Veel kinderen weten wat ze moeten doen, maar verliezen onderweg het overzicht. Ze vergeten hoe lang ze bezig zijn, wat de volgende stap is of hoeveel tijd er nog resteert. Dit heeft vaak te maken met het werkgeheugen.
Het werkgeheugen speelt een grote rol bij het kunnen inschatten en gebruiken van tijd.
Een kind begint aan zijn huiswerk met het idee dat het “wel snel klaar zal zijn”. Halverwege raakt het afgeleid, vergeet hoeveel tijd er al voorbij is en schrikt als de tijd ineens om blijkt te zijn. Het probleem zit niet in motivatie, maar in het vasthouden van informatie.
Welke rol speelt het werkgeheugen bij tijdsbesef en waarom is tijd inschatten voor sommige kinderen zo moeilijk?
Het werkgeheugen is het systeem in het brein dat informatie tijdelijk vasthoudt en bewerkt. Het helpt een kind om:
Bij tijdsbesef betekent dit: weten wat je doet, hoe lang dat duurt en wat er daarna komt.
Om tijd te kunnen inschatten, moet een kind informatie over tijd actief vasthouden. Hoeveel tijd was er? Hoeveel is al voorbij? Wat moet er nog gebeuren? Als het werkgeheugen snel vol raakt, verdwijnt deze informatie.
Tijd raakt dan letterlijk uit beeld.
Wanneer een taak veel prikkels of stappen bevat, raakt het werkgeheugen sneller overbelast. Afleiding maakt dit nog lastiger. Het kind focust op wat er nu gebeurt en verliest het grotere plaatje, inclusief tijd.
Dit gebeurt vaak onbewust.
Stress en spanning hebben grote invloed op het werkgeheugen. Onder druk werkt het minder efficiënt, waardoor tijd nog lastiger te volgen is. Hoe meer druk, hoe minder ruimte er is om tijd te overzien.
Rust en veiligheid zijn daarom essentieel.
Kinderen met een kwetsbaar werkgeheugen hebben baat bij:
Dit ontlast het brein en maakt tijd concreter.
Tijd inschatten vraagt een goed functionerend werkgeheugen. Wanneer dit nog in ontwikkeling is, raakt tijd snel uit beeld. Door het werkgeheugen te ondersteunen in plaats van te overvragen, help je een kind stap voor stap grip te krijgen op tijd.
In het volgende artikel kijken we naar hoe stress en overprikkeling tijdsbesef verder kunnen beïnvloeden.
Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.