Executieve functies: de onzichtbare motor achter leren

Inleiding

Sommige kinderen begrijpen de leerstof prima, maar lopen toch vast op school. Niet bij het snappen, maar bij het doen. Ze weten wat er gevraagd wordt, maar komen niet tot starten, raken het overzicht kwijt of haken af zodra het lastig wordt.

Vaak ligt de oorzaak niet in het leren zelf, maar in iets wat je niet ziet: de executieve functies.

Herkenbaar voorbeeld

Je kind zit met zijn boek open aan tafel. Alles ligt klaar. Toch gebeurt er niets. Of hij begint enthousiast, maar raakt halverwege afgeleid. Jij denkt: het staat er toch gewoon?

Maar voor je kind voelt het alsof hij tegelijk moet starten, onthouden, plannen en doorzetten — en dat lukt niet.

Centrale vraag

Wat zijn executieve functies precies, en waarom zijn ze zo bepalend voor hoe een kind leert?

Hoofdstuk 1 – Wat zijn executieve functies?

Executieve functies zijn de vaardigheden die het leren aansturen. Ze helpen een kind om gedrag, aandacht en gedachten te reguleren.

Ze zorgen ervoor dat een kind:

• kan beginnen aan een taak
• stappen kan onthouden
• aandacht kan vasthouden
• impulsen kan remmen
• emoties kan reguleren
• kan doorzetten

Je kunt ze zien als de regelfuncties van het brein.

Hoofdstuk 2 – Waarom ze zo belangrijk zijn voor leren

Zonder goed werkende executieve functies is leren ontzettend hard werken.

Een kind kan de uitleg begrijpen, maar toch vastlopen omdat:

• het niet weet waar te beginnen
• informatie niet blijft hangen
• afleiding te groot is
• emoties het overnemen

Executieve functies bepalen dus niet hoe slim een kind is, maar hoe toegankelijk leren voor hem is.

Hoofdstuk 3 – Wat executieve functies níét zijn

Executieve functies zijn geen karaktereigenschap en ook geen kwestie van discipline.

Ze hebben niets te maken met:

• lui zijn
• ongeïnteresseerd zijn
• expres niet luisteren

Als executieve functies nog niet sterk ontwikkeld zijn, kan een kind eenvoudigweg niet anders.

Hoofdstuk 4 – Hoe executieve functies zich ontwikkelen

Executieve functies ontwikkelen zich langzaam en ongelijkmatig. Sommige onderdelen rijpen al jong, andere pas in de puberteit of zelfs daarna.

Stress, vermoeidheid en overprikkeling kunnen deze functies tijdelijk verzwakken. Daarom zie je vaak dat het thuis ‘instort’ na een lange schooldag.

Tot slot

Executieve functies zijn de stille motor achter leren. Als die motor hapert, loopt leren vast — ook bij slimme, gemotiveerde kinderen.

Door dit te begrijpen, verandert de blik op gedrag. En vanuit die nieuwe blik ontstaat ruimte om kinderen te begeleiden op een manier die wél helpt.

Wil je hier verder mee aan de slag?
In mijn mini-cursus Executieve Functies leg ik uit hoe en waarom kinderen vastlopen in leren, plannen, starten of omgaan met spanning.
Je krijgt heldere uitleg én praktische handvatten om je kind te ondersteunen op een manier die past bij de ontwikkeling van het kinderbrein.

Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.