Waarom executieve functies rijpen tot ver in de puberteit

Inleiding

Veel ouders verwachten dat kinderen rond de bovenbouw of het voortgezet onderwijs hun zaken wel op orde hebben. Zelfstandig plannen, huiswerk bijhouden en verantwoordelijkheid nemen.

Maar voor veel kinderen blijkt dat nog enorm lastig. Dat is geen onwil — het heeft alles te maken met hoe het brein zich ontwikkelt.

Herkenbaar voorbeeld

Je puber vergeet afspraken, maakt huiswerk pas op het laatste moment of raakt volledig overspoeld als er meerdere taken tegelijk zijn.

Je denkt: hij is toch groot genoeg?

Maar zijn brein is nog volop in aanbouw.

Centrale vraag

Waarom rijpen executieve functies pas laat - en wat betekent dat voor leren en gedrag?

Hoofdstuk 1 – De frontale hersenen zijn als laatste aan de beurt

Executieve functies worden aangestuurd door de frontale hersengebieden. Deze gebieden ontwikkelen zich het laatst van allemaal.

Ze blijven rijpen tot ver in de puberteit en zelfs daarna. Dat betekent dat vaardigheden als plannen, vooruitdenken en impulsen remmen nog niet stabiel zijn.

Hoofdstuk 2 – Puberteit en breinontwikkeling

Tijdens de puberteit is het brein volop in verbouwing:

• verbindingen worden opnieuw aangelegd
• emoties worden intenser
• beloningsgevoeligheid neemt toe

Dit kan executieve functies tijdelijk zelfs zwakker maken dan ervoor.

Hoofdstuk 3 – Waarom dit vaak verkeerd wordt uitgelegd

Gedrag van pubers wordt vaak gezien als:

• gemakzucht
• desinteresse
• rebellie

Maar veel gedrag komt voort uit een brein dat nog leert reguleren, plannen en overzien.

Hoofdstuk 4 – Wat pubers nodig hebben

Wat helpt pubers in deze fase:

• duidelijke, voorspelbare kaders
• ondersteuning zonder controle
• samen plannen in plaats van opleggen
• vertrouwen dat ontwikkeling doorgaat

Loslaten werkt beter dan duwen.

Tot slot

Executieve functies rijpen in hun eigen tempo. Pubers zijn niet ‘af’, en dat hoeft ook niet.

Wanneer volwassenen begrijpen wat er in het brein gebeurt, ontstaat er meer begrip — en minder strijd.

Wil je hier verder mee aan de slag?
In mijn mini-cursus Executieve Functies leg ik uit hoe en waarom kinderen vastlopen in leren, plannen, starten of omgaan met spanning.
Je krijgt heldere uitleg én praktische handvatten om je kind te ondersteunen op een manier die past bij de ontwikkeling van het kinderbrein.

In de mini=cursus Leren leren kun je meer vinden over leer strategieën, motivatie, timemanagement, leerstijlen en het bevorderen van zelfstandigheid.

Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.