- Hoofdstuk 1 – Wat bedoelen we met ‘afwijkende’ toets resultaten?
- Hoofdstuk 2 – Mogelijke oorzaken van afwijkingen
- Hoofdstuk 3 – Hoe kijkt school naar afwijkende resultaten?
- Hoofdstuk 4 – Welke stappen kan school zetten?
- Hoofdstuk 5 – Wanneer wordt verder onderzoek overwogen?
- Hoofdstuk 6 – Wat kun je als ouder doen?

Wat gebeurt er als toetsresultaten afwijken?
Inleiding
Soms sluiten toets resultaten niet aan bij wat school of ouders in de dagelijkse praktijk zien. Een kind scoort lager dan verwacht, terwijl het goed meekomt in de klas. Of juist hoger, terwijl er zichtbaar moeite is met de lesstof. Zulke afwijkingen kunnen vragen en onzekerheid oproepen.
Voorbeeld
Je hoort van school: “De toets uitslag wijkt af van wat we in de klas zien.”
Je denkt: wat betekent dat? Is de toets dan niet betrouwbaar? Of zien we iets over het hoofd? En wat gebeurt er nu verder?
De centrale vraag
Wat doet school wanneer toetst resultaten afwijken van observaties of verwachtingen, en wat betekent dat voor jouw kind?
Hoofdstuk 1 – Wat bedoelen we met ‘afwijkende’ toets resultaten?
Van afwijkende toets resultaten is sprake wanneer:
- een score lager is dan verwacht op basis van dagelijks werk
- een score hoger is dan wat de klaspraktijk laat zien
- resultaten sterk schommelen tussen toets momenten
Het gaat om een verschil tussen meten en waarnemen.
Hoofdstuk 2 – Mogelijke oorzaken van afwijkingen
Afwijkingen kunnen verschillende oorzaken hebben, zoals:
- spanning of faalangst tijdens de toets
- concentratieproblemen of vermoeidheid
- tempo-issues (te snel of te langzaam werken)
- uitleg die niet aansloot bij de leerstijl
- een eenmalige momentopname
Een toets meet onder specifieke omstandigheden — dat maakt context belangrijk.
Hoofdstuk 3 – Hoe kijkt school naar afwijkende resultaten?
Professioneel gezien kijkt school nooit naar één score op zichzelf. Er wordt gekeken naar:
- eerdere resultaten
- ontwikkeling over tijd
- observaties in de klas
- werkhouding en aanpak
Afwijkingen zijn vaak een signaal om beter te kijken, niet om conclusies te trekken.
Hoofdstuk 4 – Welke stappen kan school zetten?
Wanneer resultaten afwijken, kan school:
- extra observeren in de klas
- instructie aanpassen
- tijdelijk extra ondersteuning bieden
- resultaten opnieuw bekijken bij een volgend moment
Soms gebeurt dit zonder dat ouders daar meteen iets van merken, omdat het onderdeel is van het dagelijkse afstemmen.
Hoofdstuk 5 – Wanneer wordt verder onderzoek overwogen?
Als afwijkingen:
- structureel zijn
- niet verklaren vanuit de klaspraktijk
- samengaan met vastlopende ontwikkeling
dan kan school samen met ouders bespreken of verder onderzoek helpend is. Dit gebeurt nooit op basis van één toets.
Hoofdstuk 6 – Wat kun je als ouder doen?
Als ouder kun je:
- vragen hoe school de afwijking duidt
- je eigen observaties delen
- vragen welke vervolgstappen worden genomen
- rust bewaren: afwijkingen zijn informatie, geen oordeel
Samen kijken geeft het beste beeld.
Tot slot
Afwijkende toets resultaten zijn geen probleem op zich, maar een uitnodiging om beter te kijken. Door te begrijpen hoe school hiermee omgaat, kun je met meer vertrouwen het gesprek voeren — en blijft de focus liggen op wat jouw kind nodig heeft om te leren en te groeien.
