ATNR-reflex: waarom deze draaireflex lees-, schrijf- en concentratieproblemen veroorzaakt

Inleiding

Sommige kinderen draaien met hun hele lichaam mee als ze schrijven, houden hun hoofd scheef tijdens het lezen of kunnen hun ogen niet goed op de regel houden. Vaak wordt dit gezien als “slordig” of “onhandig gedrag”, maar het kan een heel andere oorzaak hebben: een nog actieve ATNR-reflex.

De ATNR (Asymmetrische Tonische Nekreflex) hoort rond de 6–7 maanden te integreren. Blijft hij actief, dan heeft dat grote gevolgen voor leren, lezen, schrijven en automatiseren.

Voorbeeld 

Emma (8) wiebelt al jaren door de klas. Haar leerkracht zegt dat ze “vergeet achtig is en slordig schrijft” en dat ze beter moet opletten.

Tijdens onderzoek bleek haar ATNR-reflex actief:

wanneer ze haar hoofd draaide, bewoog haar schrijfarm automatisch mee.

Na integratie-oefeningen werd haar handschrift rustiger, kon ze beter op de regel blijven en nam haar leesconcentratie merkbaar toe.

Centrale vraag

Hoe beïnvloedt een actieve ATNR-reflex de motoriek, de oogbewegingen, schrijfontwikkeling en concentratie van een kind?.

Hoofdstuk 1 — Wat is de ATNR-reflex?

De ATNR is een vroege draaireflex die baby’s helpt bij:

• geboorte (maakkracht tijdens de draai)
• het ontwikkelen van hand-oogcoördinatie]
• het leren reiken naar speelgoed
• de basis voor kruipen

Wanneer een baby het hoofd naar links draait, strekt de linkerarm en trekt de rechterarm in.

Draait het hoofd naar rechts → gebeurt het tegenovergestelde.

Deze reflex hoort te integreren rond 6–7 maanden.

Blijft hij actief, dan werken hoofd en lichaam niet onafhankelijk van elkaar.

Een kind moet dan continu compenseren.

Hoofdstuk 2 — Hoe herken je een actieve ATNR?

Lichaam & houding

• Hoofd kantelen tijdens schrijven
• Hele lichaam draait mee als het kind naar iets kijkt
• Scheef zitten aan tafel
• Slechte schrijfhouding
• Een voorkeur voor één kant (links of rechts)

Schrijven

• Letters die naar één kant “lopen”
• Moeite met op de lijn blijven
• Druk op de pen wisselt constant
• Wiebelen en draaien tijdens schrijfwerk

Lezen

• Moeite met van regel wisselen
• Hoofd draait mee met de zin
• Ogen kunnen moeilijk soepel volgen
• Vermoeidheid bij lezen

Concentratie

• Snel afgeleid
• Veel energie nodig voor simpele opdrachten
• Hoofdpijn of spanning in nek/schouders

Hoofdstuk 3 — Wat is het effect op leren?

1. Ogen kunnen niet goed samenwerken

Voor lezen moeten beide ogen soepel volgen.

Bij een actieve ATNR trekt de oogmotoriek scheef → letters dansen, springen, vervagen.

2. Schrijven wordt “fysiek zwaar”

Hoofd draait → arm draait mee → hele lichaam compenseert.

Leren kost dan dubbel zoveel energie.

3. Concentratieproblemen

Het brein is vooral bezig met motoriek compenseren, niet met de taak.

4. Moeite met automatiseren (tafels, lezen)

Wanneer de basis van motoriek niet stabiel is, kost automatiseren meer tijd en energie.

5. Faalangst door frustratie

Kind denkt: “Iedereen kan dit, waarom ik niet?”

Terwijl het een reflexprobleem is.

Hoofdstuk 4 — Hoe merk je de ATNR thuis en op school?

Thuis

• Je kind hangt over het tafelblad
• Hoofd altijd aan dezelfde kant tijdens lezen
• Een opvallend voorkeursoog
• Schrijven = snel boos of vermoeid
• Last van nek of schouders

Op school

• Slordig of “onduidelijk” handschrift
• Veel foutjes door regelverlies
• Oplopende weerstand tegen lezen
• Struikelen bij rekenen over kolommen of plaats-waarde
• Snel afgeleid in drukke klassen

Hoofdstuk 5 — Wat kun je als ouder doen?

✔ 1. De reflex laten testen

Bij een gespecialiseerde coach kan dit eenvoudig.

✔ 2. Ergonomische ondersteuning

Juiste tafelhoogte

Goede stoel

Eventueel een leesliniaal

✔ 3. Oog-volg bewegingsoefeningen

Gericht op het versterken van samenwerking tussen beide ogen.

✔ 4. Reflexintegratie-oefeningen

Dit pakt de oorzaak aan en geeft enorm veel rust in het lichaam.

✔ 5. Geduld bij schrijven en lezen

Veel kinderen voelen zich rot dat het niet lukt, terwijl het puur motorisch is.

Mini-cursus primaire reflexen

Wil je meer weten over primaire reflexen? Bijvoorbeeld over soorten, functies en wat het betekent als reflexen nog actief zijn? Dan is de mini-cursus Primaire reflexen misschien iets voor jou. Overzichtelijk, praktisch en voor maar €10 euro binnen een paar minuten in je mailbox.

Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.