Speciaal onderwijs - Artikel kennisbank Ina Terra

Wat is speciaal onderwijs?

Inleiding

Speciaal onderwijs roept bij veel ouders gemengde gevoelens op. Voor sommigen voelt het als falen of een laatste stap. Voor anderen juist als opluchting: eindelijk ruimte en begrip.

Speciaal onderwijs is geen straf en geen ‘afvoerputje’. Het is bedoeld voor kinderen die in het reguliere onderwijs niet voldoende tot ontwikkeling komen, ondanks extra ondersteuning.


Een herkenbaar uitgangspunt

Misschien herken je dit:

  • alles is geprobeerd binnen regulier onderwijs
  • extra hulp helpt onvoldoende
  • de stress bij je kind neemt toe
  • leren en welzijn staan onder druk

En dan komt voorzichtig de vraag:

“Is speciaal onderwijs misschien beter passend?”


De centrale vraag

Wat is speciaal onderwijs, hoe werkt het in de praktijk en voor welke kinderen kan deze vorm van onderwijs helpend zijn?

Hoofdstuk 1 – Wat verstaan we onder speciaal onderwijs?

Speciaal onderwijs is onderwijs voor kinderen die:

  • extra ondersteuning nodig hebben
  • vastlopen in het reguliere onderwijs
  • meer begeleiding, structuur of rust nodig hebben

Kenmerken zijn vaak:

  • kleinere klassen
  • meer begeleiding per kind
  • aangepast tempo
  • extra aandacht voor veiligheid en regulatie


Hoofdstuk 2 – Verschillende vormen binnen speciaal onderwijs

Binnen speciaal onderwijs bestaan verschillende richtingen, afhankelijk van de ondersteuningsbehoefte van het kind.

Denk aan:

  • leerproblemen
  • gedrags- en emotionele problemen
  • prikkelgevoeligheid
  • ontwikkelingsproblematiek

Het onderwijs wordt afgestemd op wat een kind wel kan, niet op wat het niet kan.


Hoofdstuk 3 – Hoe ziet een schooldag eruit?

Een schooldag in het speciaal onderwijs is vaak:

  • rustiger
  • overzichtelijker
  • voorspelbaarder

Er is meer ruimte voor:

  • regulatie
  • individuele begeleiding
  • herstelmomenten
  • leren in kleine stappen

Voor veel kinderen geeft dit eindelijk ademruimte.


Hoofdstuk 4 – Voor welke kinderen kan speciaal onderwijs passend zijn?

Speciaal onderwijs kan helpend zijn voor kinderen die:

  • langdurig overprikkeld zijn
  • vastlopen in zelfregulatie
  • niet meer tot leren komen
  • angstig of uitgeput raken op school
  • hun zelfvertrouwen verliezen

Voor sommige kinderen is dit tijdelijk, voor anderen langduriger.


Hoofdstuk 5 – Veelvoorkomende misverstanden

Er bestaan hardnekkige ideeën over speciaal onderwijs, zoals:

  • “Dan leert mijn kind minder”
  • “Mijn kind hoort daar niet”
  • “Dan komt hij nooit meer terug”

In werkelijkheid zie je vaak:

  • meer rust → meer leren
  • veiligheid → groei
  • zelfvertrouwen → ontwikkeling


Hoofdstuk 6 – Terugkeer naar regulier onderwijs

Voor sommige kinderen is speciaal onderwijs een tussenstap.

Als het systeem weer in balans is, kan terugkeer naar regulier onderwijs mogelijk zijn.

Voor anderen is het de plek waar zij zich langdurig het beste ontwikkelen.

Beide zijn oké.


Tot slot

Speciaal onderwijs is geen eindstation en geen oordeel.

Het is een andere leeromgeving, bedoeld om kinderen weer tot bloei te laten komen.


De belangrijkste vraag is niet:

“Wat hoort?”

maar: “Waar kan mijn kind zich veilig ontwikkelen?”


In de volgende artikelen kijken we naar:

  • het verschil tussen regulier, passend en speciaal onderwijs
  • TLV en toelating
  • en hoe je keuzes maakt als ouder