Visuele ondersteuning bij klokkijken

In het kort

Klokkijken lijkt voor volwassenen vanzelfsprekend, maar voor veel kinderen is het een ingewikkelde vaardigheid.

Kinderen moeten cijfers herkennen, tijdseenheden begrijpen, de wijzers interpreteren en inzicht krijgen in het verloop van tijd.

Visuele ondersteuning helpt doordat tijd zichtbaar en concreet wordt gemaakt. Hierdoor ontstaat meer begrip en zelfvertrouwen.


Inleiding

Veel ouders denken dat klokkijken vooral een kwestie van oefenen is.

Toch merken zij vaak dat hun kind de klok blijft verwarren, ondanks veel herhaling.

Dat is niet vreemd.

Klokkijken vraagt verschillende vaardigheden tegelijk.

Kinderen moeten niet alleen de klok kunnen aflezen, maar ook begrijpen wat tijd betekent.

Voor veel kinderen is tijd een abstract begrip.

Visuele ondersteuning kan helpen om die abstracte wereld begrijpelijker te maken.


Voorbeeld uit de praktijk

Finn zit in groep 5.

Hij kent de cijfers op de klok en weet welke wijzer de uren aangeeft.

Toch raakt hij telkens in de war bij half, kwart voor en kwart over.

Zijn moeder gebruikt een oefenklok waarbij kleuren en tijdsblokken zichtbaar zijn gemaakt.

Langzaam begint Finn patronen te herkennen.

Voor het eerst begrijpt hij waarom half drie eigenlijk halfweg naar drie uur is.

Niet omdat hij harder oefent.

Maar omdat hij kan zien hoe tijd werkt.


Centrale vraag

Hoe helpt visuele ondersteuning kinderen bij het leren klokkijken?


Hoofdstuk 1 – Waarom vinden veel kinderen klokkijken lastig?

Klokkijken vraagt verschillende vaardigheden tegelijk.

Kinderen moeten:

  • cijfers herkennen;
  • volgordes begrijpen;
  • tijdseenheden kennen;
  • de wijzers interpreteren;
  • tijd koppelen aan dagelijkse situaties.

Voor sommige kinderen is dat een flinke uitdaging.


Hoofdstuk 2 – Klokkijken is meer dan een klok aflezen

Veel kinderen kunnen een tijd noemen zonder deze echt te begrijpen.

Klokkijken hangt nauw samen met:

  • tijdsbesef;
  • plannen;
  • wachten;
  • routines;
  • tijdsinschatting.

Daarom is aandacht voor begrip minstens zo belangrijk als aandacht voor techniek.


Hoofdstuk 3 – Waarom helpt visuele ondersteuning?

Tijd is onzichtbaar.

Visuele ondersteuning maakt zichtbaar:

  • hoe tijd verloopt;
  • hoeveel tijd er verstreken is;
  • hoeveel tijd nog over is;
  • hoe uren en minuten samenhangen.

Daardoor wordt klokkijken minder abstract.


Hoofdstuk 4 – Kleuren en patronen herkennen

Veel kinderen leren beter wanneer patronen zichtbaar worden gemaakt.

Bij klokkijken kan dat bijvoorbeeld door:

  • kleurgebruik;
  • vaste tijdsblokken;
  • overzichtskaarten;
  • visuele schema's.

Hierdoor ontstaan herkenningspunten.


Hoofdstuk 5 – Een oefenklok als hulpmiddel

Een oefenklok maakt het mogelijk om tijd letterlijk zichtbaar te maken.

Kinderen kunnen:

  • wijzers verplaatsen;
  • tijdsverschillen ontdekken;
  • verbanden zien tussen uren en minuten.

Daardoor ontstaat meer inzicht in de werking van de klok.

In NO TIME leren klokkijken

Het pakket In NO TIME leren klokkijken helpt kinderen stap voor stap inzicht te krijgen in de opbouw van tijd.

Met behulp van een oefenklok, visuele stappenplannen en overzichtskaarten wordt klokkijken begrijpelijk en overzichtelijk.


Hoofdstuk 6 – Klokkijken en werkgeheugen

Tijdens het klokkijken moeten kinderen verschillende informatie tegelijk verwerken.

Zij moeten:

  • naar de wijzers kijken;
  • cijfers herkennen;
  • regels toepassen;
  • tijd benoemen.

Voor kinderen met een kwetsbaar werkgeheugen kan dit lastig zijn.

Visuele ondersteuning helpt doordat belangrijke informatie zichtbaar blijft.


Hoofdstuk 7 – Klokkijken en executieve functies

Klokkijken ondersteunt ook andere vaardigheden.

Kinderen gebruiken tijd bij:

  • plannen;
  • organiseren;
  • zelfstandig werken;
  • afspraken nakomen.

Daarom heeft goed leren klokkijken vaak invloed op veel meer dan alleen rekenen.


Hoofdstuk 8 – Voor welke kinderen helpt dit extra?

Visuele ondersteuning bij klokkijken helpt vaak bij kinderen met:

  • ADHD of ADD;
  • autisme;
  • werkgeheugenproblemen;
  • executieve functieproblemen;
  • dyscalculie;
  • beelddenken;
  • hooggevoeligheid.

Maar ook veel andere kinderen profiteren van een visuele aanpak.


Tot slot

Klokkijken gaat niet alleen over wijzers en cijfers.

Kinderen moeten leren begrijpen hoe tijd werkt.

Visuele ondersteuning helpt om tijd zichtbaar en concreet te maken.

Daardoor ontstaat meer inzicht, meer zelfvertrouwen en meer grip op de dagelijkse wereld van tijd.

Meer lezen

  • Visuele ondersteuning bij tijdsbesef
  • Visuele ondersteuning bij plannen
  • Visuele ondersteuning bij zelfstandig werken
  • Tijd en tijdsbesef
  • In NO TIME leren klokkijken
  • Visuele ondersteuning bij executieve functies
  • Visuele ondersteuning in onderwijs en leren