Beelddenken en overlevingsstrategieën – pleasen, clownen of terugtrekken

Inleiding

Wanneer leren langdurig spanning oplevert, zoekt een kind manieren om daarmee om te gaan. Bij beelddenkers zie je vaak gedrag ontstaan dat niet direct gekoppeld wordt aan leren: pleasen, clownesk gedrag of juist terugtrekken. Deze reacties worden regelmatig gezien als karakter of gedrag, terwijl het in feite overlevingsstrategieën zijn.

Voorbeeld

Je kind maakt grapjes in de klas, doet alsof hij alles al weet of trekt zich juist stil terug. Thuis is hij moe en emotioneel. Op school lijkt hij zich te redden, maar jij voelt dat dit hem veel kost. Je vraagt je af: is dit wie hij is, of probeert hij iets te vermijden?

Centrale vraag

Welke overlevingsstrategieën ontwikkelen beelddenkers, en waarom ontstaan deze juist bij vastlopen en leren?

Hoofdstuk 1 – Wat zijn overlevingsstrategieën?

Overlevingsstrategieën zijn manieren om spanning, onzekerheid of pijn te vermijden. Ze ontstaan onbewust en zijn bedoeld om het kind te beschermen. Bij beelddenkers ontstaan ze vaak wanneer hun manier van leren structureel niet wordt begrepen.

Hoofdstuk 2 – Pleasen: alles goed willen doen

Sommige beelddenkers proberen spanning te voorkomen door zich aan te passen. Ze doen extra hun best, vragen weinig hulp en willen niemand teleurstellen. Dit ziet er voorbeeldig uit, maar kost veel energie en vergroot innerlijke druk.

Hoofdstuk 3 – Clownen: afleiden van onzekerheid

Andere beelddenkers kiezen voor humor of druk gedrag. Door de aandacht te verleggen, hoeven ze niet te laten zien dat iets moeilijk is. Clownesk gedrag wordt vaak verkeerd geïnterpreteerd als gebrek aan inzet, terwijl het juist onzekerheid maskeert.

Hoofdstuk 4 – Terugtrekken: onzichtbaar worden

Sommige kinderen trekken zich stil terug. Ze zeggen weinig, vermijden taken of verdwijnen in hun eigen wereld. Dit gedrag valt vaak minder op, maar is minstens zo belastend. Het kind probeert spanning te vermijden door zichzelf onzichtbaar te maken.

Hoofdstuk 5 – Waarom deze strategieën werken (en vastzetten)

Op korte termijn helpen deze strategieën om spanning te verminderen. Op lange termijn houden ze het probleem in stand. Het kind leert niet dat het veilig is om te worstelen of hulp te vragen.

Hoofdstuk 6 – Wat helpt bij het doorbreken van strategieën

Beelddenkers hebben baat bij:

• veiligheid en voorspelbaarheid
• erkenning van wat gedrag probeert te beschermen
• focus op leren in plaats van presteren
• ruimte om te zeggen “ik snap het niet”
• begeleiding zonder oordeel

Slot

Gedrag vertelt altijd een verhaal. Bij beelddenkers zijn pleasen, clownen of terugtrekken vaak signalen van vastlopen, niet van onwil. Door dit te herkennen, kun je gedrag anders benaderen — en het kind helpen zich weer veilig te voelen in leren.

Meer weten?

Veel kinderen die in beelden denken, lopen niet vast omdat ze het niet kunnen — maar omdat de manier van uitleg niet aansluit bij hun manier van verwerken.

Wil je hier dieper in duiken en ontdekken wat dit betekent voor motivatie, concentratie en zelfvertrouwen?

Bekijk dan de route Anders denken & leren.
Daar neem ik je stap voor stap mee in hoe je als ouder beter kunt aansluiten bij een beelddenkend kind.

Wil je dit verder verkennen? Ga naar de route Anders denken & leren.

Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.