Autisme en taakinitiatie – waarom beginnen met een taak soms moeilijk is

Inleiding

Veel ouders en leerkrachten herkennen het: een kind zit voor zijn werk, maar begint niet. Het lijkt alsof het kind geen zin heeft of niet gemotiveerd is.

Voor sommige kinderen met autisme ligt het probleem echter ergens anders. Het brein heeft moeite om met een taak te starten. Dit noemen we taakinitiatie.

Voorbeeld

Een leerling uit groep 6 krijgt een werkblad rekenen. Hij blijft een tijdje naar het papier kijken zonder te beginnen.

Wanneer de leerkracht naast hem gaat zitten en zegt:

“Begin maar met de eerste som”,

pakt hij meteen zijn potlood en gaat aan het werk.

Het probleem was niet dat hij het niet kon, maar dat zijn brein moeite had met het startmoment.

Centrale vraag

Waarom kan beginnen met een taak voor kinderen met autisme moeilijk zijn?

Hoofdstuk 1 – Taakinitiatie is een executieve functie

Taakinitiatie hoort bij de executieve functies. Dit zijn vaardigheden die helpen om gedrag te sturen en taken uit te voeren.

Taakinitiatie betekent dat je:

• weet wanneer je moet beginnen
• een taak kunt starten zonder hulp
• de eerste stap kunt zetten

Wanneer deze vaardigheid moeilijker verloopt, kan een kind blijven wachten of uitstellen.

Hoofdstuk 2 – Het brein zoekt eerst overzicht

Veel kinderen met autisme willen eerst begrijpen wat er precies moet gebeuren.

Ze denken bijvoorbeeld:

• Wat is de bedoeling van de opdracht?
• Hoeveel werk is het?
• Welke stap komt eerst?

Wanneer dit overzicht ontbreekt, kan het brein moeite hebben om te beginnen.

Hoofdstuk 3 – Grote taken kunnen blokkeren

Wanneer een taak groot of onduidelijk lijkt, kan dat voor het brein overweldigend voelen.

Een kind ziet bijvoorbeeld:

• een hele bladzijde sommen
• een groot werkstuk
• meerdere opdrachten tegelijk

Zonder duidelijke eerste stap kan het brein als het ware “vastlopen”.

Hoofdstuk 4 – Onzekerheid speelt vaak een rol

Sommige kinderen met autisme willen graag zeker weten dat ze iets goed doen.

Wanneer ze twijfelen over:

• de instructie
• de juiste aanpak
• het antwoord

kan het brein aarzelen om te beginnen.

Hoofdstuk 5 – Duidelijke eerste stappen helpen

Veel kinderen met autisme starten makkelijker wanneer een taak duidelijk wordt opgebouwd.

Bijvoorbeeld door:

• één stap tegelijk te geven
• de eerste vraag samen te doen
• taken visueel te maken
• duidelijke instructies te geven

Wanneer het begin duidelijk is, komt het werk vaak vanzelf op gang.

Tot slot

Wanneer een kind moeite heeft om met een taak te beginnen, betekent dat niet dat het niet wil werken. Vaak heeft het brein moeite om de eerste stap te zetten.

Met duidelijke structuur en kleine stappen kunnen veel kinderen met autisme makkelijker beginnen en hun werk afronden.