Waarom sommige kinderen niet vanzelf leren leren

Inleiding

Op school lijkt het vaak vanzelfsprekend: kinderen leren door uitleg, herhaling en oefenen. Toch zijn er kinderen bij wie dat niet zo werkt. Ze doen hun best, maar raken het overzicht kwijt, weten niet hoe ze moeten beginnen of lopen vast zodra iets moeilijker wordt.

Dat betekent niet dat ze niet willen leren — maar dat leren leren niet vanzelf gaat.

Herkenbaar voorbeeld

Je kind maakt huiswerk. De instructie is gegeven, het voorbeeld staat op het bord, maar thuis weet hij niet meer wat de bedoeling is. Hij begint ergens, slaat stappen over of haakt halverwege af.

Je vraagt: “Heb je niet opgelet?”

Maar diep vanbinnen voel je: dit klopt niet. Hij wíl wel.

Centrale vraag

Waarom leren sommige kinderen niet automatisch hoe leren werkt, terwijl anderen dat moeiteloos lijken op te pakken?

Hoofdstuk 1 – Leren leren vraagt rijping van het brein

Leren leren is geen losse vaardigheid, maar een samenspel van hersenfuncties.

Plannen, starten, aandacht vasthouden, informatie vasthouden en reflecteren worden aangestuurd door hersengebieden die pas laat rijpen. Bij veel kinderen zijn deze functies nog volop in ontwikkeling.

Dat betekent dat ze:

• wel begrijpen wat ze moeten doen
• maar niet weten hoe ze het moeten aanpakken

Hoofdstuk 2 – Niet elk kind ontwikkelt dit in hetzelfde tempo

Kinderen verschillen enorm in hoe hun brein zich ontwikkelt. Sommige kinderen leren al jong overzicht houden en zelfstandig werken. Andere kinderen hebben daar veel langer begeleiding bij nodig.

Dit zie je vaak bij:

• beelddenkers
• hooggevoelige kinderen
• kinderen met een groot rechtvaardigheidsgevoel
• slimme kinderen die weinig hoefden te oefenen
• kinderen die snel overprikkeld raken

Hun brein werkt anders, niet slechter.

Hoofdstuk 3 – Wat vaak verkeerd wordt geïnterpreteerd

Wanneer leren leren niet vanzelf gaat, wordt dit al snel gezien als:

• luiheid
• gebrek aan motivatie
• slordigheid
• onwil

Maar in werkelijkheid is het meestal een kwestie van nog niet kunnen, niet van niet willen.

Hoofdstuk 4 – Wat helpt als leren leren niet vanzelf gaat

Wat helpt, is dat volwassenen het leerproces tijdelijk samen dragen:

• samen stappen verwoorden
• helpen structureren zonder over te nemen
• ruimte geven om fouten te maken
• benoemen wat goed gaat in plaats van corrigeren

Zo leert een kind gaandeweg voelen: dit helpt mij.

Tot slot

Leren leren ontwikkelt zich niet door druk of vergelijking, maar door begeleiding, veiligheid en tijd.

Als je ziet dat je kind vastloopt, is dat geen teken dat er iets mis is — maar een uitnodiging om anders te kijken naar leren.

Wil je hier verder mee aan de slag?
In mijn mini-cursus Executieve Functies leg ik uit hoe en waarom kinderen vastlopen in leren, plannen, starten of omgaan met spanning.
Je krijgt heldere uitleg én praktische handvatten om je kind te ondersteunen op een manier die past bij de ontwikkeling van het kinderbrein.

In de mini-cursus Leren leren kun je meer vinden over leer strategieën, motivatie, timemanagement, leerstijlen en het bevorderen van zelfstandigheid.

Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.