Visuele ondersteuning bij begrijpend lezen

In het kort

Begrijpend lezen gaat niet alleen over kunnen lezen. Kinderen moeten informatie begrijpen, verbanden leggen, hoofd- en bijzaken onderscheiden en conclusies trekken.

Voor veel kinderen zit de uitdaging niet in het lezen zelf, maar in het begrijpen van de tekst.

Visuele ondersteuning helpt door informatie overzichtelijk en zichtbaar te maken.


Inleiding

"Lees de tekst nog maar een keer."

Veel kinderen horen dit regelmatig.

Toch helpt opnieuw lezen niet altijd.

Sommige kinderen lezen de woorden prima, maar weten na afloop niet waar de tekst eigenlijk over ging.

Dat kan frustrerend zijn.

Voor ouders lijkt het soms alsof een kind niet goed heeft opgelet.

In werkelijkheid vraagt begrijpend lezen veel verschillende vaardigheden tegelijk.


Voorbeeld uit de praktijk

Milan zit in groep 6.

Technisch lezen gaat goed.

Toch haalt hij lage scores voor begrijpend lezen.

Wanneer zijn moeder vraagt waar de tekst over ging, noemt hij losse details maar mist hij de belangrijkste boodschap.

Zijn leerkracht leert hem werken met een visueel schema waarin hij hoofdgedachten en belangrijke informatie noteert.

Langzaam krijgt hij meer grip op teksten.

Niet omdat hij beter leest.

Maar omdat hij informatie beter leert ordenen.


Centrale vraag

Hoe helpt visuele ondersteuning kinderen bij begrijpend lezen?


Hoofdstuk 1 – Wat is begrijpend lezen?

Bij begrijpend lezen moeten kinderen:

  • informatie begrijpen;
  • verbanden leggen;
  • voorspellingen doen;
  • conclusies trekken;
  • hoofd- en bijzaken onderscheiden;
  • informatie onthouden.

Dat vraagt veel meer dan alleen woorden kunnen lezen.


Hoofdstuk 2 – Waarom hebben sommige kinderen moeite met begrijpend lezen?

Begrijpend lezen doet een beroep op:

  • woordenschat;
  • taalbegrip;
  • werkgeheugen;
  • concentratie;
  • executieve functies;
  • achtergrondkennis.

Wanneer één van deze vaardigheden kwetsbaar is, kan tekstbegrip lastig worden.


Hoofdstuk 3 – Waarom helpt visuele ondersteuning?

Tijdens het lezen moeten kinderen veel informatie tegelijk verwerken.

Visuele ondersteuning helpt doordat informatie zichtbaar wordt gemaakt.

Daardoor ontstaat meer overzicht.


Hoofdstuk 4 – Hoofd- en bijzaken onderscheiden

Veel kinderen vinden alle informatie even belangrijk.

Visuele ondersteuning helpt om:

  • kernwoorden te markeren;
  • belangrijke zinnen te herkennen;
  • informatie te ordenen.

Daardoor wordt de hoofdgedachte duidelijker.


Hoofdstuk 5 – Schema's en mindmaps gebruiken

Schema's helpen kinderen om informatie te structureren.

Bijvoorbeeld:

  • wie?
  • wat?
  • waar?
  • wanneer?
  • waarom?

Ook mindmaps kunnen helpen om verbanden zichtbaar te maken.


Hoofdstuk 6 – Begrijpend lezen en woordenschat

Kinderen begrijpen teksten beter wanneer zij de woorden begrijpen.

Visuele ondersteuning helpt door:

  • afbeeldingen toe te voegen;
  • nieuwe begrippen zichtbaar te maken;
  • woordkaarten te gebruiken.

Hierdoor groeit het taalbegrip.


Hoofdstuk 7 – Begrijpend lezen en werkgeheugen

Tijdens het lezen moeten kinderen eerdere informatie onthouden terwijl zij verder lezen.

Dat vraagt veel van het werkgeheugen.

Visuele ondersteuning helpt doordat belangrijke informatie zichtbaar blijft.


Hoofdstuk 8 – Voor welke kinderen helpt dit extra?

Visuele ondersteuning bij begrijpend lezen helpt vaak bij kinderen met:

  • dyslexie;
  • TOS;
  • NT2;
  • ADHD of ADD;
  • autisme;
  • werkgeheugenproblemen;
  • beelddenken.

Maar ook veel andere kinderen profiteren van meer overzicht.


Hoofdstuk 9 – Praktische voorbeelden van visuele ondersteuning

Denk aan:

  • markeren van kernwoorden;
  • schema's;
  • mindmaps;
  • woordkaarten;
  • overzichtskaarten;
  • stappenplannen voor tekstbegrip.

Deze hulpmiddelen helpen kinderen actief met teksten aan de slag te gaan.


Tot slot

Begrijpend lezen gaat niet alleen over lezen.

Kinderen moeten informatie verwerken, ordenen en begrijpen.

Visuele ondersteuning helpt om teksten overzichtelijker en begrijpelijker te maken.

Daardoor ontstaat meer inzicht, meer zelfvertrouwen en meer plezier in lezen.


Meer lezen

  • Visuele ondersteuning bij dyslexie
  • Visuele ondersteuning bij TOS
  • Visuele ondersteuning bij NT2
  • Visuele ondersteuning en werkgeheugen
  • Visuele ondersteuning bij instructieverwerking
  • Visuele ondersteuning bij taalontwikkeling
  • Visuele ondersteuning in onderwijs en leren