Heeft je kind regelmatig hoofdpijn voordat het naar school moet? Spanning kan daarbij een rol spelen, maar hoofdpijn bij kinderen kan verschillende oorzaken hebben. Kijk daarom niet alleen naar de hoofdpijn zelf, maar ook naar het patroon: wanneer begint de pijn, op welke dagen gebeurt het, wat staat er die dag op school te gebeuren en wanneer neemt de hoofdpijn weer af?
Misschien gebeurt het regelmatig.
Je kind staat op en zegt:
‘Mijn hoofd doet pijn.’
Op zaterdag hoor je er nauwelijks iets over.
Maar maandagochtend is het er weer.
Of je merkt dat de hoofdpijn vooral komt op dagen waarop er een toets is.
Misschien begint het pas vlak voordat jullie naar school vertrekken.
En dan komt automatisch de vraag:
Kan dit door spanning komen?
Ja, dat kan.
Maar net als bij buikpijn is het belangrijk om niet onmiddellijk te besluiten dat schoolstress de oorzaak is.
Hoofdpijn is een lichamelijke klacht.
En die verdient eerst serieus genomen te worden.
Hoofdpijn komt bij kinderen regelmatig voor
Kinderen kunnen verschillende soorten hoofdpijn hebben.
Denk bijvoorbeeld aan spanningshoofdpijn of migraine. Maar ook ziekte, slecht slapen of andere lichamelijke factoren kunnen een rol spelen.
Daarom is:
‘Het zal wel stress zijn’
geen goede eerste conclusie.
Beter is:
‘Wanneer gebeurt dit en wat valt ons op?’
Juist wanneer hoofdpijn regelmatig rondom school voorkomt, kan dat patroon helpen om verder te kijken.
Spanning kan lichamelijk voelbaar worden
Wanneer we aan spanning denken, denken we vaak aan piekeren of angst.
Maar het lichaam doet mee.
Spieren kunnen zich aanspannen.
De ademhaling kan veranderen.
Een kind kan zich moe voelen.
De buik kan reageren.
En er kan hoofdpijn ontstaan.
Dat betekent niet dat je kind zich de hoofdpijn inbeeldt.
De pijn wordt echt ervaren.
Hetzelfde zie je misschien bij jezelf.
Na een lange drukke dag krijg je hoofdpijn.
Na weinig slaap voel je druk achter je ogen.
Of tijdens een spannende periode merk je ineens dat je nek en schouders voortdurend gespannen zijn.
Bij kinderen kan iets vergelijkbaars gebeuren.
Kijk eerst naar het patroon
Eén keer hoofdpijn voor school vertelt je weinig.
Maar terugkerende hoofdpijn kan interessante informatie geven.
Let bijvoorbeeld eens op:
- gebeurt het vooral op schooldagen?
- zijn maandagen moeilijker?
- begint de hoofdpijn al op zondagavond?
- komt de pijn vooral vóór toetsen?
- gebeurt het op dagen met gym of een spreekbeurt?
- ontstaat de hoofdpijn thuis, onderweg of pas op school?
- heeft je kind in vakanties ook hoofdpijn?
- ontstaat de hoofdpijn vooral aan het einde van een schooldag?
- slaapt je kind voldoende?
- heeft je kind daarnaast buikpijn, vermoeidheid, huilbuien of veel spanning?
Het doel is niet dat je zelf een medische verklaring vindt.
Je probeert te ontdekken of er een patroon bestaat.
Hoofdpijn vóór school en hoofdpijn ná school vertellen misschien iets anders
Het moment waarop de hoofdpijn ontstaat kan belangrijk zijn.
Hoofdpijn voordat school begint
Wanneer je kind al thuis hoofdpijn krijgt, kan het vooruitzicht van de schooldag spanning oproepen.
Misschien is er die dag iets waar je kind tegenop ziet.
Of misschien heeft school inmiddels in het algemeen een gespannen gevoel gekregen.
Hoofdpijn tijdens school
Dan kun je verder kijken naar wat er gedurende de dag gebeurt.
Wanneer begint de pijn?
Tijdens lezen?
Na lang concentreren?
In een druk klaslokaal?
Tijdens een toets?
Na de pauze?
Wanneer de omgeving veel informatie vraagt?
Hoofdpijn na school
Wanneer je kind juist aan het einde van de dag of thuis hoofdpijn krijgt, kan het interessant zijn om naar belasting en herstel te kijken.
Hoeveel concentratie heeft de dag gevraagd?
Hoe druk was de omgeving?
