TLR-reflex: waarom deze evenwichtsreflex zorgt voor angst, motorische onrust en leerproblemen

Inleiding

Veel kinderen lijken angstig bij beweging, worden snel duizelig, vermijden klimmen of hangen over de tafel bij taken dichtbij. Vaak wordt gedacht dat het “karakter” is of dat een kind “voorzichtig” is, maar een veelvoorkomende oorzaak is een nog actieve TLR-reflex.

De TLR (Tonische Labyrint Reflex) speelt een grote rol in gelijke druk tussen balans, spierspanning en oriëntatie in de ruimte. Blijft hij actief, dan kan dat leiden tot leerproblemen, motorische uitdagingen en een gevoel van continue onrust in het lichaam.

Voorbeeld 

Sanne (6) durfde niet te schommelen, werd misselijk in de auto en viel vaak tijdens spel.

Ze hing met haar hoofd bijna in het werkboek en kon niet rechtop zitten zonder steun.

Onderzoek wees uit dat haar TLR-reflex actief was.

Na gerichte oefeningen kon ze beter rechtop zitten, werd ze minder angstig bij bewegen en kreeg ze meer vertrouwen in haar lichaam.

Centrale vraag

Hoe beïnvloedt een actieve TLR-reflex het evenwicht, ruimtelijke oriëntatie en leerontwikkeling van kinderen?

Hoofdstuk 1 — Wat is de TLR-reflex?

De TLR is een balansreflex die actief is vanaf de geboorte.

Hij helpt baby’s om:

• evenwicht te vinden
• hoofd- en rompspanning te regelen
• zich te oriënteren in de ruimte
• te rollen en kruipen op te starten

De reflex splitst het lichaam in twee richtingen:

• Hoofd naar voren → lichaam buigt, spierspanning neemt toe
• Hoofd naar achteren → lichaam strekt, spierspanning neemt af

De TLR hoort te integreren rond 3,5 jaar — later dan andere reflexen.

Blijft hij actief, dan is het lichaam continu bezig balans te zoeken → kost enorm veel energie → weinig ruimte voor leren.

Hoofdstuk 2 — Hoe herken je een actieve TLR-reflex?

Evenwicht & motoriek

• Snel duizelig
• Moeite met klimmen, schommelen, rennen
• Wiebelen bij stilstand
• Over-strekte of juist slappe houding
• Last van evenwicht in drukke ruimtes

Lichaamshouding

• Over tafel hangen bij lezen en schrijven
• Ten voeten uit liggen bij taken
• Anti-zitten (voeten onder billen)
• Hoofd dicht op het papier

Ruimtelijke oriëntatie

• Moeite met inschatten van afstanden
• Problemen met links/rechts
• Moeite met ruimtelijk inzicht (rekenen!)
• Struikelen of botsen zonder reden

Angst & emoties

• Angst op trapjes, glijbanen, schommels
• Onzekerheid bij nieuwe situaties
• Bewegingsangst (bang om te vallen)
• Misselijkheid in de auto

Hoofdstuk 3 — Wat is het effect op leren?

1. Lichaam zoekt continu balans

Een kind zit minder stabiel → minder energie en focus voor schoolse taken.

2. Problemen met handschrift

Door slecht evenwicht is de rompspanning wisselend → schrijftempo en netheid beïnvloed.

3. Moeite met rekenen & ruimtelijke inzicht

• klokkijken
• automatiseren
• breuken / meetkunde
• plaats-waarde

4. Lezen wordt vermoeiend

Hoofd zakt naar voren → ogen dichtbij → moeilijk scherpstellen → hoofdpijn.

5. Angst remt leerplezier

Een onveilig lichaamsgevoel zorgt voor minder durf, minder exploratie en minder motivatie.

Hoofdstuk 4 — Hoe merk je de TLR thuis en op school?

Thuis

• Je kind is bang op schommels of glijbanen
• Wordt snel misselijk in de auto
• Onhandig in spel
• Kan niet rechtop zitten
• Hangt tijdens knutselen of tekenen

Op school

• Moeite met stilzitten
• Hangt ver over tafel
• Korte spanningsboog
• Veel fouten bij ruimtelijke opdrachten
• Onzeker in gymles
• Moeite met samenwerking van ogen en lichaam

Hoofdstuk 5 — Wat kun je als ouder doen?

✔ 1. Laat de TLR-reflex testen

Een eenvoudige test geeft snel duidelijkheid.

✔ 2. Sensorische balansactiviteiten

Bijvoorbeeld:

• schommelen
• rollende bewegingen
• kruipen
• over zachte/ongelijke objecten lopen

✔ 3. Oefeningen vanuit reflexintegratie

Gerichte oefeningen verminderen angst en verbeteren stabiliteit.

✔ 4. Rustige werkplek

Een stabiele stoel en tafel, voeten plat op de grond.

✔ 5. Vertrouwen en tijd

Door oefeningen groeit het lichaamsbewustzijn vanzelf.

Verdieping

In de mini-cursus Primaire reflexen leer je op een eenvoudige manier de belangrijkste reflexen en hoe je een actieve reflex kunt herkennen. Praktisch en overzichtelijk.

Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.