- In het kort
- Inleiding
- Voorbeeld uit de praktijk
- Centrale vraag
- Hoofdstuk 1 – Wat is emotieregulatie?
- Hoofdstuk 2 – Hoe herken je problemen met emotieregulatie?
- Hoofdstuk 3 – Waarom helpt visuele ondersteuning?
- Hoofdstuk 4 – Emoties leren herkennen
- Hoofdstuk 5 – Emotieregulatie en executieve functies
- Hoofdstuk 6 – Emotieregulatie en overprikkeling
- Hoofdstuk 7 – Emotieregulatie op school
- Hoofdstuk 8 – Voor welke kinderen helpt dit extra?
- Hoofdstuk 9 – Praktische voorbeelden van visuele ondersteuning
- Tot slot
- Meer lezen
Visuele ondersteuning bij emotieregulatie
In het kort
Emoties horen bij het leven. Toch vinden veel kinderen het lastig om gevoelens te herkennen, te begrijpen en ermee om te gaan.
Wanneer emoties hoog oplopen, wordt nadenken vaak moeilijker. Kinderen reageren dan impulsief, trekken zich terug of raken overspoeld.
Visuele ondersteuning helpt doordat emoties zichtbaar en bespreekbaar worden gemaakt.
Inleiding
"Waarom ben je zo boos?"
Soms weten kinderen dat zelf niet eens.
Hun gevoel is er al voordat ze woorden kunnen geven aan wat er gebeurt.
Voor veel kinderen is het herkennen van emoties een vaardigheid die zich nog volop ontwikkelt.
Wanneer gevoelens zichtbaar worden gemaakt, ontstaat er meer begrip en meer grip.
Visuele ondersteuning kan daarbij helpen.
Voorbeeld uit de praktijk
Lieke zit in groep 5.
Wanneer iets niet lukt, wordt ze snel boos.
Ze roept dat ze het niet kan en wil stoppen.
Haar ouders gaan werken met een emotiekaart waarop verschillende gevoelens zichtbaar zijn.
Langzaam leert Lieke herkennen wat er voorafgaat aan haar boosheid.
Vaak blijkt er eigenlijk sprake van spanning of onzekerheid.
Niet omdat haar emoties verdwijnen.
Maar omdat ze beter leert begrijpen wat ze voelt.
Centrale vraag
Hoe helpt visuele ondersteuning kinderen bij het ontwikkelen van emotieregulatie?
Hoofdstuk 1 – Wat is emotieregulatie?
Emotieregulatie betekent dat kinderen leren omgaan met gevoelens.
Dat betekent niet dat emoties verdwijnen.
Kinderen leren juist:
- emoties herkennen;
- emoties begrijpen;
- emoties benoemen;
- emoties op een passende manier uiten.
Deze vaardigheden ontwikkelen zich stap voor stap.
Hoofdstuk 2 – Hoe herken je problemen met emotieregulatie?
Kinderen kunnen:
- snel boos worden;
- veel huilen;
- gefrustreerd raken;
- dichtklappen;
- heftig reageren op kleine gebeurtenissen;
- moeite hebben met teleurstellingen.
Vaak zijn emoties sterker aanwezig dan de vaardigheden om ermee om te gaan.
Hoofdstuk 3 – Waarom helpt visuele ondersteuning?
Gevoelens zijn onzichtbaar.
Voor kinderen kan het lastig zijn om te begrijpen wat er in hen gebeurt.
Visuele ondersteuning helpt door emoties zichtbaar te maken.
Daardoor ontstaat meer zelfinzicht.
Hoofdstuk 4 – Emoties leren herkennen
Veel kinderen kennen alleen woorden zoals:
- blij;
- boos;
- verdrietig.
Maar gevoelens zijn vaak veel genuanceerder.
Visuele ondersteuning helpt kinderen om verschillen te herkennen tussen bijvoorbeeld:
- teleurstelling;
- frustratie;
- spanning;
- onzekerheid;
- schaamte.
Hoofdstuk 5 – Emotieregulatie en executieve functies
Wanneer emoties hoog oplopen, worden executieve functies minder toegankelijk.
Kinderen kunnen dan moeite krijgen met:
- nadenken;
- plannen;
- luisteren;
- oplossingen bedenken.
Visuele ondersteuning helpt om overzicht terug te brengen.
Hoofdstuk 6 – Emotieregulatie en overprikkeling
Sommige kinderen raken sneller emotioneel wanneer zij overprikkeld zijn.
Hun brein heeft dan minder ruimte om gevoelens te reguleren.
Visuele ondersteuning helpt om signalen eerder te herkennen.
Hoofdstuk 7 – Emotieregulatie op school
Op school krijgen kinderen dagelijks te maken met:
- fouten maken;
- samenwerken;
- wachten;
- teleurstellingen;
- verwachtingen.
Visuele hulpmiddelen kunnen helpen om gevoelens bespreekbaar te maken.
Hoofdstuk 8 – Voor welke kinderen helpt dit extra?
Visuele ondersteuning bij emotieregulatie helpt vaak bij kinderen met:
- ADHD of ADD;
- autisme;
- hooggevoeligheid;
- hoogbegaafdheid;
- werkgeheugenproblemen;
- executieve functieproblemen.
Maar ook veel andere kinderen hebben baat bij meer inzicht in emoties.
Hoofdstuk 9 – Praktische voorbeelden van visuele ondersteuning
Denk aan:
- emotiekaarten;
- gevoelsthermometers;
- stop-denk-doe kaarten;
- stappenplannen;
- rustkaarten;
- zelfreflectiekaarten;
- overzichtsposters.
Deze hulpmiddelen helpen kinderen om gevoelens beter te begrijpen.
Tot slot
Emoties horen bij het opgroeien.
Kinderen hoeven niet minder te voelen.
Ze mogen juist leren begrijpen wat ze voelen en hoe ze daarmee om kunnen gaan.
Visuele ondersteuning helpt om emoties zichtbaar en bespreekbaar te maken.
Daardoor ontstaat meer zelfvertrouwen, meer zelfinzicht en meer rust.
Meer lezen
- Visuele ondersteuning bij overprikkeling
- Visuele ondersteuning bij hooggevoeligheid
- Visuele ondersteuning bij ADHD
- Visuele ondersteuning bij autisme
- Visuele ondersteuning bij executieve functies
- Visuele ondersteuning bij schoolstress
- Visuele ondersteuning in onderwijs en leren