Heeft je kind voldoende gegeten en gedronken?
Hoeveel spanning heeft het gedurende de dag vastgehouden?
En hoeveel energie is er na school nog over?
Dat geeft een andere onderzoeksvraag dan hoofdpijn die iedere ochtend al begint.
Als je kind tegen iets opziet
Stel dat je ontdekt dat hoofdpijn bijna altijd voorkomt op donderdag.
Wat gebeurt er op donderdag?
Misschien is er gym.
Een rekentoets.
Een bepaalde leerkracht.
Een lange schooldag.
Of een activiteit die je kind moeilijk vindt.
Vraag dan niet meteen:
‘Krijg jij hoofdpijn omdat je bang bent voor gym?’
Daarmee geef je de verklaring eigenlijk al.
Vraag liever:
‘Het valt me op dat je op donderdag vaker hoofdpijn hebt. Wat is er op donderdag anders dan op andere dagen?’
Misschien weet je kind het.
Misschien niet.
Maar je hebt het onderzoek geopend zonder de uitkomst al te bepalen.
Hoofdpijn en faalangst
Voor een kind dat erg bang is om fouten te maken, kan school veel spanning geven.
Een toets is niet zomaar een toets.
Het voelt alsof er iets vanaf hangt.
Een beurt krijgen kan spannend zijn.
Een fout antwoord geven kan voelen als falen.
En alleen al de gedachte aan een presentatie kan dagen van tevoren spanning geven.
Wanneer je merkt dat hoofdpijn vooral rond prestaties ontstaat, kijk dan ook verder naar faalangst bij kinderen.
Let bijvoorbeeld op uitspraken als:
‘Ik kan dit toch niet.’
‘Ik ga zeker een onvoldoende halen.’
‘Ik wil niet dat de juf mij een beurt geeft.’
‘Iedereen is beter dan ik.’
De hoofdpijn kan dan een zichtbaar lichamelijk signaal zijn van iets wat zich vanbinnen afspeelt.
Hoofdpijn en schoolangst
Bij schoolangst kan het vooruitzicht van school al voldoende zijn om het lichaam in een gespannen toestand te brengen.
Je ziet misschien niet alleen hoofdpijn.
Maar ook buikpijn.
Slecht slapen.
Veel vragen stellen.
Niet willen eten.
Huilen.
Heel langzaam klaarmaken.
Of steeds vragen of je kind thuis mag blijven.
Kijk dan niet alleen naar de hoofdpijn.
Kijk naar de combinatie.
Hoe meer signalen rondom hetzelfde moment samenkomen, hoe belangrijker het wordt om te onderzoeken wat school op dat moment zo moeilijk maakt.
Hoofdpijn en overprikkeling
Er is nog een mogelijkheid.
Misschien heeft je kind geen duidelijke angst voor school.
Maar is de schoolomgeving enorm intensief.
Een lokaal bevat geluid.
Beweging.
Licht.
Andere kinderen.
Instructies.
Gesprekken.
Opruimen.
Overgangen.
Pauzes.
Samenwerken.
Voortdurend gebeurt er iets.
Wanneer je kind gevoelig is voor prikkels, kan dat veel energie kosten.
Misschien zie je dat de hoofdpijn vooral later op de dag ontstaat.
Je kind komt thuis, gooit de tas neer en wil niets meer.
Praten is te veel.
Geluid is te veel.
Een vraag is te veel.
Dan kan het interessant zijn om verder te kijken naar overprikkeling en prikkelverwerking.
Concentratie kan óók veel energie kosten
Niet alleen prikkels kunnen uitputten.
Ook voortdurend hard moeten nadenken.
Stel dat je kind veel moeite heeft om instructies te volgen.
Dat het werkgeheugen snel volloopt.
Dat lezen ontzettend inspannend is.
Dat zelfstandig werken veel vraagt van plannen en organiseren.
Dan kan een gewone schooldag voor je kind cognitief veel zwaarder zijn dan voor een ander kind.
Je ziet misschien goede resultaten.
Maar je ziet niet hoeveel energie daarvoor nodig was.
Daarom vind ik deze vraag belangrijk:
Hoeveel moeite kost school mijn kind?
Niet alleen:
Hoe goed doet mijn kind het op school?
Een kind kan namelijk goed presteren en toch overbelast raken.
Goede cijfers sluiten overbelasting niet uit
Dit is iets wat gemakkelijk gemist wordt.
Een kind haalt achten.
Dus school gaat goed.
