Prikkelverwerking begint niet bij gedrag, maar diep vanbinnen. In het brein en het zenuwstelsel.
Daar wordt continu beslist: Is dit veilig? Is dit belangrijk? Moet ik reageren of kan ik het negeren?
Bij sommige kinderen gaat dat automatisch en soepel. Bij andere kinderen kost dit veel energie — vaak zonder dat je het aan de buitenkant meteen ziet.
Je kind zit in de klas, kijkt netjes voor zich uit en doet wat er gevraagd wordt.
Maar thuis is de concentratie op, het lontje kort en lijkt zelfs een kleine vraag te veel.
Het brein heeft de hele dag op scherp gestaan. Niet om te leren, maar om te verwerken.
Wat gebeurt er in het brein van een kind bij prikkelverwerking, en waarom raakt dat systeem soms zo snel overbelast?
Alles wat een kind ziet, hoort, voelt en ervaart, komt het brein binnen via de zintuigen.
Die informatie stroomt onafgebroken naar binnen — ook als een kind stil zit of niets zegt.
Het brein moet dus voortdurend kiezen:
Dat kost energie. Heel veel energie.
Een belangrijk onderdeel van prikkelverwerking is filteren.
Het brein maakt onderscheid tussen:
Bij kinderen waarbij dit filter minder sterk werkt, komen prikkels sneller ongefilterd binnen.
Alles voelt dan even belangrijk — en dat is uitputtend.
Prikkelverwerking is nauw verbonden met het zenuwstelsel.
Dat systeem bepaalt of een kind:
Als het zenuwstelsel te lang ‘aan’ staat, blijft het lichaam in een staat van paraatheid.
Rust komt dan pas ná ontlading — vaak thuis.
Wanneer het brein moeite heeft met prikkelverwerking, zie je dat terug in gedrag:
Dit gedrag is geen bewuste keuze.
Het is een signaal van een systeem dat te veel moet verwerken.
Er bestaat geen ‘standaard’ brein.
Factoren die invloed hebben op prikkelverwerking zijn onder andere:
Daarom kan hetzelfde klaslokaal voor het ene kind prima werken,
en voor het andere kind dagelijks te veel zijn.
Als je begrijpt hoe prikkelverwerking in het brein werkt, ga je anders kijken naar gedrag.
Niet als probleem, maar als communicatie.
In de volgende artikelen gaan we in op:
Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.