Overzicht primaire reflexen

Inleiding

Veel kinderen lopen vast in leren, concentratie, gedrag of prikkelverwerking. Ouders zoeken naar verklaringen zoals dyslexie, ADHD, HSP of motivatieproblemen — maar soms ligt de oorzaak dieper in het lichaam: in primaire reflexen die niet goed geïntegreerd zijn.

Primaire reflexen zijn automatische bewegingen die baby’s helpen overleven, groeien en hun zenuwstelsel ontwikkelen.

Wanneer deze reflexen te lang actief blijven, kunnen kinderen:

• snel overprikkeld raken
• moeilijk stilzitten
• moeite hebben met lezen, schrijven of rekenen
• angstig reageren
• motorisch onhandig zijn
• of emotioneel snel ontregelen

In dit overzicht lees je welke reflexen een rol kunnen spelen, hoe je ze herkent en welke impact ze hebben op het dagelijks leven van kinderen.

Voorbeeld 

Toen Tessa (8) moeite hield met lezen, schrijven én stilzitten, dachten haar ouders aan dyslexie of ADHD.

Maar tijdens onderzoek bleek dat meerdere primaire reflexen actief waren:

• Moro (schrikreactie)
• ATNR (draaien van hoofd → beweging in armen)
• Galant (overgevoelige onderrug)

Na reflexintegratie werd ze rustiger, kon ze langer concentreren en werd lezen minder frustrerend.

Centrale vraag

Welke primaire reflexen kunnen invloed hebben op leren, gedrag, prikkelverwerking en ontwikkeling - en hoe herken je ze?

Hoofdstuk 1 — Wat zijn primaire reflexen?

Primaire reflexen zijn automatische bewegingen waarmee baby’s vanaf de zwangerschap reageren op prikkels. Ze helpen bij:

• veiligheid en overleven
• eten en drinken
• draaien, rollen en kruipen
• ontwikkelen van evenwicht
• rijping van het zenuwstelsel

Deze reflexen horen in de eerste levensjaren te integreren, zodat bewuste bewegingen kunnen ontstaan.

Wanneer reflexen niet integreren (door stress, prikkelbelasting, medische factoren of ontwikkelingsverschillen), blijven ze invloed uitoefenen op het lichaam en brein.

Hoofdstuk 2 — Hoe werken reflexen door op leren & gedrag?

Actieve reflexen zorgen voor:

✔ overprikkeling

Het zenuwstelsel staat continu "aan".

✔ motorische onrust

Bewegen is geen keuze, maar een reflex-reactie.

✔ concentratieproblemen

Brein is bezig met “veiligheid”, niet met leren.

✔ schrijf- en leesproblemen

Ogen en handen werken minder goed samen.

✔ stress en emotionele ontregeling

Het lichaam reageert automatisch.

✔ moeite met prikkelverwerking

Kinderen raken sneller vol.

✔ leerproblemen (taal, rekenen, automatiseren)

Omdat basisfuncties niet stabiel zijn.

Hoofdstuk 3 — Overzicht van belangrijke reflexen die invloed hebben op leren & gedrag

Hier volgt een zo compleet mogelijke, praktische lijst.

Inclusief korte uitleg (met link-mogelijkheid naar elk apart artikel).

1. Moro-reflex — schrik- en stressreactie

Kinderen zijn snel overprikkeld, schrikachtig, emotioneel explosief.

Impact: concentratie, slapen, prikkelverwerking.

🔗 Lees meer over de Moro-reflex

2. ATNR-reflex — draaireflex

Hoofd draait → armen/benen bewegen mee.

Impact: lezen, schrijven, oogbewegingen, houding.

🔗 Lees meer over de ATNR-reflex

3. STNR-reflex — kruipreflex

Hoofd omhoog/omlaag → lichaam splitst.

Impact: stilzitten, lezen, handschrift, rekenen.

🔗 Lees meer over de STNR-reflex

4. TLR-reflex — evenwicht en ruimtelijke oriëntatie

Hoofd naar voren/achter → lichaam buigt/strekt.

Impact: balans, ruimtelijk inzicht, angst, houding.

🔗 Lees meer over de TLR-reflex

5. Landau-reflex — rompstabiliteit

Bepaalt kracht in rug en houding.

Impact: concentratie, schrijfduur, motoriek, uithoudingsvermogen.

🔗 Lees meer over de Landau-reflex

6. Galant-reflex — onderruggevoeligheid

Aanraking → automatische heupbeweging.

Impact: wiebelen, bedplassen, concentratie.

🔗 Lees meer over de Galant-reflex

7. Palmar-reflex — handreflex

Aanraking van hand → automatische knijp-reactie.

Impact: potloodgreep, schrijven, fijne motoriek.

🔗 Lees meer over de Palmar-reflex

8. Plantar-reflex — voetzoolreflex

Voetzool-stimulus → tenen buigen.

Impact: balans, lopen, stilzitten, houding.

🔗 Lees meer over de Plantar-reflex

9. Spinal Perez-reflex — rugreactie

Stimulatie van de wervelkolom → lichaam schiet in alertheid.

Impact: overprikkeling, emotie, concentratie.

🔗 Lees meer over de Spinal Perez-reflex

10. Babkin-reflex — hand-mondreflex

Handdruk → mond opent.

Impact: spraak, kauwen, spanning in kaak, schrijven.

🔗 Lees meer over de Babkin-reflex

11. Rooting-reflex — zoekreflex rond de mond

Aanraking rond wangen → hoofd draait/zoekt.

Impact: eten, mondmotoriek, prikkelgevoeligheid.

🔗 Lees meer over de Rooting-reflex

12. Sucking-reflex — zuigreflex

Stimulus rond lippen → zuigen.

Impact: eten, slikken, spraak, zelfregulatie.

🔗 Lees meer over de Sucking-reflex

Hoofdstuk 4 — Wanneer spelen meerdere reflexen tegelijk?

Bij veel kinderen zijn meerdere reflexen tegelijk actief.

Dit komt doordat ze:

• samenwerken in reflexketens
• elkaars functie beïnvloeden
• onderdeel zijn van hetzelfde zenuwstelsel

Bijvoorbeeld:

• Moro + Spinal Perez → overprikkeling & emotionele ontregeling
• ATNR + Palmar → schrijfproblemen
• TLR + Landau → slechte houding & balans
• Rooting + Sucking + Swallowing → eet- en spraakproblemen

Daarom werkt reflexintegratie zo krachtig:

Je pakt niet een “symptoom” aan, maar de neurologische basis.

Hoofdstuk 5 — Wat kun je als ouder doen?

✔ 1. Laat reflexen testen

Een eenvoudige screening geeft veel duidelijkheid.

✔ 2. Begrijp dat het kind niet “lastig” is

Reflexgedrag is geen onwil — het is neurologie.

✔ 3. Werk vanuit rust & voorspelbaarheid

Kinderen met actieve reflexen hebben meer structuur nodig.

✔ 4. Reflexintegratie-oefeningen

Deze zijn vaak kort en speels – en werken rechtstreeks op het zenuwstelsel.

✔ 5. Ondersteun waar nodig

• ergonomie
• prikkelreductie
• korte taakjes
• micro-pauzes

Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.