Visuele ondersteuning bij aandacht vasthouden

In het kort

Veel kinderen kunnen prima beginnen aan een taak, maar vinden het lastig om hun aandacht vast te houden.

Ze raken afgeleid, verliezen het overzicht of weten niet meer wat de volgende stap is.

Visuele ondersteuning helpt doordat kinderen steeds kunnen terugzien waar ze mee bezig zijn en wat er nog moet gebeuren.


Inleiding

Je kind begint enthousiast aan een opdracht.

Vijf minuten later is het bezig met een gum, kijkt het uit het raam of denkt het aan iets heel anders.

Dat betekent niet automatisch dat een kind niet wil werken.

Aandacht vasthouden vraagt veel van het brein.

Kinderen moeten hun doel blijven onthouden, afleiding weerstaan en overzicht houden over de taak.

Visuele ondersteuning kan helpen om die aandacht steeds opnieuw terug te brengen naar wat belangrijk is.


Voorbeeld uit de praktijk

Lucas zit in groep 7.

Wanneer hij een werkblad krijgt, begint hij meestal goed.

Halverwege raakt hij de draad kwijt.

Hij weet niet meer welke som hij had gedaan en welke nog niet.

Zijn leerkracht geeft hem een eenvoudige checklist waarop hij iedere stap kan afvinken.

Daardoor blijft hij beter bij zijn taak.

Niet omdat hij minder afgeleid raakt.

Maar omdat hij sneller weer weet waar hij was gebleven.


Centrale vraag

Hoe helpt visuele ondersteuning kinderen bij het vasthouden van hun aandacht?


Hoofdstuk 1 – Wat betekent aandacht vasthouden?

Aandacht vasthouden betekent dat een kind langere tijd gericht kan blijven werken aan een taak.

Dat is nodig bij:

  • lezen;
  • rekenen;
  • schrijven;
  • huiswerk;
  • zelfstandig werken;
  • projecten.

Deze vaardigheid ontwikkelt zich stap voor stap.


Hoofdstuk 2 – Waarom verliezen kinderen hun aandacht?

Kinderen kunnen hun aandacht verliezen door:

  • afleiding;
  • vermoeidheid;
  • overprikkeling;
  • onduidelijke opdrachten;
  • werkgeheugenproblemen;
  • executieve functieproblemen.

Soms weten kinderen niet meer wat het doel van de taak was.


Hoofdstuk 3 – Waarom helpt visuele ondersteuning?

Visuele ondersteuning maakt zichtbaar:

  • wat de taak is;
  • welke stappen er zijn;
  • wat al gedaan is;
  • wat nog moet gebeuren.

Hierdoor hoeven kinderen minder informatie in hun hoofd vast te houden.


Hoofdstuk 4 – Werken met stappenplannen

Een stappenplan verdeelt een taak in kleine onderdelen.

Daardoor voelt een opdracht minder groot en overzichtelijker.

Kinderen kunnen steeds één stap tegelijk uitvoeren.


Hoofdstuk 5 – Werken met checklists

Checklists helpen kinderen om overzicht te houden.

Door stappen af te vinken zien zij:

  • wat klaar is;
  • wat nog moet gebeuren;
  • hoeveel werk er nog overblijft.

Dat vergroot de kans dat een taak wordt afgemaakt.


Hoofdstuk 6 – Aandacht vasthouden en werkgeheugen

Wanneer kinderen veel moeten onthouden, raakt hun aandacht sneller versnipperd.

Visuele ondersteuning helpt doordat informatie zichtbaar blijft.

Hierdoor hoeft het werkgeheugen minder hard te werken.


Hoofdstuk 7 – Aandacht vasthouden en executieve functies

Deze vaardigheid hangt samen met:

  • taakinitiatie;
  • planning;
  • zelfcontrole;
  • doelgericht gedrag;
  • doorzettingsvermogen.

Visuele hulpmiddelen ondersteunen deze processen.


Hoofdstuk 8 – Voor welke kinderen helpt dit extra?

Visuele ondersteuning bij aandacht vasthouden helpt vaak bij kinderen met:

  • ADHD of ADD;
  • autisme;
  • werkgeheugenproblemen;
  • executieve functieproblemen;
  • hooggevoeligheid;
  • dyslexie;
  • dyscalculie.

Maar ook veel andere kinderen profiteren van meer overzicht.


Hoofdstuk 9 – Praktische voorbeelden van visuele ondersteuning

Denk aan:

  • checklists;
  • stappenplannen;
  • taakkaarten;
  • timers;
  • voortgangskaarten;
  • dagplanningen;
  • overzichtskaarten.

Deze hulpmiddelen helpen kinderen om taakgericht te blijven werken.


Tot slot

Aandacht vasthouden is een vaardigheid die zich ontwikkelt.

Sommige kinderen hebben daarbij meer ondersteuning nodig dan anderen.

Visuele ondersteuning helpt doordat kinderen steeds kunnen terugzien wat het doel is en welke stap volgt.

Daardoor ontstaat meer focus, meer zelfstandigheid en meer succeservaringen.


Meer lezen

  • Visuele ondersteuning bij concentratie
  • Visuele ondersteuning en werkgeheugen
  • Visuele ondersteuning bij executieve functies
  • Visuele ondersteuning bij zelfstandig werken
  • Visuele ondersteuning bij taakinitiatie
  • Visuele ondersteuning bij plannen
  • Visuele ondersteuning in onderwijs en leren