Wat is montessori onderwijs? - Artikel kennisbank Ina Terra

Wat is montessorionderwijs?

Inleiding

Montessorionderwijs wordt vaak omschreven als “onderwijs met vrijheid”.

Maar die vrijheid wordt regelmatig verkeerd begrepen. Het is geen loslaten of vrijblijvend leren — het is een doordachte manier van onderwijs waarin zelfstandigheid, intrinsieke motivatie en ontwikkeling in eigen tempo centraal staan.

Voor sommige kinderen is dit een verademing.

Voor andere kinderen juist minder passend.


Een herkenbaar uitgangspunt

Misschien herken je dit bij je kind:

  • het wil zelf bepalen wanneer het iets leert
  • het leert liever door te doen dan door luisteren
  • het raakt snel overvraagd door klassikale instructie
  • het heeft behoefte aan overzicht en eigen tempo

Dan hoor je vaak: “Montessori zou misschien wel passen.”

Maar wat houdt dat eigenlijk in?


De centrale vraag

Wat is montessorionderwijs, hoe werkt het in de praktijk en voor welke kinderen kan deze onderwijsvorm passend zijn?


Hoofdstuk 1 – De basis van montessorionderwijs

Montessorionderwijs is gebaseerd op het idee dat kinderen van nature willen leren.

De kernprincipes zijn:

  • leren vanuit intrinsieke motivatie
  • werken in eigen tempo
  • zelfstandigheid stimuleren
  • leren via concreet materiaal

De leerkracht begeleidt, observeert en stuurt bij —

in plaats van continu klassikaal instructie te geven.


Hoofdstuk 2 – Hoe ziet een montessoriklas eruit?

In een montessoriklas zie je vaak:

  • kinderen van verschillende leeftijden bij elkaar
  • individueel of in kleine groepjes werken
  • veel speciaal ontwikkelde materialen
  • minder klassikale uitleg

Kinderen kiezen (binnen kaders) zelf hun werk en moment.


Hoofdstuk 3 – Wat vraagt dit van een kind?

Montessorionderwijs vraagt van kinderen:

  • zelf initiatief nemen
  • eigen werk plannen
  • verantwoordelijkheid dragen
  • kunnen omgaan met vrijheid

Dit past goed bij kinderen die:

  • van nature nieuwsgierig zijn
  • overzicht kunnen houden
  • baat hebben bij autonomie

Voor kinderen die veel sturing nodig hebben, kan dit juist lastig zijn.


Hoofdstuk 4 – Voor welke kinderen kan montessorionderwijs passend zijn?

Montessorionderwijs kan goed passen bij kinderen die:

  • zelfstandig leren prettig vinden
  • gevoelig zijn voor tempo- of prestatiedruk
  • behoefte hebben aan concreet, tastbaar leren
  • niet floreren in klassikale instructie

Voor sommige beelddenkers en gevoelige kinderen kan dit rust geven.


Hoofdstuk 5 – Waar lopen kinderen soms tegenaan?

Mogelijke knelpunten:

  • te veel vrijheid voor kinderen die structuur nodig hebben
  • hoge eisen aan zelfregulatie
  • verschillen tussen scholen in hoe ‘Montessori’ wordt ingevuld

De kwaliteit staat of valt met begeleiding en duidelijke kaders.


Hoofdstuk 6 – Montessori is geen garantie

Montessorionderwijs is geen oplossing voor elk probleem.

Het kan prachtig werken — maar alleen als de match tussen kind, school en begeleiding klopt.

Kijken, voelen en ervaren is daarom belangrijker dan het label.


Tot slot

Montessorionderwijs biedt ruimte, autonomie en leren op eigen tempo.

Voor sommige kinderen is dat precies wat ze nodig hebben.

Voor andere kinderen juist niet.

De vraag is niet: “Is Montessori goed?”

Maar: “Past deze manier van leren bij mijn kind?”

In de volgende artikelen kijken we naar:

  • daltononderwijs
  • jenaplanonderwijs
  • vrijeschoolonderwijs