Wanneer een kind moeite heeft met tijd, rijst al snel de vraag of er sprake is van een achterstand. Ouders vergelijken hun kind met leeftijdsgenoten en maken zich zorgen: loopt mijn kind achter, of hoort dit erbij?
Het antwoord is zelden zwart-wit. Tijdsbesef ontwikkelt zich niet lineair en kent grote individuele verschillen.
Een kind in groep 5 heeft moeite met plannen en tijd inschatten, terwijl klasgenoten hier weinig problemen mee lijken te hebben. Ouders krijgen signalen vanuit school en gaan twijfelen. Tegelijkertijd functioneert het kind op andere gebieden prima.
Dit roept de vraag op hoe tijdsbesef beoordeeld moet worden.
Is een zwak tijdsbesef een ontwikkelingsachterstand, of past het binnen een normale ontwikkelingsfase?
Kinderen ontwikkelen zich niet op alle gebieden tegelijk. Een kind kan sterk zijn in taal of rekenen, maar moeite hebben met tijd en plannen. Dit zegt niets over de totale ontwikkeling.
Tijdsbesef is één onderdeel binnen een groter geheel.
Van een achterstand spreken we pas wanneer een kind langdurig en structureel vastloopt en ondersteuning nodig blijft houden. Een tijdelijk zwak tijdsbesef valt daar meestal niet onder.
Belangrijk is om te kijken naar de impact op het dagelijks functioneren.
Bij veel kinderen is een zwak tijdsbesef onderdeel van een fase die vanzelf overgaat. Bij andere kinderen past het binnen een breder ontwikkelingsprofiel, zoals bij ADHD, ASS of beelddenken.
In beide gevallen vraagt het om afstemming, niet om druk.
Soms ontstaat het gevoel van een achterstand doordat verwachtingen niet aansluiten bij de ontwikkeling van het kind. Wanneer de lat te hoog ligt, lijkt een kind tekort te schieten, terwijl het eigenlijk nog groeit.
Realistische verwachtingen geven ruimte.
Bij twijfel helpt het om te kijken naar:
Een kind dat zich veilig voelt en gezien wordt, kan zich beter ontwikkelen.
Een zwak tijdsbesef is niet automatisch een achterstand. Vaak is het een ontwikkelingsfase of een onderdeel van een bredere ontwikkeling. Door ruimte te geven aan het eigen tempo van een kind, ontstaat rust en vertrouwen.
In de volgende artikelen verdiepen we ons verder in de rol van het brein, neurodiversiteit en praktische ondersteuning bij tijdsbesef.
Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.