Jenaplan onderwijs - Artikel kennisbank Ina Terra

Wat is jenaplanonderwijs?

Inleiding

Jenaplanonderwijs kijkt niet alleen naar wat een kind leert, maar ook hoe een kind samenleeft, samenwerkt en zichzelf leert kennen. Het is een onderwijsvorm waarin gemeenschap, gesprek en betekenisvol leren centraal staan.

Voor sommige kinderen voelt dit warm, verbindend en veilig.

Voor andere kinderen kan het juist veel vragen op sociaal en emotioneel vlak.


Een herkenbaar uitgangspunt

Misschien herken je dit bij je kind:

  • het leert veel van samen praten en samenwerken
  • het heeft behoefte aan betekenis en samenhang
  • het voelt zich fijn in een hechte groep
  • of juist: het raakt snel overprikkeld door sociale interactie

Dan hoor je soms: “Jenaplan zou kunnen passen.”

Maar wat houdt dat precies in?


De centrale vraag

Wat is jenaplanonderwijs, hoe werkt het in de praktijk en voor welke kinderen kan deze onderwijsvorm passend zijn?

Hoofdstuk 1 – De visie achter jenaplanonderwijs

Jenaplanonderwijs is gebaseerd op vier basisactiviteiten:

  • gesprek
  • spel
  • werk
  • viering

Leren gebeurt niet alleen uit boeken, maar ook door samen te praten, te ervaren en te reflecteren.

De school is een leef- en leergemeenschap.


Hoofdstuk 2 – Hoe ziet een jenaplanschool eruit?

In een jenaplanschool zie je vaak:

  • stamgroepen met verschillende leeftijden
  • kringgesprekken
  • projectmatig werken
  • veel aandacht voor sociale ontwikkeling
  • gezamenlijke momenten en vieringen

De leerkracht begeleidt het proces en bewaakt de groepsdynamiek.


Hoofdstuk 3 – Wat vraagt jenaplanonderwijs van een kind?

Jenaplanonderwijs vraagt van kinderen:

  • actief deelnemen aan gesprekken
  • samenwerken met verschillende leeftijden
  • reflecteren op zichzelf en anderen
  • omgaan met sociale dynamiek

Dit kan helpend zijn — maar ook intens.


Hoofdstuk 4 – Voor welke kinderen kan jenaplanonderwijs passend zijn?

Jenaplanonderwijs kan goed passen bij kinderen die:

  • sociaal ingesteld zijn
  • leren door praten en samen doen
  • behoefte hebben aan verbinding
  • floreren in een groepsgerichte setting

Voor sommige kinderen geeft dit een sterk gevoel van erbij horen.


Hoofdstuk 5 – Waar lopen kinderen soms tegenaan?

Mogelijke knelpunten:

  • veel sociale prikkels
  • minder individuele werktijd
  • hoge emotionele betrokkenheid
  • lastig voor kinderen die graag op zichzelf werken

Voor gevoelige of snel overprikkelde kinderen kan dit zwaar zijn.


Hoofdstuk 6 – De rol van veiligheid en begeleiding

Jenaplanonderwijs werkt alleen goed als:

  • de groep veilig aanvoelt
  • er ruimte is voor verschillen
  • de leerkracht actief begeleidt

Zonder veiligheid wordt sociale betrokkenheid juist belastend.


Tot slot

Jenaplanonderwijs legt sterk de nadruk op samen leven en samen leren.

Voor sommige kinderen is dat precies wat ze nodig hebben.

Voor andere kinderen vraagt het te veel.

De vraag blijft steeds dezelfde:

Voelt deze leeromgeving veilig en passend voor mijn kind?

In de volgende artikelen kijken we naar:

  • vrijeschoolonderwijs
  • speciaal onderwijs
  • en andere vormen buiten het reguliere systeem