Bij veel kinderen groeit tijdsbesef geleidelijk mee met de ontwikkeling. Met vallen en opstaan leren ze wachten, plannen en tijd inschatten. Toch zijn er ook kinderen bij wie tijdsbesef nauwelijks vanzelf lijkt te ontstaan, ondanks uitleg, oefening en herhaling.
Dat kan onzeker maken voor ouders: moet ik me zorgen maken, of hoort dit erbij?
Een kind blijft jarenlang moeite houden met op tijd komen, taken afronden of afspraken onthouden. Extra uitleg, reminders en oefenen lijken weinig effect te hebben. Het kind wíl wel, maar het lukt niet. Ouders krijgen soms het gevoel steeds te moeten bijsturen.
Dit kan een signaal zijn dat tijdsbesef niet vanzelf tot ontwikkeling komt.
Wanneer ontwikkelt tijdsbesef zich niet vanzelf, en hoe herken je dat bij een kind?
Tijdsbesef ontwikkelt zich bij ieder kind anders. Wat voor het ene kind vanzelf gaat, vraagt bij een ander veel meer tijd. Dit verschil is normaal en zegt niets over intelligentie of inzet.
Pas wanneer een kind langdurig vastloopt, kan extra ondersteuning nodig zijn.
Een belangrijk signaal is wanneer een kind, ondanks herhaalde uitleg en oefening, moeite blijft houden met tijd. Het begrijpt afspraken, maar past ze niet toe. Tijd blijft abstract en niet voelbaar.
Dit wijst vaak op een ontwikkelingsverschil, niet op onwil.
Wanneer tijdsbesef zich niet vanzelf ontwikkelt, zie je vaak ook moeilijkheden op andere gebieden, zoals plannen, overzicht houden, impulscontrole of taal. Tijdsbesef staat namelijk niet op zichzelf, maar is verweven met meerdere vaardigheden.
Het is belangrijk om dit in samenhang te bekijken.
Sommige hersengebieden die betrokken zijn bij tijdsbesef rijpen later. Bij deze kinderen helpt extra uitleg weinig zolang de rijping nog niet zover is. Verwachtingen die te hoog liggen, kunnen dan juist spanning veroorzaken.
Rust en passende begeleiding ondersteunen de ontwikkeling beter dan druk.
Als tijdsproblemen leiden tot stress, faalangst of conflicten, is het helpend om anders te kijken en te begeleiden. Visuele ondersteuning, concrete afspraken en realistische verwachtingen kunnen een groot verschil maken.
Extra ondersteuning betekent niet dat een kind ‘achterloopt’, maar dat het iets anders nodig heeft.
Wanneer tijdsbesef zich niet vanzelf ontwikkelt, vraagt dat om begrip en afstemming, niet om harder oefenen. Door te kijken naar wat een kind aankan en nodig heeft, ontstaat ruimte voor groei op het eigen tempo.
In de volgende artikelen gaan we dieper in op tijdsbesef en ontwikkeling, rijping en de rol van het brein.
Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.