Wanneer ouders zich zorgen maken over leren, gaat het vaak over het denken van hun kind. Begrijpt het de stof? Kan het verbanden leggen? Denkt het logisch genoeg? Dit valt allemaal onder de cognitieve ontwikkeling.
Cognitieve ontwikkeling is belangrijk, maar functioneert nooit los van andere ontwikkelingsgebieden. Begrijpen hoe dit gebied zich ontwikkelt — en wat het nodig heeft — voorkomt dat leren onnodig zwaar wordt.
Wat is cognitieve ontwikkeling, hoe ontwikkelt het denken van kinderen zich, en waarom zegt dit niet alles over leren en school?
Cognitieve ontwikkeling gaat over:
Het is het gebied waarop school het sterkst meet en beoordeelt.
Het denken van kinderen:
Veel schooltaken vragen abstract denken, terwijl een kind nog sterk concreet en beeldend denkt. Dat kan spanning geven zonder dat er sprake is van een cognitief probleem.
Een kind kan:
Cognitieve functies zijn gevoelig voor:
Wanneer andere ontwikkelingsgebieden onder druk staan, lijkt het alsof het denken tekortschiet, terwijl het tijdelijk niet beschikbaar is.
Denken en geheugen zijn nauw verbonden. Om informatie te onthouden, moet een kind:
Wanneer leren vooral draait om tempo en toetsen, blijft kennis vaak oppervlakkig.
Veel cognitief sterke kinderen:
Dit gebeurt vaak wanneer:
Slim zijn beschermt niet tegen overbelasting.
Cognitieve ontwikkeling werkt samen met:
Wanneer één van deze gebieden kwetsbaar is, krijgt het denken minder ruimte.
School kan de indruk wekken dat leren alleen om denken draait. In werkelijkheid vraagt leren:
Een kind kan cognitief klaar zijn voor een taak, maar deze toch niet kunnen uitvoeren omdat de randvoorwaarden ontbreken.
Cognitieve ontwikkeling:
Ondersteunen betekent vaak: de voorwaarden verbeteren, niet het denken zelf repareren.
Denken is een krachtig ontwikkelingsgebied, maar geen losstaand gegeven. Wanneer cognitieve ontwikkeling wordt bekeken in samenhang met andere gebieden, ontstaat een realistischer en milder beeld van leren. Dat helpt kinderen om hun denkvermogen ook daadwerkelijk te benutten.
Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.