Visuele ondersteuning bij concentratie

In het kort

Concentratie is nodig om te kunnen leren, luisteren, lezen, rekenen en opdrachten af te maken.

Voor veel kinderen is concentreren niet vanzelfsprekend. Ze raken afgeleid, vergeten waar ze mee bezig waren of verliezen het overzicht.

Visuele ondersteuning helpt doordat belangrijke informatie zichtbaar blijft. Hierdoor kost het minder energie om aandacht vast te houden.


Inleiding

"Let nou eens op."

Veel kinderen horen dit regelmatig.

Toch is concentratie meestal geen kwestie van simpelweg beter je best doen.

Aandacht vasthouden vraagt verschillende vaardigheden tegelijk.

Kinderen moeten informatie verwerken, prikkels negeren, hun aandacht sturen en hun doel voor ogen houden.

Wanneer dat moeilijk is, kan leren veel energie kosten.

Visuele ondersteuning helpt om meer houvast en overzicht te creëren.


Voorbeeld uit de praktijk

Mila zit in groep 6.

Tijdens zelfstandig werken begint ze enthousiast.

Na een paar minuten kijkt ze uit het raam, pakt een potlood, praat met een klasgenoot en vergeet waar ze mee bezig was.

Haar leerkracht geeft haar een visueel stappenkaartje naast haar werk.

Daardoor kan Mila steeds terugzien wat haar volgende stap is.

Niet omdat ze minder snel afgeleid raakt.

Maar omdat ze sneller de draad weer oppakt.


Centrale vraag

Hoe helpt visuele ondersteuning kinderen bij het verbeteren van hun concentratie?


Hoofdstuk 1 – Wat is concentratie?

Concentratie betekent dat je je aandacht kunt richten op een taak.

Daarbij moeten kinderen:

  • aandacht richten;
  • aandacht vasthouden;
  • afleiding negeren;
  • informatie verwerken;
  • doelgericht blijven werken.

Deze vaardigheden ontwikkelen zich geleidelijk.


Hoofdstuk 2 – Waarom hebben sommige kinderen moeite met concentreren?

Concentratie kan beïnvloed worden door:

  • vermoeidheid;
  • overprikkeling;
  • stress;
  • werkgeheugenproblemen;
  • executieve functieproblemen;
  • ADHD of ADD;
  • motivatieproblemen.

Vaak spelen meerdere factoren tegelijk een rol.


Hoofdstuk 3 – Waarom helpt visuele ondersteuning?

Wanneer kinderen steeds moeten onthouden wat ze moeten doen, kost dat extra energie.

Visuele ondersteuning maakt zichtbaar:

  • wat de opdracht is;
  • welke stappen nodig zijn;
  • wat het doel is;
  • wat al gedaan is.

Daardoor blijft er meer aandacht over voor de taak zelf.


Hoofdstuk 4 – Aandacht richten op één stap tegelijk

Veel kinderen raken overweldigd door grote opdrachten.

Visuele ondersteuning helpt door taken op te delen in kleine stappen.

Dat maakt het makkelijker om de aandacht gericht te houden.


Hoofdstuk 5 – Concentratie en werkgeheugen

Werkgeheugen en concentratie zijn sterk met elkaar verbonden.

Wanneer een kind veel moet onthouden, raakt de aandacht sneller versnipperd.

Visuele ondersteuning vermindert deze belasting.


Hoofdstuk 6 – Concentratie en executieve functies

Concentratie hangt samen met:

  • taakinitiatie;
  • plannen;
  • organiseren;
  • zelfcontrole;
  • flexibiliteit.

Visuele hulpmiddelen ondersteunen deze vaardigheden.


Hoofdstuk 7 – Concentratie in de klas

Op school kunnen verschillende hulpmiddelen helpen.

Bijvoorbeeld:

  • stappenplannen;
  • checklists;
  • dagplanningen;
  • timers;
  • taakkaarten.

Deze hulpmiddelen geven structuur tijdens het werken.


Hoofdstuk 8 – Concentratie thuis

Ook thuis kan visuele ondersteuning helpen.

Bijvoorbeeld bij:

  • huiswerk;
  • opruimen;
  • ochtendroutines;
  • zelfstandig spelen;
  • hobby's.

Duidelijkheid zorgt vaak voor meer focus.


Hoofdstuk 9 – Voor welke kinderen helpt dit extra?

Visuele ondersteuning bij concentratie helpt vaak bij kinderen met:

  • ADHD of ADD;
  • autisme;
  • hooggevoeligheid;
  • werkgeheugenproblemen;
  • executieve functieproblemen;
  • dyslexie;
  • dyscalculie.

Maar ook veel andere kinderen profiteren van meer overzicht.


Tot slot

Concentratie gaat niet alleen over opletten.

Kinderen hebben structuur, overzicht en houvast nodig om hun aandacht vast te houden.

Visuele ondersteuning helpt doordat belangrijke informatie zichtbaar blijft.

Daardoor ontstaat meer rust, meer focus en meer succes tijdens het leren.


Meer lezen

  • Visuele ondersteuning en werkgeheugen
  • Visuele ondersteuning bij executieve functies
  • Visuele ondersteuning bij ADHD
  • Visuele ondersteuning bij zelfstandig werken
  • Visuele ondersteuning bij instructieverwerking
  • Visuele ondersteuning bij plannen
  • Visuele ondersteuning in onderwijs en leren