Volwassenen gebruiken tijdswoorden de hele dag door. Straks eten we, over vijf minuten gaan we weg, morgen zie ik je weer. Voor veel kinderen zijn dit bekende woorden, maar de betekenis ervan is vaak nog onduidelijk.
Hoe kinderen tijd ervaren, verschilt sterk van hoe volwassenen dat doen.
Een kind hoort dat het “straks” moet stoppen met spelen. Na een paar minuten wordt het boos als het spel ineens moet stoppen. In de beleving van het kind kwam dat moment onverwacht. Het woord straks was wel gehoord, maar niet gevoeld.
Hoe ervaren kinderen tijd, en wat betekenen begrippen als nu, straks en later voor hen?
Voor jonge kinderen bestaat tijd vooral uit het nu. Wat op dit moment gebeurt, is het meest betekenisvol. Dat maakt wachten lastig en vooruitdenken ingewikkeld.
Dit is geen onwil, maar een logisch onderdeel van de ontwikkeling.
Het woord straks heeft voor volwassenen een duidelijke betekenis, maar voor kinderen niet. Het kan alles betekenen: over één minuut, over tien minuten of ergens later. Zonder concrete ondersteuning blijft straks ongrijpbaar.
Begrippen als later, morgen of volgende week vragen om tijdslijnen en overzicht. Voor kinderen die dit nog niet ontwikkeld hebben, voelt dit als een vaag toekomstidee zonder duidelijke vorm.
Hierdoor kunnen afspraken onverwacht of onlogisch aanvoelen.
Kinderen koppelen tijd vaak aan gebeurtenissen in plaats van aan kloktijden. Na het eten, na het buitenspelen of na het verhaaltje. Dit is een natuurlijke manier om tijd houvast te geven.
Gebeurtenissen maken tijd concreter dan cijfers.
Tijd wordt voor kinderen beter te begrijpen wanneer:
Zo groeit langzaam het besef van nu, straks en later.
Kinderen ervaren tijd anders dan volwassenen. Door daar rekening mee te houden en tijd te vertalen naar concrete ervaringen, ontstaat meer rust en begrip. Dat helpt niet alleen bij plannen, maar ook bij samenwerken en opvoeden.
In de volgende artikelen verdiepen we ons verder in de rol van ontwikkeling en ondersteuning bij tijdsbesef.
Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.