Van jonge kinderen verwachten we vaak meer zelfbeheersing dan ze daadwerkelijk kunnen opbrengen. Rustig wachten, luisteren, emoties beheersen, impulsen stoppen — het klinkt logisch, maar het brein van een jong kind is hier simpelweg nog niet klaar voor.
Zelfregulatie is geen kwestie van opvoeding alleen. Het is vooral een ontwikkelingsproces.
Je kind weet dat het moet wachten.
Weet dat schreeuwen niet helpt.
En tóch gebeurt het weer.
Je vraagt je af: “Waarom leert hij dit nou niet?”
Het antwoord is vaak eenvoudiger dan je denkt: het lukt nog niet.
Waarom is zelfregulatie bij jonge kinderen nog beperkt ontwikkeld, en wat mogen we daarin realistisch verwachten?
Het deel van het brein dat nodig is voor zelfregulatie — plannen, remmen, overzien — ontwikkelt zich langzaam.
Bij jonge kinderen is dit systeem nog volop in aanleg.
Dat betekent:
Niet omdat een kind lastig is, maar omdat het brein nog bouwt.
Bij jonge kinderen zijn emoties intens en direct.
Ze worden niet eerst “bedacht”, maar gevoeld.
Als boosheid, verdriet of frustratie opkomt:
Dat hoort bij deze fase.
Kinderen leren zelfregulatie niet alleen.
Ze leren het in relatie.
Door:
Eerst samen reguleren, dan pas zelf.
Als we te veel zelfregulatie verwachten:
Dat kan het systeem juist verder ontregelen.
Realistische verwachtingen geven rust — voor het kind én voor jou.
Zelfregulatie ontwikkelt zich met:
Een kind kan vandaag iets wel, en morgen weer niet — zeker bij vermoeidheid of spanning.
Dat is geen terugval, maar ontwikkeling.
Zelfregulatie is geen vaardigheid die je kunt afdwingen.
Het groeit, rijpt en verdiept zich in tijd.
Hoe beter je begrijpt wat een jong kind nog niet kan, hoe minder je hoeft te corrigeren en hoe meer ruimte er ontstaat om samen te begeleiden.
In de volgende artikelen gaan we kijken naar:
Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.