Veel zorgen rond leren en gedrag draaien uiteindelijk om dezelfde thema’s: plannen lukt niet, overzicht ontbreekt, een kind raakt snel afgeleid of reageert impulsief. Deze vaardigheden vallen onder de executieve ontwikkeling.
Executieve functies worden vaak gezien als iets wat een kind zou moeten kunnen, maar in werkelijkheid zijn het vaardigheden die laat rijpen en sterk afhankelijk zijn van ondersteuning, context en belasting.
Wat is executieve ontwikkeling, hoe ontwikkelen deze vaardigheden zich bij kinderen, en waarom vragen ze zoveel begrip en begeleiding?
Executieve ontwikkeling gaat over vaardigheden zoals:
Dit zijn geen losse trucjes, maar samenwerkende regiefuncties van het brein.
Deze functies:
Dat betekent dat een kind:
zonder dat er sprake is van onwil of terugval.
Executieve vaardigheden zijn sterk afhankelijk van:
In een rustige omgeving kan een kind functioneren, terwijl het in een drukke context volledig vastloopt. Dat verschil wordt vaak verkeerd geïnterpreteerd.
Plannen vraagt tegelijk:
Dit is neurologisch zwaar. Wanneer een kind moeite heeft met plannen, betekent dit meestal dat de regiefunctie nog niet stabiel genoeg is, niet dat het kind niet wil meewerken.
Aandacht wordt vaak gezien als iets wat je kunt afdwingen. In werkelijkheid is aandacht:
Wanneer een kind “niet oplet”, is het systeem vaak al overbelast.
School vraagt veel executieve vaardigheden:
Wanneer deze vaardigheden nog in ontwikkeling zijn, kost school extra energie en kan leren onnodig stressvol worden.
Executieve ontwikkeling werkt samen met:
Wanneer één van deze gebieden onder druk staat, vallen executieve functies vaak als eerste weg.
Moeite met plannen of aandacht wordt soms gezien als:
Maar meestal gaat het om:
Meer druk vergroot het probleem vaak in plaats van het op te lossen.
Executieve ontwikkeling:
Ondersteunen betekent vaak: extern organiseren totdat het intern kan.
Executieve vaardigheden ontstaan niet vanzelf en laten zich niet afdwingen. Ze groeien in een omgeving die veiligheid, structuur en realistische verwachtingen biedt. Wie dit begrijpt, kan leren en gedrag met meer rust en effect begeleiden.
Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.