Visuele ondersteuning bij wachten

In het kort

Wachten lijkt eenvoudig, maar voor veel kinderen is het een lastige vaardigheid.

Kinderen moeten kunnen inschatten hoe lang iets duurt, hun aandacht verleggen en omgaan met uitgestelde behoeften.

Visuele ondersteuning helpt doordat wachttijd zichtbaar wordt gemaakt. Hierdoor weten kinderen beter wat zij kunnen verwachten en ontstaat meer rust.


Inleiding

"Nog even wachten."

Voor volwassenen klinkt dat vaak duidelijk.

Voor kinderen is dat heel anders.

Hoe lang is "even"?

Eén minuut? Tien minuten? Een uur?

Voor veel kinderen voelt wachten eindeloos.

Daardoor kunnen frustratie, onrust of boosheid ontstaan.

Visuele ondersteuning kan helpen om wachttijd concreet en begrijpelijk te maken.


Voorbeeld uit de praktijk

Lars van zeven jaar vindt wachten verschrikkelijk.

Wanneer zijn moeder zegt dat ze over tien minuten vertrekken, vraagt hij elke minuut of het al zover is.

Zijn moeder gaat werken met een visuele timer.

Voor het eerst kan Lars zien hoeveel tijd er nog over is.

Hij blijft nog steeds niet dol op wachten, maar de spanning neemt zichtbaar af.

Niet omdat de wachttijd korter wordt.

Maar omdat de tijd zichtbaar wordt.


Centrale vraag

Hoe helpt visuele ondersteuning kinderen bij het omgaan met wachttijd?


Hoofdstuk 1 – Waarom vinden kinderen wachten lastig?

Wachten vraagt verschillende vaardigheden tegelijk.

Kinderen moeten:

  • tijd begrijpen;
  • impulsen beheersen;
  • aandacht verplaatsen;
  • omgaan met uitgestelde beloning.

Deze vaardigheden ontwikkelen zich geleidelijk.

Daarom vinden veel jonge kinderen wachten lastig.


Hoofdstuk 2 – Tijd is onzichtbaar

Voor volwassenen voelt tijd vaak vanzelfsprekend.

Kinderen ervaren dat anders.

Wanneer zij niet kunnen zien hoeveel tijd er nog resteert, kan wachten onzeker en frustrerend voelen.

Visuele ondersteuning maakt tijd zichtbaar.


Hoofdstuk 3 – Waarom helpt visuele ondersteuning?

Visuele ondersteuning helpt kinderen om te zien:

  • hoeveel tijd er nog is;
  • wanneer iets begint;
  • wanneer iets eindigt;
  • waar zij zich bevinden in de wachttijd.

Daardoor wordt wachten voorspelbaarder.


Hoofdstuk 4 – Visuele timers

Een visuele timer is één van de meest gebruikte hulpmiddelen.

Kinderen kunnen letterlijk zien:

  • hoeveel tijd verstreken is;
  • hoeveel tijd overblijft.

Dit vermindert onzekerheid.


Hoofdstuk 5 – Wachten zichtbaar maken

Naast timers kunnen ook andere hulpmiddelen helpen.

Denk aan:

  • aftelkaarten;
  • pictogrammen;
  • dagschema's;
  • tijdlijnen;
  • weekplanningen.

Hierdoor krijgen kinderen meer grip op wat er gaat gebeuren.


Hoofdstuk 6 – Wachten en executieve functies

Wachten hangt samen met verschillende executieve functies.

Bijvoorbeeld:

  • impulscontrole;
  • emotieregulatie;
  • aandacht;
  • flexibiliteit.

Kinderen die moeite hebben met deze vaardigheden ervaren vaak extra uitdagingen tijdens wachttijd.


Hoofdstuk 7 – Wachten op school

Ook op school moeten kinderen regelmatig wachten.

Bijvoorbeeld:

  • op hun beurt;
  • op hulp van de leerkracht;
  • op een activiteit;
  • op de pauze.

Visuele ondersteuning helpt om deze momenten overzichtelijker te maken.


Hoofdstuk 8 – Wachten thuis

Thuis ontstaan vaak situaties waarin kinderen moeten wachten.

Bijvoorbeeld:

  • voor vertrek;
  • tijdens het koken;
  • voor schermtijd;
  • voor een uitstapje;
  • voor bezoek.

Een zichtbaar overzicht helpt kinderen om deze momenten beter te overzien.


Hoofdstuk 9 – Voor welke kinderen helpt dit extra?

Visuele ondersteuning bij wachten helpt vaak bij kinderen met:

  • ADHD of ADD;
  • autisme;
  • hooggevoeligheid;
  • werkgeheugenproblemen;
  • executieve functieproblemen;
  • beelddenken.

Maar ook veel andere kinderen hebben baat bij meer voorspelbaarheid.


Tot slot

Wachten is een vaardigheid die kinderen stap voor stap leren.

Voor veel kinderen helpt het wanneer wachttijd zichtbaar wordt gemaakt.

Visuele ondersteuning zorgt voor meer overzicht, minder onzekerheid en meer rust.

Daardoor wordt wachten beter te begrijpen en makkelijker vol te houden.


Meer lezen

  • Visuele ondersteuning bij tijdsbesef
  • Visuele ondersteuning bij tijdsinschatting
  • Visuele ondersteuning bij dagplanning
  • Visuele ondersteuning bij weekplanning
  • Visuele ondersteuning bij executieve functies
  • Visuele ondersteuning bij emotieregulatie
  • Visuele ondersteuning in onderwijs en leren