Waarom sommige kinderen hun eigen fouten niet zien

Inleiding

Veel kinderen maken tijdens het leren fouten. Dat is een normaal onderdeel van het leerproces. Door fouten te maken en deze te verbeteren, leren kinderen nieuwe vaardigheden.

Toch zijn er kinderen die hun fouten zelf nauwelijks opmerken. Ze maken een som, lezen een tekst of schrijven een antwoord en gaan meteen verder zonder te controleren of het klopt. Zelfs wanneer het antwoord duidelijk niet juist is, merken ze dit soms niet op.

Dit heeft vaak te maken met metacognitie en het vermogen om het eigen leren te controleren. Wanneer kinderen hun eigen denken en handelen minder goed kunnen volgen, kan het moeilijk zijn om fouten te herkennen.

Voorbeeld uit de praktijk

Een leerling uit groep 5 maakt een rekenopgave.

Het antwoord dat het kind opschrijft is duidelijk niet logisch: het resultaat van een eenvoudige som is bijvoorbeeld veel te groot. Toch merkt het kind dit zelf niet op en gaat het verder met de volgende opdracht.

Een andere leerling kijkt nog eens naar de som en denkt:

Klopt dit antwoord eigenlijk wel?
Heb ik de stappen goed uitgevoerd?
Past het antwoord bij de vraag?

Door deze controle ontdekt het kind dat er een fout is gemaakt.

Centrale vraag

Waarom merken sommige kinderen hun eigen fouten minder snel op tijdens het leren?

Hoofdstuk 1 – Fouten herkennen vraagt zelfmonitoring

Om een fout te herkennen, moet een kind zijn eigen werk kunnen controleren. Dit proces wordt ook wel zelfmonitoring genoemd.

Zelfmonitoring betekent dat kinderen tijdens het werken hun eigen denken volgen en controleren. Ze letten bijvoorbeeld op:

of ze de opdracht goed begrijpen
of hun antwoord logisch is
of ze geen stappen hebben overgeslagen.

Wanneer deze vaardigheid nog in ontwikkeling is, kan het moeilijk zijn om fouten te herkennen.

Hoofdstuk 2 – Metacognitie helpt fouten begrijpen

Metacognitie speelt een belangrijke rol bij het herkennen van fouten.

Kinderen met sterke metacognitieve vaardigheden stellen zichzelf tijdens het leren vragen zoals:

Begrijp ik wat ik doe?
Klopt mijn antwoord?
Kan ik mijn antwoord controleren?

Door dit soort vragen te stellen, worden fouten sneller zichtbaar.

Hoofdstuk 3 – Aandacht en werkgeheugen spelen ook een rol

Het herkennen van fouten vraagt niet alleen metacognitie, maar ook andere executieve functies.

Bijvoorbeeld:

Aandacht

Kinderen moeten hun aandacht vasthouden om hun werk goed te controleren.

Werkgeheugen

Kinderen moeten informatie vasthouden om te kunnen vergelijken of een antwoord klopt.

Wanneer deze functies onder druk staan, kan het moeilijker worden om fouten op te merken.

Hoofdstuk 4 – Sommige kinderen zijn vooral gericht op het afmaken van taken

Veel kinderen zijn vooral bezig met het afronden van een taak.

Ze denken bijvoorbeeld:

“Ik moet deze opdracht afmaken.”
“Ik wil klaar zijn.”

Hierdoor slaan ze soms de stap van controleren over. Het resultaat is dat fouten minder snel worden opgemerkt.

Hoofdstuk 5 – Fouten herkennen is een vaardigheid die groeit

Het herkennen van fouten is een vaardigheid die zich ontwikkelt met ervaring.

Naarmate kinderen ouder worden en meer leren over hun eigen leerproces, worden ze beter in:

het controleren van hun werk
het herkennen van onlogische antwoorden
het aanpassen van hun aanpak.

Dit helpt hen om steeds zelfstandiger te leren.

Tot slot

Fouten maken hoort bij leren. Het vermogen om deze fouten zelf te herkennen is een belangrijke metacognitieve vaardigheid. Wanneer kinderen leren om hun eigen werk te controleren en kritisch naar hun antwoorden te kijken, kunnen ze hun leerproces beter sturen.

Zo ontwikkelen ze stap voor stap meer inzicht in hun eigen denken en leren.

Wil je hier verder mee aan de slag?
In mijn mini-cursus Executieve Functies leg ik uit hoe en waarom kinderen vastlopen in leren, plannen, starten of omgaan met spanning.
Je krijgt heldere uitleg én praktische handvatten om je kind te ondersteunen op een manier die past bij de ontwikkeling van het kinderbrein.

Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.