Maar stel dat dat kind iedere avond uren bezig is.
Alles perfect wil doen.
Op school extreem geconcentreerd probeert te blijven.
Nooit hulp durft te vragen.
En thuis eerst twee uur moet herstellen.
Dan vertellen die achten niet het hele verhaal.
Resultaten laten zien wat eruit komt.
Ze vertellen niet hoeveel energie erin ging.
Kijk daarom altijd ook naar:
hoe je kind uit school komt,
hoeveel herstel nodig is,
hoe het slaapt,
hoeveel spanning er rond prestaties zit,
en hoeveel energie overblijft voor spelen, vrienden en ontspanning.
Hoofdpijn kan het topje van de ijsberg zijn
Misschien zie je:
hoofdpijn.
Maar daaronder zitten mogelijk verschillende factoren.
Slecht slapen.
Veel concentreren.
Weinig herstel.
Faalangst.
Prikkels.
Sociale spanning.
Een hoge lat.
Moeite met leren.
En misschien versterken die dingen elkaar.
Dat is precies waarom één klacht soms te klein is als ingang.
De vraag is niet alleen:
‘Waarom heeft mijn kind hoofdpijn?’
Maar ook:
‘Wat gebeurt er rondom de momenten waarop de hoofdpijn ontstaat?’
Vraag je kind naar ervaringen in plaats van oorzaken
‘Waarom heb jij altijd hoofdpijn?’
is een moeilijke vraag.
Je kind weet het waarschijnlijk niet.
Probeer concreter.
‘Wanneer begint de hoofdpijn meestal?’
‘Is hij er al thuis of begint hij op school?’
‘Welke les kost jou het meeste nadenken?’
‘Wanneer is het druk in je hoofd?’
‘Wanneer voel je je juist rustig?’
‘Zijn er dagen waarop je bijna nooit hoofdpijn hebt?’
‘Wat is er op die dagen anders?’
‘Wat helpt als je hoofdpijn begint?’
Je onderzoekt daarmee de omstandigheden.
Dat is voor een kind vaak veel gemakkelijker dan zelf de oorzaak moeten benoemen.
Houd een kort hoofdpijndagboek bij
Wanneer de hoofdpijn regelmatig terugkomt, kan het nuttig zijn gedurende een tijdje op te schrijven wanneer deze voorkomt.
Houd het simpel.
Datum.
Tijdstip waarop de hoofdpijn begon.
Wat je kind die dag deed.
School of vrije dag.
Hoe het had geslapen.
Of er iets spannends op school was.
Wanneer de pijn weer afnam.
Eventueel andere klachten.
Na een tijdje kun je bekijken of er een patroon zichtbaar wordt.
Misschien blijkt het vooral aan slaap gekoppeld.
Of aan lange schooldagen.
Toetsen.
Drukke dagen.
Of misschien zie je helemaal geen relatie met school.
Ook dat is belangrijke informatie.
Bespreek het met school
Wanneer hoofdpijn regelmatig tijdens of rondom school ontstaat, kan school meehelpen informatie te verzamelen.
Vraag bijvoorbeeld:
Wanneer meldt mijn kind hoofdpijn?
Wat gebeurt er vlak daarvoor?
Is dat tijdens specifieke lessen?
Hoe gaat het met concentreren?
Hoeveel pauze neemt mijn kind?
Vraagt het om hulp?
Hoe reageert het op toetsen?
Hoe gaat het sociaal?
Lijkt mijn kind gespannen?
Trekt het zich terug wanneer de klas druk wordt?
Zo kan iets wat thuis onduidelijk is op school ineens herkenbaar worden.
Wat kun je thuis doen?
Begin met de gewone basis.
Voldoende slaap.
Regelmatig eten en drinken.
Rust en beweging.
Niet iedere dag volledig volplannen.
En voldoende gelegenheid om na school te herstellen.
Maar probeer niet ieder hoofdpijnmoment onmiddellijk op te lossen met:
‘Je moet minder stress hebben.’
Als school daadwerkelijk veel spanning oproept, wil je weten waarom.
En als er een lichamelijke oorzaak speelt, wil je die niet missen.
Daarom blijft observeren belangrijk.
Wanneer laat je hoofdpijn beoordelen door de huisarts?
Wanneer je kind vaak hoofdpijn heeft, de hoofdpijn ernstig is, blijft aanhouden of invloed krijgt op school en het dagelijks functioneren, is het verstandig om de huisarts te raadplegen.
Bij jonge kinderen is hoofdpijn ook iets om eerder met de huisarts te bespreken.
