Visuele ondersteuning bij leren leren

In het kort

Veel kinderen besteden veel tijd aan leren, maar halen niet het resultaat dat zij verwachten.

Vaak komt dat niet doordat zij te weinig oefenen, maar doordat zij nog niet weten hoe zij effectief kunnen leren.

Visuele ondersteuning helpt kinderen om leerstrategieën zichtbaar te maken en meer grip te krijgen op hun eigen leerproces.


Inleiding

"Ik heb echt geleerd hoor."

Veel kinderen zeggen dit oprecht.

Toch blijkt tijdens een toets dat belangrijke informatie niet goed is blijven hangen.

Dat kan frustrerend zijn.

Voor ouders én voor kinderen.

Leren leren gaat niet alleen over hard werken.

Het gaat vooral over begrijpen hoe je informatie verwerkt, onthoudt en terughaalt.

Visuele ondersteuning kan helpen om dat proces inzichtelijk te maken.


Voorbeeld uit de praktijk

Sanne zit in groep 8.

Voor toetsen leest ze haar samenvatting steeds opnieuw door.

Toch vallen de resultaten tegen.

Samen met haar leerkracht ontdekt ze dat ze vooral passief leert.

Ze gaat werken met mindmaps, overzichtskaarten en oefenvragen.

Langzaam merkt ze dat ze informatie beter onthoudt.

Niet omdat ze meer uren maakt.

Maar omdat ze slimmer leert.


Centrale vraag

Hoe helpt visuele ondersteuning kinderen bij leren leren?


Hoofdstuk 1 – Wat betekent leren leren?

Leren leren betekent dat kinderen inzicht krijgen in hun eigen leerproces.

Ze leren bijvoorbeeld:

  • hoe zij informatie onthouden;
  • welke strategieën helpen;
  • hoe zij zich voorbereiden;
  • hoe zij fouten gebruiken om te groeien.

Leren leren is een belangrijke basis voor zelfstandig leren.


Hoofdstuk 2 – Waarom vinden veel kinderen leren lastig?

Kinderen weten vaak wat zij moeten leren.

Maar niet altijd:

  • hoe zij moeten leren;
  • waar zij moeten beginnen;
  • welke aanpak werkt;
  • hoe zij overzicht houden.

Daardoor besteden zij soms veel tijd zonder veel resultaat.


Hoofdstuk 3 – Waarom helpt visuele ondersteuning?

Leren is grotendeels onzichtbaar.

Visuele ondersteuning maakt leerprocessen zichtbaar.

Kinderen zien:

  • wat belangrijk is;
  • hoe informatie samenhangt;
  • welke stappen nodig zijn;
  • wat zij al beheersen.

Daardoor ontstaat meer inzicht.


Hoofdstuk 4 – Informatie organiseren

Kinderen onthouden informatie beter wanneer zij verbanden zien.

Visuele hulpmiddelen zoals:

  • mindmaps;
  • schema's;
  • overzichtskaarten;
  • tijdlijnen;

helpen om kennis te structureren.


Hoofdstuk 5 – Leren leren en werkgeheugen

Veel kinderen proberen alles tegelijk te onthouden.

Dat belast het werkgeheugen.

Visuele ondersteuning helpt doordat informatie overzichtelijk wordt aangeboden.

Daardoor ontstaat meer ruimte om te begrijpen in plaats van alleen te onthouden.


Hoofdstuk 6 – Leren leren en executieve functies

Leren leren hangt samen met:

  • plannen;
  • organiseren;
  • taakinitiatie;
  • zelfcontrole;
  • reflecteren.

Visuele ondersteuning helpt deze vaardigheden te ondersteunen.


Hoofdstuk 7 – Actieve leerstrategieën zichtbaar maken

Kinderen leren vaak effectiever wanneer zij actief met de leerstof werken.

Bijvoorbeeld door:

  • samenvatten;
  • oefenen;
  • uitleggen;
  • verbanden leggen;
  • vragen beantwoorden.

Visuele hulpmiddelen helpen om deze strategieën zichtbaar te maken.


Hoofdstuk 8 – Voor welke kinderen helpt dit extra?

Visuele ondersteuning bij leren leren helpt vaak bij kinderen met:

  • ADHD of ADD;
  • autisme;
  • dyslexie;
  • dyscalculie;
  • hoogbegaafdheid;
  • executieve functieproblemen;
  • werkgeheugenproblemen.

Maar ook veel andere kinderen profiteren van meer inzicht in hun leerproces.


Hoofdstuk 9 – Praktische voorbeelden van visuele ondersteuning

Denk aan:

  • mindmaps;
  • leerplanners;
  • leerstrategieënkaarten;
  • reflectiekaarten;
  • overzichtskaarten;
  • stappenplannen;
  • samenvattingsschema's.

Deze hulpmiddelen helpen kinderen om zelfstandiger te leren.


Tot slot

Leren leren is misschien wel één van de belangrijkste vaardigheden die kinderen kunnen ontwikkelen.

Wanneer kinderen begrijpen hoe zij leren, worden zij zelfstandiger en zelfverzekerder.

Visuele ondersteuning helpt om leerprocessen zichtbaar te maken.

Daardoor ontstaat meer inzicht, meer eigenaarschap en meer plezier in leren.


Meer lezen

  • Visuele ondersteuning bij reflecteren
  • Visuele ondersteuning bij metacognitie
  • Visuele ondersteuning bij leerstrategieën
  • Visuele ondersteuning bij zelfstandig werken
  • Visuele ondersteuning bij plannen
  • Visuele ondersteuning en werkgeheugen
  • Visuele ondersteuning in onderwijs en leren