Visuele ondersteuning bij breuken

In het kort

Breuken behoren voor veel kinderen tot de lastigste onderdelen van rekenen. Kinderen moeten begrijpen dat een getal uit delen kan bestaan en dat verschillende breuken dezelfde waarde kunnen hebben.

Visuele ondersteuning helpt doordat breuken zichtbaar worden gemaakt. Hierdoor ontstaat meer inzicht in de betekenis van breuken en de onderlinge verbanden.


Inleiding

Veel kinderen schrikken wanneer zij voor het eerst breuken krijgen.

Ineens bestaan getallen niet meer alleen uit hele aantallen. Er verschijnen streepjes, tellers en noemers en dezelfde hoeveelheid kan op verschillende manieren worden weergegeven.

Voor sommige kinderen voelt dit alsof rekenen opeens een andere taal spreekt.

Dat is niet vreemd.

Breuken zijn abstract en vragen veel inzicht.

Visuele ondersteuning kan helpen om deze abstracte begrippen begrijpelijk te maken.


Voorbeeld uit de praktijk

Saar zit in groep 7.

Ze weet dat één vierde kleiner is dan één tweede, omdat de juf dat heeft uitgelegd.

Maar waarom dat zo is, begrijpt ze niet echt.

Tijdens de les gebruikt de leerkracht een cirkel die in stukken wordt verdeeld.

Saar ziet ineens dat één tweede meer ruimte inneemt dan één vierde.

Voor het eerst begrijpt ze wat de breuken betekenen.

Niet omdat ze de regel heeft geleerd.

Maar omdat ze het kan zien.


Centrale vraag

Hoe helpt visuele ondersteuning kinderen bij het begrijpen van breuken?


Hoofdstuk 1 – Waarom zijn breuken zo lastig?

Breuken zijn abstract.

Kinderen kunnen een breuk niet direct zien zoals zij een hoeveelheid knikkers of appels kunnen zien.

Zij moeten begrijpen:

  • dat een geheel verdeeld kan worden;
  • dat delen verschillende groottes kunnen hebben;
  • dat breuken met elkaar vergeleken kunnen worden;
  • dat verschillende breuken dezelfde waarde kunnen hebben.

Dat vraagt veel inzicht.


Hoofdstuk 2 – Wat is een breuk eigenlijk?

Een breuk laat zien dat iets verdeeld is in gelijke delen.

Bijvoorbeeld:

  • ½ betekent één van twee gelijke delen;
  • ¼ betekent één van vier gelijke delen;
  • ¾ betekent drie van vier gelijke delen.

Wanneer kinderen dit alleen als cijfers zien, blijft het vaak moeilijk.

Visuele ondersteuning helpt om de betekenis zichtbaar te maken.


Hoofdstuk 3 – Waarom helpt visuele ondersteuning?

Veel kinderen begrijpen breuken beter wanneer zij kunnen zien wat een breuk voorstelt.

Beelden maken zichtbaar:

  • hoeveel delen er zijn;
  • hoeveel delen gebruikt worden;
  • hoe groot een breuk werkelijk is.

Daardoor wordt een abstract begrip concreet.


Hoofdstuk 4 – Breuken zichtbaar maken

Breuken kunnen op verschillende manieren zichtbaar worden gemaakt.

Denk aan:

  • cirkels;
  • stroken;
  • blokken;
  • tekeningen;
  • schema's;
  • modellen.

Kinderen kunnen hierdoor letterlijk zien wat een breuk betekent.


Hoofdstuk 5 – Gelijkwaardige breuken begrijpen

Veel kinderen vinden gelijkwaardige breuken lastig.

Waarom is ½ hetzelfde als 2⁄4?

Visuele ondersteuning maakt dit zichtbaar.

Wanneer kinderen zien dat beide breuken dezelfde oppervlakte vertegenwoordigen, ontstaat begrip.


Hoofdstuk 6 – Breuken vergelijken

Bij het vergelijken van breuken raken veel kinderen in de war.

Visuele modellen helpen om te zien:

  • welke breuk groter is;
  • welke breuk kleiner is;
  • hoe breuken zich tot elkaar verhouden.

Daardoor hoeven kinderen minder te gokken.


Hoofdstuk 7 – Breuken en getalbegrip

Breuken bouwen voort op getalbegrip.

Kinderen moeten begrijpen:

  • hoeveelheden;
  • verhoudingen;
  • delen van een geheel;
  • getalrelaties.

Wanneer het getalbegrip nog kwetsbaar is, kunnen breuken extra lastig zijn.

Visuele ondersteuning helpt om deze verbanden inzichtelijk te maken.


Hoofdstuk 8 – Breuken en werkgeheugen

Breuken vragen vaak meerdere denkstappen tegelijk.

Kinderen moeten:

  • de breuk begrijpen;
  • een strategie kiezen;
  • tussenstappen onthouden.

Voor kinderen met een kwetsbaar werkgeheugen kan dit veel energie kosten.

Visuele ondersteuning helpt doordat belangrijke informatie zichtbaar blijft.


Hoofdstuk 9 – Voor welke kinderen helpt dit extra?

Visuele ondersteuning bij breuken helpt vaak bij kinderen met:

  • dyscalculie;
  • ADHD of ADD;
  • autisme;
  • werkgeheugenproblemen;
  • executieve functieproblemen;
  • beelddenken;
  • hooggevoeligheid.

Maar ook veel andere kinderen profiteren van een visuele aanpak.


Tot slot

Breuken vragen veel inzicht.

Voor veel kinderen wordt dit onderwerp pas begrijpelijk wanneer zij kunnen zien wat een breuk werkelijk betekent.

Visuele ondersteuning helpt om breuken zichtbaar, concreet en overzichtelijk te maken.

Daardoor ontstaat meer begrip, meer zelfvertrouwen en een stevigere basis voor verdere rekenvaardigheden.


Meer lezen

  • Visuele ondersteuning bij rekenen
  • Visuele ondersteuning bij getalbegrip
  • Visuele ondersteuning bij hoofdrekenen
  • Visuele ondersteuning bij verhaalsommen
  • Visuele ondersteuning bij automatiseren
  • Werkgeheugen en rekenen
  • Visuele ondersteuning in onderwijs en leren