Veel ouders zien hun kind grote sprongen maken — en soms ook periodes waarin leren juist lijkt stil te staan. Volgens Jean Piaget is dat geen toeval. Denken ontwikkelt zich niet gelijkmatig, maar in duidelijke fasen, elk met eigen mogelijkheden en beperkingen.
Deze cognitieve ontwikkelingsfasen bepalen wat een kind kan begrijpen, overzien en toepassen.
Een kind kan een rekensom uitrekenen, maar begrijpt niet waarom het antwoord klopt. Of het kan losse feiten onthouden, maar raakt de weg kwijt zodra verbanden moeten worden gelegd. Dit zijn geen hiaten in intelligentie, maar signalen van het huidige ontwikkelingsniveau.
Wat bedoelde Piaget met cognitieve ontwikkelingsfasen, en waarom zijn deze fasen zo bepalend voor leren en begrijpen?
Volgens Piaget ontwikkelt denken zich:
Een volgende fase bouwt voort op de vorige, maar kan niet worden overgeslagen.
In elke ontwikkelingsfase kan een kind:
Dit betekent dat onbegrip vaak geen kwestie is van niet willen, maar van nog niet kunnen.
Een belangrijk inzicht van Piaget is dat:
Oefenen kan helpen, maar alleen binnen de grenzen van de fase.
Tussen fasen verandert niet alleen de hoeveelheid kennis, maar:
Dit verklaart waarom sommige leerstappen ineens wél lukken.
Op school worden vaak vaardigheden verwacht zoals:
Deze vaardigheden zijn direct gekoppeld aan cognitieve rijping.
Niet ieder kind doorloopt de fasen:
Een kind kan op het ene vlak verder zijn dan op het andere — dat is normaal.
Cognitieve ontwikkelingsfasen laten zien dat leren geen rechte lijn is. Door aan te sluiten bij de fase waarin een kind zich bevindt, wordt leren begrijpelijker, rustiger en succesvoller — voor kind én ouder.
Wil je dit verder verdiepen?
In de mini-cursus Ontwikkelingsfasen van Piaget neem ik je stap voor stap mee door alle fases van ontwikkeling.
Je ontdekt wat je in elke fase kunt verwachten, hoe denken en leren zich ontwikkelen en wat dit betekent voor je kind op school en thuis.
De cursus helpt je om gedrag beter te begrijpen, realistische verwachtingen te krijgen en je kind te ondersteunen op een manier die past bij zijn of haar ontwikkelingsniveau.
Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.