Veel ouders merken het feilloos aan: hun kind is slim, begrijpt veel, maar loopt toch vast. Of het kan prachtig vertellen, maar raakt in paniek bij toetsen. Dit voelt tegenstrijdig, maar is in werkelijkheid heel normaal.
Ontwikkeling verloopt niet gelijkmatig. Kinderen ontwikkelen zich op verschillende gebieden in een verschillend tempo. Dat noemen we asynchrone ontwikkeling. Begrijpen wat dit betekent, voorkomt onnodige zorgen en verkeerde conclusies.
Waarom ontwikkelen kinderen zich niet op alle gebieden tegelijk, en waarom is asynchrone ontwikkeling een normaal onderdeel van opgroeien?
Er bestaat geen vaste volgorde waarin ontwikkelingsgebieden zich ontwikkelen. Een kind kan:
Deze verschillen zeggen niets over intelligentie of inzet. Ze horen bij het natuurlijke verloop van ontwikkeling.
Ontwikkelingsgebieden:
Taal kan snel groeien, terwijl zelfregulatie achterblijft. Of motoriek kan stabiel zijn, terwijl prikkelverwerking kwetsbaar is. Dat is geen afwijking, maar variatie.
Ontwikkeling gaat zelden geleidelijk. Vaak zie je:
Wat maanden niet lukte, kan ineens vanzelf gaan. Dat is geen toeval, maar het resultaat van rijping die ‘achter de schermen’ plaatsvond.
School richt zich vooral op:
Andere ontwikkelingsgebieden blijven vaak onzichtbaar. Wanneer die gebieden achterlopen of onder druk staan, lijkt het alsof een kind “niet meekomt”, terwijl het probleem breder ligt.
Asynchrone ontwikkeling wordt pas lastig wanneer:
Dan ontstaan stress, faalangst of leerweerstand — niet door onwil, maar door overbelasting.
Vergelijken met leeftijdsgenoten is verleidelijk, maar misleidend. Twee kinderen van dezelfde leeftijd kunnen:
Ontwikkeling laat zich niet meten in gemiddelden.
Gedrag wordt vaak gezien als een probleem op zichzelf. Maar gedrag is vaak een signaal van asynchrone ontwikkeling:
Het gedrag wijst naar een gebied dat ondersteuning vraagt.
Helpend is:
Niet alles hoeft tegelijk te groeien.
Asynchrone ontwikkeling is geen afwijking, maar een normaal onderdeel van opgroeien. Wie dit herkent, hoeft minder te corrigeren en kan gerichter ondersteunen. Ontwikkeling verloopt in zijn eigen tempo — en dat tempo verdient respect.
Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.