen;
- executieve functieproblemen;
- beelddenken.
Maar ook veel andere kinderen hebben baat bij meer voorspelbaarheid.
Tot slot
Overgangen vragen van kinderen dat zij kunnen schakelen tussen activiteiten, verwachtingen en situaties.
Voor sommige kinderen kost dat veel energie.
Visuele ondersteuning helpt om veranderingen zichtbaar en voorspelbaar te maken.
Daardoor ontstaat meer rust, minder weerstand en meer vertrouwen tijdens dagelijkse overgangen.
Meer lezen
- Visuele ondersteuning bij routines
- Visuele ondersteuning bij dagplanning
- Visuele ondersteuning bij weekplanning
- Visuele ondersteuning bij tijdsbesef
- Visuele ondersteuning bij executieve functies
- Visuele ondersteuning bij emotieregulatie
- Visuele ondersteuning in onderwijs en leren