Voor veel kinderen is klokkijken één van de lastigste onderdelen van rekenen. Niet omdat kinderen geen cijfers herkennen, maar omdat de manier waarop we tijd benoemen niet altijd logisch lijkt.
Vooral de begrippen kwart over en kwart voor zorgen vaak voor verwarring. Kinderen weten bijvoorbeeld wel dat de grote wijzer op de drie staat, maar weten niet zeker wat dat betekent voor de tijd.
Sommige kinderen blijven daardoor twijfelen wanneer ze de klok lezen. Ze kijken meerdere keren naar de wijzers of zeggen een tijd waarvan ze zelf niet zeker weten of die klopt.
Wanneer je begrijpt waarom kwart over en kwart voor verwarrend kunnen zijn, wordt ook duidelijk hoe je kinderen kunt helpen om de klok beter te begrijpen.
Een meisje uit groep 5 kijkt naar de klok in de klas. De grote wijzer staat op de drie en de kleine wijzer staat net voorbij de vier.
Wanneer de juf vraagt hoe laat het is, zegt ze voorzichtig:
“Drie uur… of misschien vier uur?”
Ze ziet wel waar de wijzers staan, maar weet niet precies wat kwart over betekent.
Voor haar voelt het alsof de klok iets laat zien dat niet direct overeenkomt met de woorden die ze moet gebruiken.
Waarom vinden veel kinderen de begrippen kwart over en kwart voor moeilijk wanneer ze klokkijken leren?
Wanneer volwassenen naar een klok kijken, weten ze meteen wat kwart over of kwart voor betekent. Voor kinderen is dat niet vanzelfsprekend.
Het woord kwart betekent eigenlijk een kwart van een uur. Dat zijn vijftien minuten.
Maar kinderen zien op de klok alleen de cijfers van één tot twaalf. Ze moeten dus begrijpen dat:
Dat vraagt een extra denkstap.
Veel kinderen raken in de war door de woorden over en voor.
Bijvoorbeeld:
Voor kinderen klinkt dat soms tegenstrijdig. Ze moeten bedenken of de tijd voor het uur zit of na het uur.
Dat maakt klokkijken ingewikkelder.
Een analoge klok heeft twee wijzers:
Kinderen moeten dus twee dingen tegelijk interpreteren.
Wanneer de grote wijzer op de drie staat, weten ze dat het kwart over is. Maar ze moeten ook nog kijken naar de kleine wijzer om te bepalen welk uur daarbij hoort.
Voor sommige kinderen is dat veel informatie tegelijk.
Tijd is iets dat je niet kunt vasthouden of zien. Je kunt een boek openen of een bal oppakken, maar tijd beweegt voortdurend en is niet tastbaar.
Een klok helpt om tijd zichtbaar te maken, maar kinderen moeten nog steeds begrijpen hoe tijd zich verplaatst.
Daarom hebben sommige kinderen meer oefening nodig voordat het concept duidelijk wordt.
Veel kinderen begrijpen klokkijken beter wanneer ze niet alleen uitleg horen, maar ook kunnen zien hoe de klok is opgebouwd.
Wanneer de klok wordt verdeeld in overzichtelijke delen, wordt duidelijker waar kwart over en kwart voor zich bevinden.
Door te kijken naar de positie van de grote wijzer en daarna naar de kleine wijzer, kunnen kinderen stap voor stap ontdekken hoe laat het is.
Net als bij lezen of tafels leren, moet klokkijken uiteindelijk geautomatiseerd worden.
Dat betekent dat kinderen de klok kunnen lezen zonder er lang over na te denken.
Voor sommige kinderen gaat dat snel, maar anderen hebben meer tijd en oefening nodig. Dat is normaal.
De begrippen kwart over en kwart voor lijken eenvoudig, maar vragen eigenlijk meerdere denkstappen tegelijk. Kinderen moeten begrijpen wat een kwart van een uur betekent, waar de wijzers staan en welk uur daarbij hoort.
Wanneer klokkijken stap voor stap wordt uitgelegd en kinderen de structuur van de klok leren herkennen, wordt het vaak steeds duidelijker hoe tijd werkt.
Soms helpt het om een hulpmiddel te gebruiken dat de verschillende delen van de klok visueel zichtbaar maakt, zodat kinderen kunnen zien waar kwart over en kwart voor zich bevinden.
Veel kinderen die moeite hebben met tijdsbesef, lopen ook vast op klokkijken.
Tijd blijft abstract, waardoor het lastig is om te zien hoe laat het is of hoe lang iets duurt.
👉 Bekijk het complete overzicht over leren klokkijken:
Leren klokkijken bij kinderen
Herken je dat je kind:
👉 Lees dan ook:
100 signalen dat je kind moeite heeft met tijd en tijdsbesef
Hulpmiddel bij dit onderwerp
Sommige kinderen begrijpen klokkijken beter wanneer ze de tijd visueel kunnen zien en oefenen.
Het pakket In NO TIME leren klokkijken helpt kinderen stap voor stap begrijpen hoe de klok werkt, met een oefenklok en duidelijke uitleg.
Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.