Landau-reflex: hoe deze houdingsreflex invloed heeft op concentratie, stabiliteit en leerontwikkeling

Inleiding

Veel kinderen zitten ingezakt, hebben een slappe houding, raken snel vermoeid of hebben moeite om lang aandachtig te blijven werken. Vaak wordt dit uitgelegd als “weinig motivatie” of “slechte werkhouding”, maar de oorzaak is soms veel simpeler: een nog actieve of juist onderontwikkelde Landau-reflex.

De Landau-reflex speelt een centrale rol bij rompstabiliteit, spierspanning en het vermogen van kinderen om rechtop te zitten en zich te concentreren. Blijft hij actief of komt hij niet volledig tot rijping, dan heeft dat grote gevolgen voor leren en gedrag.

Voorbeeld 

Noah (7) hing altijd over de tafel, lag tijdens het kleuren met zijn buik op de stoel en werd snel moe bij schrijven. Zijn ouders dachten aan een gebrek aan motivatie, maar tijdens reflexonderzoek bleek dat zijn Landau-reflex niet goed ontwikkeld was.

Door gerichte oefeningen verbeterde zijn rompstabiliteit, kon hij langer rechtop zitten en nam zijn concentratie enorm toe.

Centrale vraag

Wat doet de Landau-reflex met de houding, stabiliteit en leerprestaties van een kind - en hoe herken je problemen ermee?

Hoofdstuk 1 — Wat is de Landau-reflex?

De Landau-reflex verschijnt rond 3–4 maanden en hoort volledig geïntegreerd te zijn rond 2 jaar.

Deze reflex zorgt voor:

• goede rompstabiliteit
• een rechte lichaamshouding
• samenwerking tussen rug-, nek- en rompspieren
• voorbereiding op kruipen, lopen en evenwicht
• het kunnen houden van een actieve leerhouding

Wanneer je een baby in buik-lig optilt, strekt het lichaam zich:

hoofd omhoog → rug strekt → benen strekken mee.

Dat is de Landau-reflex in actie.

Als deze reflex actief blijft of onvoldoende ontwikkeld is, wordt het heel moeilijk om langdurig rechtop, geconcentreerd en stabiel te zitten of staan.

Hoofdstuk 2 — Hoe herken je een actieve of zwakke Landau-reflex?

Houding

• Ingezakt zitten
• Hangend over de tafel
• Niet rechtop kunnen blijven bij schooltaken
• Slappe of juist over-strekte rug
• Opgroeien met "slungelige" houding

Motoriek

• Lage rompspanning
• Snel vermoeid bij rennen of fietsen
• Moeite met zwemmen of gymnastiek
• Onhandigheid of weinig kracht

Lichaamsgevoel

• Slechte coördinatie
• Moeite met balans
• Problemen met op 1 been staan
• Hoofd zakt vaak naar voren (ook bij lezen)

Leren & gedrag

• Weinig uithoudingsvermogen bij taken
• Onrustig zitten of bewegen
• Lage concentratie
• Hoofdpijn of rugklachten
• “Geen zin” lijkt eerder: “Ik kan dit fysiek niet volhouden”

Hoofdstuk 3 — Wat is het effect op leren?

1. Lichaam kan de ‘leerhouding’ niet vasthouden

Dit is cruciaal: kinderen met een zwakke Landau-reflex kunnen simpelweg niet rechtop blijven zitten.

Hun hele energie gaat naar het overeind blijven → weinig over voor informatie opnemen.

2. Concentratie daalt snel

De rompinstabiliteit zorgt voor:

• wiebelen
• verzakken
• wisselende alertheid
• Dit beïnvloedt luisteren én lezen.

3. Schrijven wordt zwaar

Door slechte rompspanning moeten armen en handen extra compenseren → kramp, slordigheid, langzamer tempo.

4. Rekenen kost extra energie

Vooral tafels, kolommen en automatiseren zijn moeilijk als het lichaam niet “stil genoeg” is om te focussen.

5. Minder zelfvertrouwen

Kinderen worden snel moe en denken:

"Zie je wel, ik kan dit niet."

Terwijl het motorisch is — geen cognitief probleem.

Hoofdstuk 4 — Hoe merk je de Landau-reflex thuis en op school?

Thuis

• Je kind ligt graag op de grond tijdens tekenen of puzzelen
• Inzakkende houding bij elke zittende taak
• Snel moe na een actieve dag
• Houdt niet van zwemmen of gymnastiek
• Regelmatig klagen over rug of nek

Op school

• Hangt steeds over tafel
• Wiebelen en zoeken naar steun
• Kortere concentratie dan leeftijdsgenoten
• Snel boos of gefrustreerd bij lange taken
• Schrijfwerk wordt steeds slordiger naarmate de dag vordert

Hoofdstuk 5 — Wat kun je als ouder doen?

✔ 1. Laat de Landau-reflex testen

Een professionele reflex-check geeft direct inzicht.

✔ 2. Speelse oefeningen voor rompstabiliteit

Bijvoorbeeld:

• ‘Superman’
• kruipspelletjes
• plankvariaties
• wiebeloefeningen
• balansoefeningen

✔ 3. Reflexintegratie-traject

Zeer geschikt bij houdings- en concentratieproblemen.

✔ 4. Goede ergonomie

• voeten plat op de grond
• stevige stoel
• rechte tafel
• eventueel een voetbankje voor kleinere kinderen

✔ 5. Korte pauzemomenten

Kinderen met lage rompspanning hebben vaker micro-pauzes nodig.

Verdieping

In de mini-cursus Primaire reflexen leer je op een eenvoudige manier de belangrijkste reflexen en hoe je een actieve reflex kunt herkennen. Praktisch en overzichtelijk.

Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.