En er zijn situaties waarin je direct medische hulp moet zoeken, bijvoorbeeld wanneer een kind plotseling ernstige hoofdpijn heeft en erg ziek is, bij ernstige hoofdpijn samen met sufheid, een stijve nek, koorts of veel overgeven, of na een flinke klap op het hoofd.
Bij twijfel geldt: overleg met de huisarts.
Zo voorkom je dat je zelf een lichamelijke klacht toeschrijft aan spanning terwijl er iets anders onderzocht moet worden.
Wanneer hoofdpijn en niet naar school willen samenkomen
Misschien begint je kind inmiddels niet alleen over hoofdpijn.
Het zegt ook:
‘Ik wil thuisblijven.’
Of:
‘Ik kan niet naar school.’
Dan is het verstandig om breder te kijken.
Is er angst?
Faalangst?
Overprikkeling?
Een leerprobleem?
Sociale spanning?
Is je kind uitgeput?
En ontstaat er inmiddels een patroon van steeds meer vermijden?
Lees dan ook Mijn kind wil niet naar school: oorzaken en wat je kunt doen en Schoolangst bij kinderen: signalen, oorzaken en wat helpt.
Niet de hoofdpijn wegredeneren, maar onderzoeken
Als je ontdekt dat spanning waarschijnlijk meespeelt, is het verleidelijk om te zeggen:
‘Zie je wel, er is niets met je hoofd. Je bent gewoon gespannen.’
Maar voor je kind helpt dat waarschijnlijk weinig.
De hoofdpijn is echt.
Beter is:
‘Ik geloof dat je hoofd pijn doet. Het valt me op dat dit vaak rondom school gebeurt. Laten we samen kijken wat er dan gebeurt en wat jou kan helpen.’
Daarmee neem je de klacht serieus zonder meteen één verklaring vast te zetten.
En dat is uiteindelijk precies de houding die we zoeken:
Een signaal is informatie, geen conclusie.
De hoofdpijn vertelt je dat er iets gebeurt.
Jouw taak is niet om meteen te weten wat.
Je kunt beginnen met kijken.
Luisteren.
Vergelijken.
En stap voor stap verder onderzoeken.
Verder lezen en onderzoeken
Gerelateerde blogs
- Mijn kind wil niet naar school: oorzaken en wat je kunt doen
- Mijn kind wil niet naar school en heeft buikpijn – wat kan er spelen?
Signalen om op te letten
Kijk met het Kompas
Verdieping in de kennisbank
Veelgestelde vragen
Kan een kind hoofdpijn krijgen door stress op school?
Ja. Spanning kan samenhangen met hoofdpijn. Maar kinderen kunnen om veel verschillende redenen hoofdpijn krijgen. Neem terugkerende klachten daarom serieus en trek niet automatisch de conclusie dat stress de oorzaak is.
Waarom heeft mijn kind op schooldagen hoofdpijn en in het weekend niet?
Dat patroon kan erop wijzen dat iets wat samenhangt met schooldagen meespeelt. Denk aan spanning, slaap, concentratie, prikkels of specifieke schoolmomenten. Het patroon is een aanwijzing, geen diagnose.
Kan faalangst hoofdpijn geven?
Spanning rondom presteren en fouten maken kan lichamelijk voelbaar worden. Wanneer hoofdpijn vooral rond toetsen, spreekbeurten of andere beoordelingsmomenten ontstaat, is het zinvol ook naar faalangst te kijken.
Kan overprikkeling hoofdpijn veroorzaken?
Een drukke omgeving kan bij sommige kinderen samengaan met hoofdpijn en vermoeidheid. Kijk dan vooral of de klachten tijdens of na drukke schooldagen toenemen en of je kind veel herstel nodig heeft.
Mijn kind heeft goede cijfers maar vaak hoofdpijn na school. Kan school toch te zwaar zijn?
Ja. Resultaten vertellen niet hoeveel inspanning ze kosten. Kijk daarom ook naar vermoeidheid, herstel, spanning, slaap en hoeveel energie je kind naast school nog overhoudt.
Wanneer moet ik met hoofdpijn naar de huisarts?
Bespreek het met de huisarts wanneer je kind vaak hoofdpijn heeft, de klachten ernstig blijven of het functioneren beïnvloeden. Bij plotselinge ernstige hoofdpijn waarbij je kind erg ziek is of bij klachten zoals sufheid, een stijve nek, koorts of veel overgeven is snellere medische beoordeling nodig.