Autisme en flexibiliteit – waarom schakelen tussen taken moeilijk kan zijn

Inleiding

Tijdens een schooldag moeten kinderen voortdurend schakelen tussen verschillende activiteiten. Ze gaan van rekenen naar taal, van zelfstandig werken naar een klassikale uitleg of van spelen naar opruimen.

Voor sommige kinderen met autisme kan dit schakelen moeilijk zijn. Hun brein heeft meer tijd nodig om zich aan te passen aan een nieuwe situatie.

Voorbeeld

De klas is bezig met een rekenopdracht. Plotseling zegt de leerkracht dat de boeken dicht mogen omdat het tijd is voor een andere activiteit.

De meeste kinderen beginnen meteen met opruimen. Een leerling met autisme blijft nog even doorwerken aan zijn som. Hij had zich net geconcentreerd en moet nu eerst schakelen naar iets anders.

Centrale vraag

Waarom kan het voor kinderen met autisme moeilijk zijn om te schakelen tussen taken of activiteiten?

Hoofdstuk 1 – Cognitieve flexibiliteit

Schakelen tussen taken noemen we ook wel cognitieve flexibiliteit. Dit is een executieve functie die helpt om:

• plannen aan te passen
• van strategie te veranderen
• nieuwe situaties te accepteren

Wanneer cognitieve flexibiliteit moeilijker verloopt, kan verandering spanning geven.

Hoofdstuk 2 – Het brein houdt van voorspelbaarheid

Veel kinderen met autisme voelen zich prettig bij structuur en voorspelbaarheid.

Wanneer ze weten wat er gaat gebeuren, kan het brein zich voorbereiden. Onverwachte veranderingen kunnen daarom onrust veroorzaken.

Hoofdstuk 3 – Concentratie kan het schakelen moeilijk maken

Wanneer een kind sterk geconcentreerd is op een taak, kan het lastig zijn om deze aandacht ineens te verplaatsen.

Het brein heeft tijd nodig om:

• de taak af te ronden
• de aandacht los te laten
• zich op iets nieuws te richten

Hoofdstuk 4 – Overgangen tussen activiteiten

Overgangen komen op school vaak voor, bijvoorbeeld:

• van spelen naar werken
• van instructie naar zelfstandig werken
• van binnen naar buiten

Voor sommige kinderen met autisme zijn deze overgangsmomenten moeilijk.

Hoofdstuk 5 – Voorbereiding helpt het brein

Veel kinderen schakelen makkelijker wanneer veranderingen worden aangekondigd.

Bijvoorbeeld door:

• een tijdswaarschuwing te geven
• een visuele planning te gebruiken
• duidelijk te maken wat er daarna komt

Hierdoor krijgt het brein tijd om zich aan te passen.

Tot slot

Schakelen tussen taken is voor sommige kinderen met autisme lastig omdat hun brein meer tijd nodig heeft om zich aan te passen aan veranderingen.

Met duidelijke structuur en voorbereiding kunnen veel kinderen beter omgaan met deze overgangsmomenten.