Werkgeheugen trainen – kan dat eigenlijk?

Inleiding

Wanneer kinderen moeite hebben met het werkgeheugen, zoeken ouders vaak naar manieren om dit te verbeteren.

Er bestaan bijvoorbeeld allerlei oefeningen, apps en programma’s die beloven dat het werkgeheugen getraind kan worden.

Dat roept een belangrijke vraag op:

kun je het werkgeheugen eigenlijk trainen?

Om die vraag goed te begrijpen, is het belangrijk om eerst te kijken hoe het werkgeheugen werkt en welke rol het speelt bij leren.

Voorbeeld uit de praktijk

Een ouder merkt dat zijn kind vaak instructies vergeet tijdens het maken van huiswerk.

Op internet vindt de ouder een programma dat belooft het werkgeheugen te trainen met speciale oefeningen.

Na een tijdje oefenen wordt het kind beter in de oefeningen zelf. Maar tijdens schooltaken lijkt er weinig te veranderen.

Dit komt omdat het werkgeheugen op een andere manier werkt dan veel mensen denken.

Centrale vraag

Is het mogelijk om het werkgeheugen van kinderen te trainen, en helpt dat ook bij leren op school?

Hoofdstuk 1 – Wat het werkgeheugen eigenlijk doet

Het werkgeheugen is de mentale werkruimte in het brein waarin informatie tijdelijk wordt vastgehouden.

Kinderen gebruiken het werkgeheugen bijvoorbeeld wanneer ze:

• instructies onthouden
• een rekensom stap voor stap oplossen
• een tekst lezen en begrijpen
• meerdere stappen van een taak uitvoeren

Het werkgeheugen helpt dus om informatie tijdelijk beschikbaar te houden tijdens het denken.

Hoofdstuk 2 – Oefeningen kunnen vaardigheden verbeteren

Wanneer kinderen bepaalde oefeningen vaak herhalen, kunnen ze beter worden in die specifieke taak.

Bijvoorbeeld:

• cijfers onthouden
• patronen herkennen
• korte reeksen informatie herhalen

Dat betekent dat kinderen beter worden in de oefening zelf.

Hoofdstuk 3 – Overdracht naar schooltaken

Onderzoek laat zien dat deze verbetering niet altijd automatisch wordt overgedragen naar andere taken.

Een kind kan bijvoorbeeld beter worden in een geheugenopdracht, maar dat betekent niet altijd dat het werkgeheugen tijdens rekenen, lezen of schrijven ineens veel sterker wordt.

Het werkgeheugen werkt namelijk altijd in combinatie met andere denkprocessen.

Hoofdstuk 4 – Wat kinderen vaak meer helpt

In plaats van het werkgeheugen zelf te trainen, helpt het vaak meer om het werkgeheugen te ondersteunen tijdens het leren.

Bijvoorbeeld door:

• stappen zichtbaar te maken
• taken op te delen
• visuele ondersteuning te gebruiken
• informatie te herhalen

Hierdoor hoeft het werkgeheugen minder informatie tegelijk vast te houden.

Hoofdstuk 5 – Ontwikkeling speelt ook een rol

Het werkgeheugen ontwikkelt zich gedurende de kindertijd.

Naarmate kinderen ouder worden, kan de mentale werkruimte in het brein groter worden. Daardoor kunnen ze steeds meer informatie tegelijk verwerken.

Dit proces verloopt bij ieder kind in een eigen tempo.

Herken je dit bij je kind?

Wat hierboven beschreven wordt, zie je vaak terug in het dagelijks gedrag van kinderen.

👉 Bekijk de 100 signalen van moeite met werkgeheugen en ontdek of je dit herkent bij jouw kind

Tot slot

Het werkgeheugen speelt een belangrijke rol bij leren. Veel schooltaken vragen dat kinderen informatie tijdelijk vasthouden terwijl ze een taak uitvoeren.

Hoewel sommige oefeningen kinderen beter kunnen maken in specifieke geheugentaken, betekent dit niet altijd dat het werkgeheugen in alle situaties sterker wordt.

Vaak helpt het meer om het werkgeheugen te ondersteunen tijdens het leren. Door taken overzichtelijk te maken en informatie zichtbaar te maken, hoeft het brein minder informatie tegelijk vast te houden.

Zo ontstaat er meer ruimte voor kinderen om nieuwe informatie te verwerken en stap voor stap te leren.

Meer lezen over werkgeheugen en leren

Dit artikel hoort bij de serie over Leren leren en executieve functies binnen de kennisbank.

Sommige kinderen vergeten instructies, raken stappen kwijt tijdens opdrachten of ervaren een vol hoofd tijdens het leren. Het werkgeheugen speelt hierbij vaak een belangrijke rol.

Wil je meer inzicht in hoe werkgeheugen en mentale belasting invloed hebben op leren?

Bekijk dan ook de route:

→ Route: Werkgeheugen en cognitieve belasting

In deze route vind je een overzicht van artikelen die uitleg geven over het werkgeheugen, mentale belasting en manieren waarop je kinderen kunt ondersteunen bij leren.

Oefenmaterialen voor thuis

Heeft jouw kind moeite met rekenen? In mijn webshop vind je allerlei handige hulpmiddelen voor leren op een praktische, beeldende manier. Vooral handig voor kinderen met een zwak werkgeheugen.

Leren klokkijken, tafels automatiseren, leren rekenen met 100-veld en het metriekstel echt gaan begrijpen met visuele materialen en stappenplannen.

Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.